Casus Alex
Alex (16 jaar) groeit op in het centrum van Amsterdam. Hij zit in de vierde klas van
het Barlaeus Gymnasium. Op 30 januari 2019 gaat Alex met zijn vrienden naar een
hiphop feestje in de Melkweg. Alex is daar met Ab, Roderick, Mark en Rafael. De
jongens zitten bij elkaar in de klas. Omdat de ouders van vriend Rafael een weekend
weg zijn, drinken de jongens bij Rafael thuis in voordat zij naar de Melkweg gaan.
Alex drinkt drie vodka-redbull. Onderweg naar de Melkweg roken de jongens op de
fiets samen een jointje. Eenmaal in de Melkweg komen de jongens een aantal
meisjes uit hun klas tegen. De jongens nemen iedereen halve XTC-pil en Alex drinkt
nog twee biertjes. De jongens vinden dit heerlijk, elk weekend uitgaan en lekker
naar ‘de klote gaan’ zoals ze het zelf noemen.
Om 4 uur die nacht is het feestje afgelopen. Voor de deur van de club staan nog veel
mensen wat na te praten. Alex komt zingend naar buiten. Hij groet de uitsmijter
amicaal: ‘Hé gast, lekker feestje was het!’. De uitsmijter vraagt vriendelijk aan Alex of
hij zijn stemvolume wil verlagen aangezien de buren kunnen klagen. Alex wordt boos
en antwoordt met nog een luidere stem dat hij daar geen zin in heeft. De uitsmijter
neemt een stap richting Alex waardoor Alex besluit weg te gaan. Hij rent zo snel hij
kan richting het Leidseplein met zijn vrienden in touw. De jongens vinden het heel
grappig. Eenmaal op het Leidseplein besluiten de jongens naar Rafaels huis te lopen
omdat ze niet terug durven te lopen naar de Melkweg om hun fietsen op te halen.
Alex blijft luid zingen en uit baldadigheid pakt hij een fiets op en smijt deze keihard
op de grond. Het stuur van de fiets raakt beschadigd. Op dat moment houdt de
politie Alex aan en neemt hem mee naar het bureau, waar hij verblijft totdat hij
nuchter is. Zijn ouders halen hem op zondag op van het bureau. Alex schaamt zich
voor wat hij gedaan heeft. Zijn ouders zijn woedend. Het is al de zoveelste keer dat
Alex de grenzen heeft overschreden. Ze weten niet meer wat ze met hem aan
moeten.
Alex heeft al één keer eerder (januari 2018) een HALT- afdoening gekregen omdat
hij illegaal vuurwerk aan het afsteken was. Deze HALT straf heeft Alex met succes
afgerond. Verder heeft hij zes maanden geleden heeft hij een werkstraf succesvol
afgerond. Deze werkstraf werd opgelegd omdat Alex en vriend Mark graffiti hadden
gespoten op meerdere huizen en winkels in het centrum van Amsterdam.
Als kind was Alex een heel druk jongetje. Hij kon niet stil zitten en moest altijd
vermaakt worden. Alex was altijd op zoek naar avontuur. Zo klom hij altijd heel hoog
in de bomen in het Vondelpark als zijn ouders even niet omkeken, of rende hij vaak
de straat op zonder te kijken of er auto’s waren. Alex is een intelligente jongen en
ondanks het feit dat hij heel makkelijk afgeleid raakt tijdens de lessen haalt hij voor
alles voldoendes.
, Hij wordt vaak de lessen uitgestuurd omdat hij veel kletst met zijn klasgenoten en
opeens rond gaat lopen in de klas zonder toestemming van de leraar. De moeder
van Alex is advocate, zijn vader is logopedist. De vader van Alex heeft - totdat Alex
naar de middelbare school ging- altijd parttime gewerkt, te weten, drie dagen per
week. Hierdoor kon Alex de structuur en de aandacht krijgen die hij nodig had.
Sinds ongeveer vier jaar werkt vader weer fulltime. De moeder van Alex heeft niet
parttime kunnen werken omdat zij – zoals zij zelf zegt – actie nodig heeft. Zij heeft tot
Alex zijn vijfde jaar geprobeerd parttime te werken, maar dat ging niet goed. Zij
raakte snel afgeleid, was chaotisch in het huishouden en kon niet zo goed bij Alex de
grenzen aangeven. Zo werd Alex nooit gestraft als hij weer de hele muur onder had
getekend of door het wild spelen alle lampen in de woonkamer had gebroken. Zij
voelde zich opgesloten als ze veel dagen thuis moest doorbrengen en is dan zo snel
mogelijk fulltime gaan werken.
Tot zijn 14e had Alex een fijne band met zijn ouders. Het zijn fijne lieve mensen die
er voor hem waren en waarmee hij kon praten. De laatste twee jaar is de band
ernstig verslechterd. Alex maakt veel ruzie met zijn ouders en vindt het ‘gezeik’ als
zij hem huisarrest geven als hij weer te veel gedronken heeft in het weekend of na
heeft moeten blijven op school. Alex heeft geen bijbaantje. Hij basketbalt één keer in
de week met zijn vrienden op het pleintje in de buurt. Zijn ouders weten zich geen
raad meer met Alex. Ze zijn samen bij een gezinstherapeut geweest maar Alex
weigert nog langer mee te werken.
Vraag 1 (8 punten)
Valt het delictgedrag van Alex beter te verklaren door Banduras theorie: Leren
door observeren of de ‘Sensation Seeking’ theorie van Zuckerman? Geef in je
antwoord beide theorieën weer (max 5 zinnen per theorie) en pas, de door
jouw gekozen theorie, toe op de casus.
De theorie van Bandura geeft aan dat je gedrag aanleert door te observeren en
imiteren. Je neemt gedrag over van mensen die je belangrijk vindt → Rolmodellen
zoals je ouders of vrienden.
De Sensation Seeking theorie van Zuckerman geeft aan dat je op zoek bent naar
spanning, prikkels en daarmee steeds meer de grenzen opzoekt. Je gaat kijken hoe
ver je kunt gaan. Bijvoorbeeld in je puberteit.
Er staat niks in de casus dat leidt naar Bandura, want er wordt niks verteld over
ouders, broers of zussen. Het gedrag van Alex is dus beter te verklaren aan de hand
van de theorie van Sensation Seeking. Als kind zocht hij gevaarlijke situaties op,
hoge bomen klimmen, de straat op rennen. Daarnaast daagt hij de portier uit en rent
vervolgens weg.
Alex (16 jaar) groeit op in het centrum van Amsterdam. Hij zit in de vierde klas van
het Barlaeus Gymnasium. Op 30 januari 2019 gaat Alex met zijn vrienden naar een
hiphop feestje in de Melkweg. Alex is daar met Ab, Roderick, Mark en Rafael. De
jongens zitten bij elkaar in de klas. Omdat de ouders van vriend Rafael een weekend
weg zijn, drinken de jongens bij Rafael thuis in voordat zij naar de Melkweg gaan.
Alex drinkt drie vodka-redbull. Onderweg naar de Melkweg roken de jongens op de
fiets samen een jointje. Eenmaal in de Melkweg komen de jongens een aantal
meisjes uit hun klas tegen. De jongens nemen iedereen halve XTC-pil en Alex drinkt
nog twee biertjes. De jongens vinden dit heerlijk, elk weekend uitgaan en lekker
naar ‘de klote gaan’ zoals ze het zelf noemen.
Om 4 uur die nacht is het feestje afgelopen. Voor de deur van de club staan nog veel
mensen wat na te praten. Alex komt zingend naar buiten. Hij groet de uitsmijter
amicaal: ‘Hé gast, lekker feestje was het!’. De uitsmijter vraagt vriendelijk aan Alex of
hij zijn stemvolume wil verlagen aangezien de buren kunnen klagen. Alex wordt boos
en antwoordt met nog een luidere stem dat hij daar geen zin in heeft. De uitsmijter
neemt een stap richting Alex waardoor Alex besluit weg te gaan. Hij rent zo snel hij
kan richting het Leidseplein met zijn vrienden in touw. De jongens vinden het heel
grappig. Eenmaal op het Leidseplein besluiten de jongens naar Rafaels huis te lopen
omdat ze niet terug durven te lopen naar de Melkweg om hun fietsen op te halen.
Alex blijft luid zingen en uit baldadigheid pakt hij een fiets op en smijt deze keihard
op de grond. Het stuur van de fiets raakt beschadigd. Op dat moment houdt de
politie Alex aan en neemt hem mee naar het bureau, waar hij verblijft totdat hij
nuchter is. Zijn ouders halen hem op zondag op van het bureau. Alex schaamt zich
voor wat hij gedaan heeft. Zijn ouders zijn woedend. Het is al de zoveelste keer dat
Alex de grenzen heeft overschreden. Ze weten niet meer wat ze met hem aan
moeten.
Alex heeft al één keer eerder (januari 2018) een HALT- afdoening gekregen omdat
hij illegaal vuurwerk aan het afsteken was. Deze HALT straf heeft Alex met succes
afgerond. Verder heeft hij zes maanden geleden heeft hij een werkstraf succesvol
afgerond. Deze werkstraf werd opgelegd omdat Alex en vriend Mark graffiti hadden
gespoten op meerdere huizen en winkels in het centrum van Amsterdam.
Als kind was Alex een heel druk jongetje. Hij kon niet stil zitten en moest altijd
vermaakt worden. Alex was altijd op zoek naar avontuur. Zo klom hij altijd heel hoog
in de bomen in het Vondelpark als zijn ouders even niet omkeken, of rende hij vaak
de straat op zonder te kijken of er auto’s waren. Alex is een intelligente jongen en
ondanks het feit dat hij heel makkelijk afgeleid raakt tijdens de lessen haalt hij voor
alles voldoendes.
, Hij wordt vaak de lessen uitgestuurd omdat hij veel kletst met zijn klasgenoten en
opeens rond gaat lopen in de klas zonder toestemming van de leraar. De moeder
van Alex is advocate, zijn vader is logopedist. De vader van Alex heeft - totdat Alex
naar de middelbare school ging- altijd parttime gewerkt, te weten, drie dagen per
week. Hierdoor kon Alex de structuur en de aandacht krijgen die hij nodig had.
Sinds ongeveer vier jaar werkt vader weer fulltime. De moeder van Alex heeft niet
parttime kunnen werken omdat zij – zoals zij zelf zegt – actie nodig heeft. Zij heeft tot
Alex zijn vijfde jaar geprobeerd parttime te werken, maar dat ging niet goed. Zij
raakte snel afgeleid, was chaotisch in het huishouden en kon niet zo goed bij Alex de
grenzen aangeven. Zo werd Alex nooit gestraft als hij weer de hele muur onder had
getekend of door het wild spelen alle lampen in de woonkamer had gebroken. Zij
voelde zich opgesloten als ze veel dagen thuis moest doorbrengen en is dan zo snel
mogelijk fulltime gaan werken.
Tot zijn 14e had Alex een fijne band met zijn ouders. Het zijn fijne lieve mensen die
er voor hem waren en waarmee hij kon praten. De laatste twee jaar is de band
ernstig verslechterd. Alex maakt veel ruzie met zijn ouders en vindt het ‘gezeik’ als
zij hem huisarrest geven als hij weer te veel gedronken heeft in het weekend of na
heeft moeten blijven op school. Alex heeft geen bijbaantje. Hij basketbalt één keer in
de week met zijn vrienden op het pleintje in de buurt. Zijn ouders weten zich geen
raad meer met Alex. Ze zijn samen bij een gezinstherapeut geweest maar Alex
weigert nog langer mee te werken.
Vraag 1 (8 punten)
Valt het delictgedrag van Alex beter te verklaren door Banduras theorie: Leren
door observeren of de ‘Sensation Seeking’ theorie van Zuckerman? Geef in je
antwoord beide theorieën weer (max 5 zinnen per theorie) en pas, de door
jouw gekozen theorie, toe op de casus.
De theorie van Bandura geeft aan dat je gedrag aanleert door te observeren en
imiteren. Je neemt gedrag over van mensen die je belangrijk vindt → Rolmodellen
zoals je ouders of vrienden.
De Sensation Seeking theorie van Zuckerman geeft aan dat je op zoek bent naar
spanning, prikkels en daarmee steeds meer de grenzen opzoekt. Je gaat kijken hoe
ver je kunt gaan. Bijvoorbeeld in je puberteit.
Er staat niks in de casus dat leidt naar Bandura, want er wordt niks verteld over
ouders, broers of zussen. Het gedrag van Alex is dus beter te verklaren aan de hand
van de theorie van Sensation Seeking. Als kind zocht hij gevaarlijke situaties op,
hoge bomen klimmen, de straat op rennen. Daarnaast daagt hij de portier uit en rent
vervolgens weg.
