Samenvatting groepsdynamisch begeleiden (groepsdynamica)

Sv groepsdynamisch begeleiden 2e Sem. Ortho 2


GROEPSDYNAMISCH BEGELEIDEN

HOOFDSTUK 1: GROEPEN EN TEAMS
1. GROEPEN EN TEAMS

1.1 WAT IS EEN GROEP?

Kenmerken van een groep:
1. Doel
 Groepsleden willen gezamenlijk doel bereiken
 Met de groep maken ze meer kans om doel te bereiken dan als individu
2. Onderlinge afhankelijkheid
 Gebeurtenis heeft invloed op hele groep (niet alleen individu)
3. Interactie
 Direct contact met elkaar onderhouden
4. Sociale eenheid
 Mensen die zichzelf als lid van de groep beschouwen
 Bestaat uit 2 of meer personen
5. Wederzijdse beïnvloeding
6. Normen en rollen
 Interactie wordt door regels, normen en waarden bepaald
 Kunnen schriftelijk of mondeling vastgelegd worden
 Aan alle criteria voldaan  = groep

Groepsnormen= gedragsregels die voor ieder individu in de groep gelden.

Conformiteit= mate waarin groepsleden zich aanpassen aan de geldende groepsnormen.
Uniformiteit= de eenheid, samenhang, met elkaar in overeenstemming zijn

Remmerswaal: normen vergemakkelijken het samenwerken en de omgang met elkaar.
 Bij begeleiden van een groep oog hebben dat elke groep tegelijkertijd functioneert op 2 niveaus:
1. Taakniveau
 Inhoud, activiteiten, spelvormen en opdrachten binnen een groep
 Structuur van de werking (grootte, ruimte, materiaal…)
2. Sociaal – emotionele niveau
 Verbondenheid tussen de groepsleden
 Reactie van mensen op elkaar (sympathie, antipathie)
 Sterke of oppervlakkige banden ontwikkelen
 Zicht op het relationele aspect

Bv: Festival gangers op Laundry Day
 Geen groep  maar losse verzameling individuen :
 kunnen onmiddellijk en direct reageren op elkaar
 Als de ene persoon begint de juichen en met zijn handen te zwaaien, heeft dit een invloed op
zijn omstaanders.
 Mensen hebben geen gemeenschappelijk doel

,Sv groepsdynamisch begeleiden 2e Sem. Ortho 2


o Sommige zijn naar het concert gekomen voor een specifieke band, anderen voor de
sfeer van het concert, nog anderen om plezier te maken met vrienden. (doel
ontbreekt, dus geen groep)
 Mensen zien zichzelf niet als lid van de groep. Deze menigte is geen sociale eenheid.

1.2 WAT IS EEN TEAM?

Kenmerken van een team:
1. Teambelang gaat voor op eigenbelang
 Teamleden zijn gemotiveerd om het teamdoel te halen en handelen doelgericht
2. Er is cohesie
 Verbondenheid, wij-gevoel
 Binding wordt gestimuleerd
 Vertonen weerstand als er van buitenaf geprobeerd wordt de cohesie te doorbreken
3. Iedereen draagt bij aan gezamenlijke doel
 Taken, rollen en functies in het team zijn gekend
 Begrip voor elkaar
4. Goede samenwerking
5. Iedereen neemt zijn verantwoordelijkheid
6. Communicatie verloopt op een goede manier
 Hoe geef je en ga je om met feedback
 Meningsverschillen mogen bestaan en conflicten worden opgelost
 Teamleden staan open voor elkaar en er wordt onderhandeld
7. Successen zijn een gezamenlijk resultaat

Groep  geen wederzijdse beïnvloeding en sociale eenheid
! Grote verschil tussen een groep mensen en een team= Team heeft geleerd zich te verbinden:
 Werken samen aan bepaald doel
 Binnen een team is bij de leden het besef aanwezig dat ze door samen te werken in staat zijn
een doel te bereiken dat groter is dan ieders individuele mogelijkheden

Twee of meer leden met onderlinge afhankelijkheid:
 Team functioneert in een ruimer werkverband
 Teamleden zijn op elkaar aangewezen om hun taak te kunnen uitvoeren  de volledige taak
gaat hun individuele mogelijkheden te boven
Taak vervullen:
 Taakafhankelijkheid= mate waarin een teamlid informatie, materialen en ondersteuning
nodig heeft en daarvoor afhankelijk is van andere teamleden om zijn werk effectief te
kunnen uitvoeren
 Grote teamafhankelijkheid  teamleden hebben elkaar in grotere mate nodig om hun eigen
bijdrage te kunnen leveren
Gezamenlijk doel:
 In functie van dit doel worden taken en verantwoordelijkheden gedeeld en worden plannen
en afspraken gemaakt om het doel te kunnen realiseren
Organisatorisch verband:
 Team functioneert binnen de visie en missie van de organisatie, regelgevingen en procedures
 Team en organisatie beïnvloeden elkaar wederzijds
Gedeelde waarden en normen:
 Zorgen voor gelijkheid in opvattingen, doelstellingen en gedragingen die het mogelijk maken
om beslissingen te nemen vanuit wederzijds begrip.

,Sv groepsdynamisch begeleiden 2e Sem. Ortho 2


2. DE ONTWIKKELINGSFASEN VAN TUCKMAN

2.1 BESPREKING VAN HET MODEL

Tuckman: ontwikkelde een model die ons inzicht heeft in hoe groepen en teams zich vormen
 Beschrijft stadia die een groep doorloopt om tot een goede samenwerking te komen

Reforming= als groep het proces van groepsontwikkeling opnieuw doormaken wanneer er
elementen in de groep wijzigen (gedeeltelijk of volledig)

5 ONTWIKKELINGSFASEN VAN TUCKMAN

1. FORMING:
 Team wordt gevormd
 Wie zit er in deze groep en wat zijn de taken
 Weten nog niet wat er verwacht wordt
 Individuele posities en rollen nog niet ingenomen
 Afwachtende houding
 Nog geen onderlinge verbondenheid of intimiteit
 Einde 
o Afwachtende houding is losgelaten en reageren spontaner op elkaar
o Leden zien zichzelf als onderdeel vd groep

Kenmerken forming:
1. Teamleden kennen elkaar nog niet
2. Onwennig, onzeker en angstig
3. Sterk afhankelijk van teamleider
4. Communicatie gericht naar teamleider
5. Weinig of geen initiatief nemen
6. Beleefd communiceren
7. Opdrachten netjes uitvoeren
8. Eigen mening voor zich houden
9. Latente conflicten relativeren

2. STORMING:
 Team wordt hechter en winnen vertrouwen
 Elkaar confronteren met verschillen
 Oplossen van conflicten vraagt veel aandacht
 Teamleider  begeleidende rol
o Stimuleren om vrijuit te spreken en voor elkaar open te staan
 Einde 
o Ontstaan structuur en/of hiërarchie
o Teamleden lossen mogelijke conflicten zelf op

Kenmerken storming:
1. Rollen bepaald en afgebakend
2. Ontstaan onderlinge irritaties en conflicten
3. Opkomen eigen belangen
4. Ik-gevoel sterker dan wij-gevoel
5. Bekritiseren teamleider
6. Grenzen uittesten

, Sv groepsdynamisch begeleiden 2e Sem. Ortho 2


7. Vorming coalities om eigen belangen te verdedigen
8. Groeien van verzet tegen uitvoeren van taken of tegen leiderschap
9. Onderlinge kritiek uiten
10. Bespreken van gebeurtenissen in kleine groepen

3. NORMING:
 Kritiek = constructief en taakgericht  geen persoonlijke aanval meer
 Gezamenlijk werken aan regels, waarden, normen en methodes
 Doelmatigheid neemt toe
 Eigen identiteit
 Teamleider  team autonomie geven, waardoor het zelfstandig aan de slag kan
 Einde 
o Duidelijke afspraken en normen vastgelegd
o Cohesie in de groep

Kenmerken norming:
1. Teamleden bewust dat ze elkaar nodig hebben om resultaten te bereiken
2. Bereid om van elkaar te leren
3. Werk wordt vlot afgehandeld
4. Meer vragen aan elkaar stellen ipv oordelen
5. Aanwezige talenten benutten
6. Duidelijke afspraken gemaakt
7. Opstellen procedures om met afwijkend gedrag om te gaan
8. Groepsbinding begint
9. Gevaar van groepsdenken
10. Wij-gevoel ontstaat
11. Teamleden beschouwden zichzelf als groep

4. PERFORMING:
 Team functioneert als eenheid
 Weten precies wat van hen verwacht wordt, werken aan gemeenschappelijk doel
 In staat om zonder inmenging vd teamleider zelfstandig en autonoom besluiten te nemen
 Structuur is duidelijk
 Energie gaat naar teamdoelen ipv onderlinge strijd om status of rol

Kenmerken performing:
1. Grote onderlinge betrokkenheid
2. Grote inzet voor doelen en taken
3. Creatieve ideeën ontstaan
4. Zelfstandig werken
5. Proactieve houding
6. Normen, doelen en leiding aanvaarden
7. Individuele verschillen aanvaarden (sterktes en zwaktes)
8. Positieve benadering conflicten
9. Flexibiliteit bij inspelen op veranderende vragen aan de groep