Samenvatting wijsbegeerte
Hoofdstuk 3: Griekenland-Rome
Deel I. Filosofisch denken
A. Religieuze grondslag
-Vroege Griekse geschiedenis in twee delen
● Mykenische (1500-1100 v.C.)
● Duistere periode (1000-800 v.C) → weinig info over
-Homeros
● Twee belangrijke epische gedichten
● Bevatten kennis geneeskunde einde Mykenische tijdperk
-Apollo
● God-arts
● Asklepios = zoon Apollo en nimf Koronis
○ Twee zonen
■ Machon (heelmeester)
■ Podalirius (geneesheer)
○ Drie dochters
■ Jaso
■ Panakeia
■ Hygeia
-Melampus
● Zet traditie Egyptische artsen verder
B. Filosofisch denken
-Natuurfilosofen
● Zoeken naar uitleg van de natuur
● Egeïsche kust Klein Azië
-1. Thales van Milete
● Eerste vd filosofen
● Drie stellingen
○ De aarde rust op water
○ Oerstof is water
○ Alles is vol goden
-2. Anaximander van Milete
● Eerste gebruik oerstof/principe = archè
● Beginpunt oerstof = apeiron/het onbepaalde
● Onbepaalde
○ Eeuwig
○ Onveranderlijk
, ○ Goddelijk
● Ontstaansproces te danken aan de tegenstelling, de contraria, te entantia
-3. Anaximenes van Milete
● De oerstof is lucht = pneuma
● Lucht is eeuwig, goddelijk en oneindig
● Uit lucht ontstaan verschillende dingen door verdichting en verdunning
C. Pythagoras en de Pythagoreeers
-Pythagoras
● Geboren op Samos
● Stichtte school in Kroton
● Specifiek wiskundig systeem en religieus genootschap
○ Zielsverhuizing
○ Verbod eten bonen (favisme)
● Geloofde alles verdeeld in twee tegengestelden
-Alkmeon van Kroton
● Meest voornaamde medische leerling
● Bioloog
● Eerste beoefenaar experimentele fysiologische en psychologie
● Levende mensen dissecteren
● Lokaliseerde denkvermogen mensen in hersenen
● Onderscheid gevoel en verstand
● Zenuwen holle geleidingsbanen naar hersenen
● Beschreef tractus opticus
● Lucht onontbeerlijk voor waarnemen geluiden
● Bestudeerde ontwikkeling kippenembryo
● Gezonde mens = harmonisch samenleven systemen 2 tegengestelde krachten
○ Bij evenwicht gezondheid
○ Bij onevenwicht en overheersen 1 kracht = monarchia → ziekte
○ Voorganger ideeën Hippocrates
-Philolaus van Kroton
● Tijdgenoot Socrates
● Doceerde Pythagorische gemeenschap van Thebe
● Uitgewerkte fysiologie
● Veronderstelde volledige gelijkheid mens en heelal → centraal principe: vuur
D. Heraklitus van Efese
-Tijdgenoten Pythagoras en Xenophanes
-Bijnaam = de duistere
-Logos = grote wet of formule bepaalt en verklaart alles
● Tegengestelden zijn 1 en de realiteit is synthese tegengestelden
-Alles vervloeit en niets blijft bestendig = panta rei kai oudem menei
E. De Eleaten
,-Parmenides
● Grondlegger metafysica
● 3 alternatieven op de vraag: Is het of is het niet?
○ Het is en kan niet anders dan zijn
○ Het is niet en kan onmogelijk zijn
○ Het is en het is niet
● Richt zich op het formele aspect vd kennis
● Leven = vermenging koude en warmte (Elaut)
● Vrouwen meer warmte dan mannen
● Psychische handeling bepaald door hoeveel warmte
● Jongens in rechterhelft en meisje linkerhelft baarmoeder
● 2 volgelingen
○ Zeno van Elea
○ Mellesus van Samos
F. Pluralisten
-Redenering Parmenides beïnvloedde wetenschappelijk denken
-Alle pre-Socratici namen aan zijnde: ongeboren, onvergankelijk en overanderlijk
-Probleem zintuigelijke waarneming
-Oplossing paradox door pluralisten → fundamentele realiteit niet enkel maar meervoudig
-Primaire bestanddelen op zichzelf eeuwig, maar samenstelling wisselend
-1. Empedocles van Agrigentum
● Bedreven in geneeskunde en menselijke fysiologie
● Ontdekte lucht afzonderlijke substantie en middelpuntvliegende kracht
● Echte uitdenker selectieve evolutieleer
● 4 elementen (lucht, aarde water en vuur) duidelijk onderscheidde en ook basis mens
● Elementen ongeboren, onvergankelijk, maar onderling kwantitatief verschillend
● Ontleedde menselijk oog
● Ervaringen in lichaam via poriën
● Stoffen in bloed en naar hart = bron alle kennis
● Via passieve stroming
● Volgens hem man meer warmte ipv vrouw
● Lokaliseert binnenoor en ontdekte orgaan gehoor
-2. Atomisten
● Leukippos van Milete
● Demokritos van Abdera
○ Alles bestaat uit kleine fysisch niet waarneembare deeltjes = atomen
○ Filosofeerde over geneeskunde en biologie
○ Dissecteren van dieren
○ Paring en menstruatie
○ Hersenen = oorsprong denken
○ Ontsteking = accumulatie slijm of etter
○ Zocht oorzaak grote epidemische besmettingen
○ Eerste ethicus
○ Grootste goed in tevredenheid/gemoedsrust/welzijn
, ○ Aan mens te kiezen wat hier toe bijdraagt
○ Genot vinden in toestand vd ziel
○ Uitwendige verlangens matigen en soberheid
G. Anaxagoras van Clazomenae
-Ten tijde van Perikles
-Originele oorzaak wereld = de Nous of het verstand
-Door Nous ontstaat het levensbeginsel, werking zintuigen en beweging op gang
-Ontdekte hersenventrikels en dat lever rol speelt ontstaan acute ziekten
-Verdedigt doelmatigheid in de bouw levende wezens
-Fetus gevoed via navelstreng
H. Diogenes van Appolonia: de Eclectici
-Combineert elementen van Anaximenes. Heraklitus en Anaxagoras
-Oerstof: de lucht
-Ontwikkelt totale kosmologie en biologie
-Studie aderstelsel en sperma
I. De sofisten
-Sofistes = geleerde
-Rondtrekkende redenaars en leraars
-Plato en Aristoteles → pejoratieve betekenis → drogredenaars
-Voorbereiding voor het abstracte (zuiver filosofisch denken) als praktisch (medisch denken)
-Twee belangrijke namen
● Protagoras van Aldera
● Georgias van Leontini
Deel II. Hippokrates van Kos
-Corpus Hippocraticum → 72 boeken
A. Anatomie en fysiologie
-Onderzoek berust op dieren
-Beenderen en spieren kende men goed
-Verwarring bouw ingewanden en zintuigen
-Arteriën bevatten pneuma (=levensgeest, waren leeg)
-Venen bevatten bloed
B. Ziekteleer
-4 humoren theorie
● Bloed uit hart
Hoofdstuk 3: Griekenland-Rome
Deel I. Filosofisch denken
A. Religieuze grondslag
-Vroege Griekse geschiedenis in twee delen
● Mykenische (1500-1100 v.C.)
● Duistere periode (1000-800 v.C) → weinig info over
-Homeros
● Twee belangrijke epische gedichten
● Bevatten kennis geneeskunde einde Mykenische tijdperk
-Apollo
● God-arts
● Asklepios = zoon Apollo en nimf Koronis
○ Twee zonen
■ Machon (heelmeester)
■ Podalirius (geneesheer)
○ Drie dochters
■ Jaso
■ Panakeia
■ Hygeia
-Melampus
● Zet traditie Egyptische artsen verder
B. Filosofisch denken
-Natuurfilosofen
● Zoeken naar uitleg van de natuur
● Egeïsche kust Klein Azië
-1. Thales van Milete
● Eerste vd filosofen
● Drie stellingen
○ De aarde rust op water
○ Oerstof is water
○ Alles is vol goden
-2. Anaximander van Milete
● Eerste gebruik oerstof/principe = archè
● Beginpunt oerstof = apeiron/het onbepaalde
● Onbepaalde
○ Eeuwig
○ Onveranderlijk
, ○ Goddelijk
● Ontstaansproces te danken aan de tegenstelling, de contraria, te entantia
-3. Anaximenes van Milete
● De oerstof is lucht = pneuma
● Lucht is eeuwig, goddelijk en oneindig
● Uit lucht ontstaan verschillende dingen door verdichting en verdunning
C. Pythagoras en de Pythagoreeers
-Pythagoras
● Geboren op Samos
● Stichtte school in Kroton
● Specifiek wiskundig systeem en religieus genootschap
○ Zielsverhuizing
○ Verbod eten bonen (favisme)
● Geloofde alles verdeeld in twee tegengestelden
-Alkmeon van Kroton
● Meest voornaamde medische leerling
● Bioloog
● Eerste beoefenaar experimentele fysiologische en psychologie
● Levende mensen dissecteren
● Lokaliseerde denkvermogen mensen in hersenen
● Onderscheid gevoel en verstand
● Zenuwen holle geleidingsbanen naar hersenen
● Beschreef tractus opticus
● Lucht onontbeerlijk voor waarnemen geluiden
● Bestudeerde ontwikkeling kippenembryo
● Gezonde mens = harmonisch samenleven systemen 2 tegengestelde krachten
○ Bij evenwicht gezondheid
○ Bij onevenwicht en overheersen 1 kracht = monarchia → ziekte
○ Voorganger ideeën Hippocrates
-Philolaus van Kroton
● Tijdgenoot Socrates
● Doceerde Pythagorische gemeenschap van Thebe
● Uitgewerkte fysiologie
● Veronderstelde volledige gelijkheid mens en heelal → centraal principe: vuur
D. Heraklitus van Efese
-Tijdgenoten Pythagoras en Xenophanes
-Bijnaam = de duistere
-Logos = grote wet of formule bepaalt en verklaart alles
● Tegengestelden zijn 1 en de realiteit is synthese tegengestelden
-Alles vervloeit en niets blijft bestendig = panta rei kai oudem menei
E. De Eleaten
,-Parmenides
● Grondlegger metafysica
● 3 alternatieven op de vraag: Is het of is het niet?
○ Het is en kan niet anders dan zijn
○ Het is niet en kan onmogelijk zijn
○ Het is en het is niet
● Richt zich op het formele aspect vd kennis
● Leven = vermenging koude en warmte (Elaut)
● Vrouwen meer warmte dan mannen
● Psychische handeling bepaald door hoeveel warmte
● Jongens in rechterhelft en meisje linkerhelft baarmoeder
● 2 volgelingen
○ Zeno van Elea
○ Mellesus van Samos
F. Pluralisten
-Redenering Parmenides beïnvloedde wetenschappelijk denken
-Alle pre-Socratici namen aan zijnde: ongeboren, onvergankelijk en overanderlijk
-Probleem zintuigelijke waarneming
-Oplossing paradox door pluralisten → fundamentele realiteit niet enkel maar meervoudig
-Primaire bestanddelen op zichzelf eeuwig, maar samenstelling wisselend
-1. Empedocles van Agrigentum
● Bedreven in geneeskunde en menselijke fysiologie
● Ontdekte lucht afzonderlijke substantie en middelpuntvliegende kracht
● Echte uitdenker selectieve evolutieleer
● 4 elementen (lucht, aarde water en vuur) duidelijk onderscheidde en ook basis mens
● Elementen ongeboren, onvergankelijk, maar onderling kwantitatief verschillend
● Ontleedde menselijk oog
● Ervaringen in lichaam via poriën
● Stoffen in bloed en naar hart = bron alle kennis
● Via passieve stroming
● Volgens hem man meer warmte ipv vrouw
● Lokaliseert binnenoor en ontdekte orgaan gehoor
-2. Atomisten
● Leukippos van Milete
● Demokritos van Abdera
○ Alles bestaat uit kleine fysisch niet waarneembare deeltjes = atomen
○ Filosofeerde over geneeskunde en biologie
○ Dissecteren van dieren
○ Paring en menstruatie
○ Hersenen = oorsprong denken
○ Ontsteking = accumulatie slijm of etter
○ Zocht oorzaak grote epidemische besmettingen
○ Eerste ethicus
○ Grootste goed in tevredenheid/gemoedsrust/welzijn
, ○ Aan mens te kiezen wat hier toe bijdraagt
○ Genot vinden in toestand vd ziel
○ Uitwendige verlangens matigen en soberheid
G. Anaxagoras van Clazomenae
-Ten tijde van Perikles
-Originele oorzaak wereld = de Nous of het verstand
-Door Nous ontstaat het levensbeginsel, werking zintuigen en beweging op gang
-Ontdekte hersenventrikels en dat lever rol speelt ontstaan acute ziekten
-Verdedigt doelmatigheid in de bouw levende wezens
-Fetus gevoed via navelstreng
H. Diogenes van Appolonia: de Eclectici
-Combineert elementen van Anaximenes. Heraklitus en Anaxagoras
-Oerstof: de lucht
-Ontwikkelt totale kosmologie en biologie
-Studie aderstelsel en sperma
I. De sofisten
-Sofistes = geleerde
-Rondtrekkende redenaars en leraars
-Plato en Aristoteles → pejoratieve betekenis → drogredenaars
-Voorbereiding voor het abstracte (zuiver filosofisch denken) als praktisch (medisch denken)
-Twee belangrijke namen
● Protagoras van Aldera
● Georgias van Leontini
Deel II. Hippokrates van Kos
-Corpus Hippocraticum → 72 boeken
A. Anatomie en fysiologie
-Onderzoek berust op dieren
-Beenderen en spieren kende men goed
-Verwarring bouw ingewanden en zintuigen
-Arteriën bevatten pneuma (=levensgeest, waren leeg)
-Venen bevatten bloed
B. Ziekteleer
-4 humoren theorie
● Bloed uit hart
