Algemene leerdoelen:
1. De begrippen pedagogiek en opvoeden toelichten.
2. De context waarin opvoeden plaatsvindt interpreteren.
3. Oorzaken, ernst en gevolgen van pedagogische problemen toelichten.
4. De (historische) stromingen benoemen die invloed hebben op pedagogiek.
5. De invloed van andere disciplines op de pedagogiek toelichten.
6. Pedagogische werkvelden beschrijven.
Les 1. Een pedagogisch perspectief op opvoeden.
1. Verhelderen wat het begrip ‘pedagogiek’ inhoudt. (1)
- Pedagogiek = opvoedingswetenschap met eigen theorieën en methoden.
Kinderleiding.
2. Toelichten wanneer er sprake is van opvoeden. (1)
- Alle omgang tussen ouder en kind waarbij gericht een relatie wordt aangegaan. In
deze omgang biedt de ouder het kind liefde, geborgenheid, veiligheid, intimitiet,
aandacht, grenzen, instructie, ondersteuning en controle.
3. In casuïstiek de vier basisdimensies van opvoeden herkennen. (1)
- Ondersteuning bieden.
- Instructie geven.
- Controle uitoefenen.
- Grenzen stellen.
4. De opvoedingsrelatie beschrijven. (1)
- Een liefdevolle relatie tussen ouder en kind. Tegelijkertijd stelt de ouder grenzen en
biedt hij het kind ondersteuning, controle en instructie. De basis van iedere
opvoeding, waarbij sprake is van gelijkwaardigheid, wederzijds respect en
wisselwerking.
5. Wat speelt een belangrijke rol in de opvoedingsrelatie?
- Intimiteit en veiligheid.
Les 2: Opvoeden in verschillende contexten.
1) Bijdrage van verschillende opvoedingsmilieus aan de ontwikkeling van het kind
uiteenzetten.
- Gezin: Normen en waarden worden overgedragen, aanpassen aan de normen en
waarden, wederzijds. Omgaan met rolpatronen
- School: Omgang leeftijdsgenootjes, leren om zich zelfstandig te handhaven in een
groep, sociale vaardigheden, beeld van zichzelf, meten met anderen, leert kunnen en
falen kennen.
2) De verschillende gezinstypen afleiden uit de door ouders gehanteerde
opvoedingsstijlen.
- Loszandgezin: geen cohesie, ouders druk met eigen bezigheden, onbereikbaar,
basisveiligheid ontbreekt.
- Kluwengezin: Grote gezinscohesie, kunnen altijd op elkaar rekenen,
gehoorzaamheid, isolatie van buitenwereld.
- Half- open/ half- gesloten gezin: Hoge mate van betrokkenheid, duidelijke grenzen,
communicatie gelijkwaardig, ouder bereikbaar, intimiteit en veiligheid.
, 3) Opvoedgedrag van de ouders illustreren a.h.v. verschillende opvoedingsstijlen.
- Autoritaire stijl: hoge mate van controle, bevelhuishouding, weinig affectie.
- Autoritatieve stijl: hoge mate van betrokkenheid, warm en liefdevol,
onderhandelingshuishouding, veel affectie.
- Toegeeflijke of permissieve stijl: weinig betrokkenheid, geen ondersteuning,
- Verwaarlozende stijl: Geen aandacht voor het kind, weinig betrokkenheid, geen
ondersteuning of instructie, weinig affectie.
4) Rol en functie van de pedagoog in kinderopvang en onderwijs verhelderen.
- Kinderopvang: emotionele veiligheid voor ieder kind, stimuleren van persoonlijke
competentie van ieder kind, stimuleren van sociale competenties en het overdragen
van normen en waarden.
- Onderwijs: sociale vaardigheden trainen, leerkrachten begeleiden en coachen,
verbinding vormen met het sociale en professionele netwerk, aanpak van specifieke
problemen bij zorgkinderen.
Les 3. Problemen in de opvoeding.
1. het verschil verduidelijken tussen alledaagse opvoedproblemen en een
problematische opvoedingssituatie. (3)
- Alledaagse opvoedproblemen: periode waarin de opvoeding van het kind niet zo
soepel verloopt. Vaak van korte duur. Problematische opvoedingssituatie is een
perspectiefloos ervaren opvoedingssituatie, waarin men er zonder hulp niet in slaagt
het geheel zodanig te veranderen dat het weer perspectief biedend wordt. Het niet
meer op eigen kracht kunnen herstellen van langdurige en complexe
opvoedproblemen.
2. in een problematische opvoedingssituatie de beschermende en bedreigende factoren
herkennen. (3)
- Beschermende factoren: welvaart, goede gezondheid, hecht gezin.
- Bedreigende factoren: individuele kwetsbaarheid, nare gebeurtenissen, chronische
ergernissen.
3. de vijf stappen van de Meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling, zoals
beschreven door Becker (2018), toepassen bij vermoedens van
kindermishandeling (3)
1) In kaart brengen van signalen.
2) Overleggen met collega of evt. Veilig Thuis.
3) Gesprek met de ouders.
4) Analyseren van de kindermishandeling. Bij twijfel altijd Veilig Thuis raadplegen.
5) Beslissen, zelf hulp organiseren of definitieve melding.
4. rol en functie van de pedagoog in buurt en jeugdhulp verhelderen. (6)
- Heeft als doel een leefomgeving te creëren waarbinnen kinderen en jongeren
optimaal kunnen opgroeien.
1. De begrippen pedagogiek en opvoeden toelichten.
2. De context waarin opvoeden plaatsvindt interpreteren.
3. Oorzaken, ernst en gevolgen van pedagogische problemen toelichten.
4. De (historische) stromingen benoemen die invloed hebben op pedagogiek.
5. De invloed van andere disciplines op de pedagogiek toelichten.
6. Pedagogische werkvelden beschrijven.
Les 1. Een pedagogisch perspectief op opvoeden.
1. Verhelderen wat het begrip ‘pedagogiek’ inhoudt. (1)
- Pedagogiek = opvoedingswetenschap met eigen theorieën en methoden.
Kinderleiding.
2. Toelichten wanneer er sprake is van opvoeden. (1)
- Alle omgang tussen ouder en kind waarbij gericht een relatie wordt aangegaan. In
deze omgang biedt de ouder het kind liefde, geborgenheid, veiligheid, intimitiet,
aandacht, grenzen, instructie, ondersteuning en controle.
3. In casuïstiek de vier basisdimensies van opvoeden herkennen. (1)
- Ondersteuning bieden.
- Instructie geven.
- Controle uitoefenen.
- Grenzen stellen.
4. De opvoedingsrelatie beschrijven. (1)
- Een liefdevolle relatie tussen ouder en kind. Tegelijkertijd stelt de ouder grenzen en
biedt hij het kind ondersteuning, controle en instructie. De basis van iedere
opvoeding, waarbij sprake is van gelijkwaardigheid, wederzijds respect en
wisselwerking.
5. Wat speelt een belangrijke rol in de opvoedingsrelatie?
- Intimiteit en veiligheid.
Les 2: Opvoeden in verschillende contexten.
1) Bijdrage van verschillende opvoedingsmilieus aan de ontwikkeling van het kind
uiteenzetten.
- Gezin: Normen en waarden worden overgedragen, aanpassen aan de normen en
waarden, wederzijds. Omgaan met rolpatronen
- School: Omgang leeftijdsgenootjes, leren om zich zelfstandig te handhaven in een
groep, sociale vaardigheden, beeld van zichzelf, meten met anderen, leert kunnen en
falen kennen.
2) De verschillende gezinstypen afleiden uit de door ouders gehanteerde
opvoedingsstijlen.
- Loszandgezin: geen cohesie, ouders druk met eigen bezigheden, onbereikbaar,
basisveiligheid ontbreekt.
- Kluwengezin: Grote gezinscohesie, kunnen altijd op elkaar rekenen,
gehoorzaamheid, isolatie van buitenwereld.
- Half- open/ half- gesloten gezin: Hoge mate van betrokkenheid, duidelijke grenzen,
communicatie gelijkwaardig, ouder bereikbaar, intimiteit en veiligheid.
, 3) Opvoedgedrag van de ouders illustreren a.h.v. verschillende opvoedingsstijlen.
- Autoritaire stijl: hoge mate van controle, bevelhuishouding, weinig affectie.
- Autoritatieve stijl: hoge mate van betrokkenheid, warm en liefdevol,
onderhandelingshuishouding, veel affectie.
- Toegeeflijke of permissieve stijl: weinig betrokkenheid, geen ondersteuning,
- Verwaarlozende stijl: Geen aandacht voor het kind, weinig betrokkenheid, geen
ondersteuning of instructie, weinig affectie.
4) Rol en functie van de pedagoog in kinderopvang en onderwijs verhelderen.
- Kinderopvang: emotionele veiligheid voor ieder kind, stimuleren van persoonlijke
competentie van ieder kind, stimuleren van sociale competenties en het overdragen
van normen en waarden.
- Onderwijs: sociale vaardigheden trainen, leerkrachten begeleiden en coachen,
verbinding vormen met het sociale en professionele netwerk, aanpak van specifieke
problemen bij zorgkinderen.
Les 3. Problemen in de opvoeding.
1. het verschil verduidelijken tussen alledaagse opvoedproblemen en een
problematische opvoedingssituatie. (3)
- Alledaagse opvoedproblemen: periode waarin de opvoeding van het kind niet zo
soepel verloopt. Vaak van korte duur. Problematische opvoedingssituatie is een
perspectiefloos ervaren opvoedingssituatie, waarin men er zonder hulp niet in slaagt
het geheel zodanig te veranderen dat het weer perspectief biedend wordt. Het niet
meer op eigen kracht kunnen herstellen van langdurige en complexe
opvoedproblemen.
2. in een problematische opvoedingssituatie de beschermende en bedreigende factoren
herkennen. (3)
- Beschermende factoren: welvaart, goede gezondheid, hecht gezin.
- Bedreigende factoren: individuele kwetsbaarheid, nare gebeurtenissen, chronische
ergernissen.
3. de vijf stappen van de Meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling, zoals
beschreven door Becker (2018), toepassen bij vermoedens van
kindermishandeling (3)
1) In kaart brengen van signalen.
2) Overleggen met collega of evt. Veilig Thuis.
3) Gesprek met de ouders.
4) Analyseren van de kindermishandeling. Bij twijfel altijd Veilig Thuis raadplegen.
5) Beslissen, zelf hulp organiseren of definitieve melding.
4. rol en functie van de pedagoog in buurt en jeugdhulp verhelderen. (6)
- Heeft als doel een leefomgeving te creëren waarbinnen kinderen en jongeren
optimaal kunnen opgroeien.
