UITGEBREIDE Samenvatting - Ontwikkelingsleer (560000-B-6)

Ontwikkelingsleer aantekeningen
Tim van Wanrooij

Geel = naam van persoon

Blauw = belangrijk

Paars = echt de kern (moet je kennen = heel belangrijk)



COLLEGE 1

Smalle visie op ontwikkeling

Ontwikkeling is:

- sequentieel  verschillende stadia/fases
- unidirectioneel  eerdere veranderingen zijn een voorwaarde voor latere
- Eindstaat  hogere waarde dan de oorspronkelijke staat
- Onomkeerbaar in de vooruitgang
- Kwalitatief structurele transformaties
- Biologische groei  onafhankelijk van cultuur
- universeel  hetzelfde voor iedereen

denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van taal. Deze is sequenteel, unidirectioneel enz.

deze visie van ontwikkeling heeft veel kritiek ontvangen daarom:

de brede visie op ontwikkeling

niet noodzakelijk gebaseerd op fases die elkaar opvolgen. (sommige kinderen slaan eerste fase van
taala over en spreken meteen in zinnen ipv woorden). Heeft niet altijd een eindstaat die een hogere
waarde heeft (bv persoonlijkheid, de karaktertrekken veranderen wel maar een niet beter dan
ander). Ontwikkeling is kwalitatief als kwantitatief (bv taal  aantal woorden). Kan universeel zijn
maar ook veel verschillen tussen personen. Wordt wel beinvloed dooor cultuur en biologie.
Ontwikkeling is plastisch  kan binnen een persoon in pos zin maar ook in neg zin veranderen,
afhankelijk van de omstandigheden



2 manieren om ontwikkeling te onderzoeken

1. binnen personen= intraindividueel
2. tussen personen = inter individueel



definitie = ontwikkelingspsychologie betreft de veranderingen binnen personen gedrurende de
levensloop en de verschillen en overeenkomsten tussen personen met betrekking tot de aard van de
veranderingen. Het doel is niet alleen om deze intrapersoonlijke veranderingen en interpersoonlijke

,verschillen te beschrijven maar ook om te verklaren waarom ze plaatsvinden en om te zoeken naar
manieren om ze zo optimaal mogelijk te veranderen.

Onwikkelingspsychologie focust zich op:

 normatieve ontwikkeling en individuele verschillen
- wat is de normatieve ontwikkeling
- welke afwijkingen van de norm zijn wss
- hoe kunnen deze afwijkingen verklaard worden
- wat betekenen ze voor de toekomst
- hoe kan de toekomstige ontwikkeling op een gunstige manier beïnvloed worden
- hoe kunne mensen beter bestand worden tegen neg invloeden van anderen
- hoe kunnen we de kans vergroten dat mensen om kunnen gaan met neg gebeurtenissen



wat ontwikkelt wanneer?

Bij het besturen van de normatieve ontwikkeling linken we belangrijke veranderingen in de
ontwikkeling aan bepaalde leeftijden. Hoe kunnen we deze leeftijdsperioden classificieren?

Kijk dia !

2 fases van de oude leeftijd : jong oud 60-80 (relatief gezond en actief) en oud oud 80-100
(tegenomen risico voor fysieke en cognitieve problemen)

Belangrijk: biologische leeftijd is nooit verantwoordelijk voor veranderingen, en verklaart daarom ook
niet. Correleert wel maar niet oorzakelijk. Doel = het linken van de veranderingen aan de “waarom”:
welke mechanismen drijven ontwikkelingen.

Tijdschaal van ontwikkeling:

- variabiliteit (=kortetermijn veranderingen die min of mieer omkeerbaar zijn) vs. Verandering
(=min of meer blijvend)
- variabiliteit van verandering voorspellen

hoe kunnen we dan onderzoeken wanneer iets veranderd:

 op een continue manier  correlatie tussen leeftijd en vaardigheid bv
 op een categorische manier vergelijken tussen groepen  leeftijdsgroepen vergelijken op
vaardigheid

,we kunnen kijken naar individuen van verschillende leeftijden op hetzelfde moment  = cross
sectionele designs  verschil onderzoeken  inter persoonlijk

maar we kunnen ook kijken naar dezelfde individuen op verschillende momenten  = longitudinale
designs verandering onderzoeken  intrapersoonlijk




Cohorteffecten

Cohort = iedere groep uit dezelfde
culturele omgeving en dezelfde
tijdsinterval

Cohorteffect = verschillen in variabelen die relevant zijn voor de ontwikkeling, die voortkomen uit
(niet-leeftijdsgerelateerde) factoren waaraan iedere geboortecohort is blootgesteld

Voorbeeld: oorlog, onderwijsplicht

geobserveerde verschillen zijn veroorzaakt door cohortkenmerken, niet door leeftijd zelf

Kunnen cohorteffecten een probleem vormen voor crooss sectionele en longitudinale designs

Cross-sectionele designs

Voordelen:

- Economisch mbt tijd (weinig tijd tussen meting en resultaten)
- Redelijk goedkoop
- Toont overeenkomsten en verschillen tussen leeftijdsgroepen

Nadelen:

- Leeftijdseffecten zijn verstrengeld met cohorteffecten
- Geen informatie over individuele ontwikkeling (interpersoonlijke verschillen ipv
intrapersoonlijke verandering)
- Beperkt generaliseerbaar naar andere meetmomenten



Longitudinale designs

Voordelen:

- Echte meting van intrapersoonlijke verandering
- Meting van stabiliteit en verandering van variabelen

Nadelen:

, - Leeftijdseffecten zijn verstrengeld met tijd-van-meting effecten, testhertest effecten, attrition
(uitval)effecten
- Beperkt generaliseerbaar naar andere cohorten
- Kost veel tijd
- Kost veel geld…

Sequentieel design :

= combinatie van cross sectionele en longitudinale designs




Onderzoeksmethoden

 Zelf-rapportage vs. rapportage ‘by proxy’ (e.g., ouder, partner, verzorger)
o Interview
o Vragenlijsten
o Dagboeken
 Gedragsobservatie [naturalistisch versus gestructureerd]
 Gestandardiseerde Testen/Testbatterijen [vergelijking met norm, bijv. IQ]
 Experimenten



Uitdagingen in onderzoek

In onderzoek naar ontwikkeling focussen we op leeftijdsgroepen die van jongere volwassenen kunnen
verschillen in:

 Receptie en productie spraak
 Sensomotorsiche vaardigheden
 Suggestibiliteit
 Aandachtsspannen/vermoeidheid
 Subjectieve betekenis van concepten
 Ongediagnosticeerde klinische beperkingen (problemen met gehoor heeft invloed op spraak /
begrip geheugenproblemen veroorzaakt door dementie en niet door leeftijd)