Samenvatting Fysiologie - Blok 1.1 - H2, H3.3, H5, H6, H12 en H13

Samenvatting Fysiologie – Blok
1.1
Hoofdstuk 2: Energievoorziening

Inleiding
 Stofwisseling zorgt voor de opbouw, instandhouding en afbraak van cellen en
weefsels.
 Stofwisseling zorgt ook voor de energie die nodig is voor de verschillende
levensprocessen.
 Ander woord voor stofwisseling = metabolisme.
 Celmetabolisme vindt plaats in het binnenste van de cel (hert cytoplasma)

Twee typen stofwisselingsprocessen
1. Anabole processen
- Weefselopbouwend
- Bijvoorbeeld: De aanmaak van stoffen, cellen of cel onderdelen
- Kosten energie
2. Katabole processen
- Weefsel afbrekend (afbraak van stoffen of cellen)
- Energie komt vrij  deze energie kan weer voor anabole processen worden
gebruikt.

 In periode van groei: Is de aanmaak van cellen groter dan de afbraak.
 Bij volwassenen is dit in evenwicht
 Op hogere leeftijd is de afbraak groter dan de aanmaak.
 Regeneratie: Proces van nieuwvorming als reactie op beschadigingen.
 Het regeneratievermogen hangt samen met:
- Het soort weefsel: epitheel herstelt sneller dan zenuwweefsel.
- Leeftijd: op latere leeftijd neemt het regeneratievermogen af.


Ruststofwisseling
 Ruststofwisseling: De hoeveelheid benodigde energie voor het ‘in standhouden’ van
ons lichaam.
- De hoeveelheid verbruikte energie in volledige rust, bij een
omgevingstemperatuur van 20 graden.
 Basaalmetabolisme: De minimale hoeveelheid energie die nodig is om de vegetatieve
processen (processen bij het constant houden van het interne milieu) te
onderhouden.
- Vaak moeilijk te meten.




1

,Factoren die het rustmetabolisme beïnvloeden:
1. Dag- en nachtritme
- Rustmetabolisme overdag hoger dan ‘s nachts
2. Lichaamsgrootte
- Een groter lichaam bevat meer cellen dan een kleiner lichaam  vergt dus meer
energie.
- Als de lichaamsgrootte toeneemt, neemt het lichaamsoppervlak per kilogram
lichaamsgewicht echter af.
3. Lichaamssamenstelling
- Rustmetabolisme is hoger bij iemand met meer spieren dan vet.
4. Sekse
- Vrouwen hebben een lager rustmetabolisme dan vrouwen.
- Vrouwen zijn gemiddeld kleiner en hebben een hoger vetpercentage.
- Hormonale verschillen  tijdens zwangerschap is het rustmetabolisme verhoogd.
5. Leeftijd
- Kinderen hebben een hoog rustmetabolisme  verhoogde energiebehoefte in de
groei.
- Als je ouder wordt neemt het rustmetabolisme af  vermindering van het aantal
actieve cellen  actief weefsel wordt meestal vervangen door vetweefsel.
6. Voeding
- Na het nuttigen van een maaltijd is de stofwisseling verhoogd.


Energie
 Als een mens beweegt gebeurd dit door samentrekking van één of meer
skeletspieren  energie voor nodig

Adenosine-trifosfaat/ creatinefosfaat
 ATP = belangrijkste energierijke fosfaat.
 Voor alle processen die energie kosten is ATP essentieel.
 Als bijvoorbeeld een spier energie nodig heeft:
- Van het ATP wordt één fosfaatgroep afgebroken. ATP wordt ADP  hierdoor
komt energie vrij. (Eerste direct te gebruiken energie)
- (Van ADP kan nog een fosfaatgroep afsplitsen, namelijk AMP)
- Energie uit ATP is genoeg voor maar een paar seconden spieractiviteit.
 Tweede direct te gebruiken energie fosfaat in de spiercel = creatinefosfaat (CP)
- Van het CP-molecuul wordt een fosfaatgroep afgesplitst  energie komt vrij
 De voorraad ATP en CP in een spier samen is voldoende voor ongeveer 10 seconden
van maximale inspanning.
 ATP en CP samen = de fosfaatpool (voorraad = zeer beperkt)
 Resynthese: Het opnieuw opbouwen van ATP uit ADP en CP uit creatine
- Synthese = opbouw en re = opnieuw




2

, Creatine
 Extra creatine inname maakt dat de fosfaat-‘brandstoftank’ in de spieren groter
wordt.
- De voorraad CP neemt toe en de resynthese verbetert.
- Nadeel: toename in lichaamsgewicht en toename blessures

Energiesystemen
1. De fosfaatpool (anaëroob a-lactische systeem): De voorraad ATP en CP
 Anaëroob systeem (systeem zonder zuurstof)
 Voorraad voldoende voor korte periode
- 20 – 30 seconden bij lichte inspanning
- 10 – 12 seconden bij zware inspanning
2. Het lactische systeem (anaëroob lactische systeem)
 Anaëroob systeem (systeem zonder zuurstof)
 Vaak melkzuursysteem genoemd
 Heeft wat seconden nodig om op gang te komen
 Na 10 – 30 seconden wordt het grootste deel van de energie geleverd door het
lactische systeem.
 Bij lichte inspanning bereikt het na ongeveer 45 seconden zijn maximum
 Bij dit systeem komt lactaat vrij  restproduct van de verbranding van glucose
zonder (voldoende) zuurstof.
3. Het zuurstofsysteem (aërobe systeem)
 Geleidelijk neemt het zuurstofsysteem de resynthese van energierijke fosfaten over.
 Na 2 tot 3 minuten is het zuurstofsysteem helemaal op gang gekomen en levert het
alle, voor deze lichte inspanning benodigde energie.
 Er is zuurstof nodig


 Lichaam kan alleen aan energie komen door het afbreken van brandstoffen
- Koolhydraten, vetten, eiwitten en alcohol
- Grootste gedeelte van de energie komt vrij in de vorm van warmte  wordt
gebruikt om lichaamstemperatuur te handhaven.
- De rest van de energie wordt in ons lichaam gebruikt voor de resynthese en de
opslag van energierijke verbindingen.
 Bij verbranding is zuurstof nodig
 Onder invloed van zonne-energie kan het lichaam vitamine D aan maken.

Enzymen
 Maken het mogelijk dat reacties kunnen verlopen bij relatief lage temperaturen.
 Enzymen nemen niet zelf deel aan de reactie, ze maken het alleen mogelijk dat een
reactie (eerder/ beter) kan verlopen.
 Enzymen zijn (bio-)katalysoren
 Verschillende enzymen passen slechts op één of enkele reacties (= specificiteit van de
enzymen)
- Daarom ook vele verschillende enzymen aanwezig in ons lichaam.




3