Praktische psychofarmacologie
Medicament Werkingsmechanisme Indicaties Opmerkingen
Antidepressiva
TCAD Niet-selectieve heropnameremmer Majeure depressie Veel neveneffecten doordat ze niet
= tricyclische Weinig selectiviteit: NET, SERT, maar ook Neuropathische en chronische pijn selectief zijn, niet enkel affiniteit voor
antidepressiva anticholinerge en antihistaminerge effecten Migraine serotonine en noradrenaline
transporters maar ook andere eiwitten.
acuut myocardinfarct & Kan manische fase uitlokken bij
hartritmestoornissen (contra-indicatie) bipolaire stoornis
SNRI Niet-selectieve heropnameremmer Majeure depressie Langdurige seksuele stoornissen
= serotonine en = zelfde werkingsmechanisme als TCAD maar Neuropathische pijn (pijnlijke diabetes) Onttrekkingsverschijnselen
noradrenaline minder neveneffecten doordat ze minder Veralgemeende angst- en paniekstoornis
reuptake inhibitoren aangrijpingspunten hebben.
Blokkering heropname 5HT2 en NAD
Bupropion Wellbutrin Niet-selectieve heropnameremmer Majeure depressie Ook een nicotine receptor antagonist
= dopamine reuptake aangrijpingspunt: dopamine en
inhibitor noradrenaline transporter Voordelen:
geen seksuele dysfuncties
geen gewichtstoename (gebruik bij
obesitas)
SSRI Selectieve serotonine heropnameremmer Majeure depressie Meestal eerste keus
1. heropname carriers inhiberen Paniekstoornis 2-6 weken voor eerst therapeutisch
2. serotonine stapelt op in synaps Gegeneraliseerde angststoornis effect
3. desensitisatie en down regulatie OCD Seksuele stoornissen
receptoren Sociale fobie Gastro-intestinale bijwerkingen
4. minder negatieve feedback PTSD Verzadegingsgevoel
5. meer serotonine vrijgave Ernstig premenstrueel syndroom Verhoogd risico van agressief gedrag en
Boulimia Nervosa ZM gedachten bij start behandeling
NRI Selectieve noradrenaline reuptake inhibitor Blijkt minder interessant om majeure depressie
(Reboxetine Edronax) te behandelen
, Trazodon Direct werkend op receptoren Geen seksuele disfuncties
Serotonine 5HT2A en 5HT2C sterk sedatieve bijwerkingen (histamine)
antagonist
Serotonine reuptake inhibitor
Blokkeren van 5HT2C receptor → minder GABA → minder
inhibitie van noradrenerge en dopaminerge neuronen →
stimulatie dopamine, serotonine, noradrenaline naar PFC
Mirtazapine en Direct werkend op receptoren Neveneffect: sedatie (histamine)
mianserine = ɑ2 receptor antagonisme Geen seksuele disfuncties
Verhoging NAD
Verhoging 5HT2
Dit door disinhibitie
Agomelatine Direct werkend op receptoren Weinig gegevens bij ouderen als jongeren Inname alcohol wordt afgeraden bij
MT1 en MT2 agonist (restricties gebruik) behandeling wegens interactie met
(melatoninereceptor) CYP1A2 (enzym)
5HT2C receptor antagonist Controle leverfunctie (levertoxiciteit)
Fenelzine MAO inhibitor: A en B Oude generatie, niet specifiek en
= werkt in op de metaboliserende mono- irreversibel
amine-oxidase enzym (NAD, AD, dopamine, Cheese effect
serotonine)
Moclobemide MAO-A Bij patiënten met onvoldoende respons op Enzym herstelt zich snel na stoppen
= niet selectief, wordt gebruikt bij depressie TCAD, SSRI of SNRI behandeling (reversibel)
Minder nevenwerkingen
Esketamine NMDA receptor Enkel bij therapieresistente depressieve Risico op afhankelijkheid en misbruik
= glutamaat receptor episoden, steeds in combinatie met ander Dissociatie
Bij stress overmatige glutamaat afscheiding, deze gaat antidepressivum (SSRI of SNRI) Sterk verhoogde bloeddruk
ecotoxiciteit verminderen
Medicament Werkingsmechanisme Indicaties Opmerkingen
Antidepressiva
TCAD Niet-selectieve heropnameremmer Majeure depressie Veel neveneffecten doordat ze niet
= tricyclische Weinig selectiviteit: NET, SERT, maar ook Neuropathische en chronische pijn selectief zijn, niet enkel affiniteit voor
antidepressiva anticholinerge en antihistaminerge effecten Migraine serotonine en noradrenaline
transporters maar ook andere eiwitten.
acuut myocardinfarct & Kan manische fase uitlokken bij
hartritmestoornissen (contra-indicatie) bipolaire stoornis
SNRI Niet-selectieve heropnameremmer Majeure depressie Langdurige seksuele stoornissen
= serotonine en = zelfde werkingsmechanisme als TCAD maar Neuropathische pijn (pijnlijke diabetes) Onttrekkingsverschijnselen
noradrenaline minder neveneffecten doordat ze minder Veralgemeende angst- en paniekstoornis
reuptake inhibitoren aangrijpingspunten hebben.
Blokkering heropname 5HT2 en NAD
Bupropion Wellbutrin Niet-selectieve heropnameremmer Majeure depressie Ook een nicotine receptor antagonist
= dopamine reuptake aangrijpingspunt: dopamine en
inhibitor noradrenaline transporter Voordelen:
geen seksuele dysfuncties
geen gewichtstoename (gebruik bij
obesitas)
SSRI Selectieve serotonine heropnameremmer Majeure depressie Meestal eerste keus
1. heropname carriers inhiberen Paniekstoornis 2-6 weken voor eerst therapeutisch
2. serotonine stapelt op in synaps Gegeneraliseerde angststoornis effect
3. desensitisatie en down regulatie OCD Seksuele stoornissen
receptoren Sociale fobie Gastro-intestinale bijwerkingen
4. minder negatieve feedback PTSD Verzadegingsgevoel
5. meer serotonine vrijgave Ernstig premenstrueel syndroom Verhoogd risico van agressief gedrag en
Boulimia Nervosa ZM gedachten bij start behandeling
NRI Selectieve noradrenaline reuptake inhibitor Blijkt minder interessant om majeure depressie
(Reboxetine Edronax) te behandelen
, Trazodon Direct werkend op receptoren Geen seksuele disfuncties
Serotonine 5HT2A en 5HT2C sterk sedatieve bijwerkingen (histamine)
antagonist
Serotonine reuptake inhibitor
Blokkeren van 5HT2C receptor → minder GABA → minder
inhibitie van noradrenerge en dopaminerge neuronen →
stimulatie dopamine, serotonine, noradrenaline naar PFC
Mirtazapine en Direct werkend op receptoren Neveneffect: sedatie (histamine)
mianserine = ɑ2 receptor antagonisme Geen seksuele disfuncties
Verhoging NAD
Verhoging 5HT2
Dit door disinhibitie
Agomelatine Direct werkend op receptoren Weinig gegevens bij ouderen als jongeren Inname alcohol wordt afgeraden bij
MT1 en MT2 agonist (restricties gebruik) behandeling wegens interactie met
(melatoninereceptor) CYP1A2 (enzym)
5HT2C receptor antagonist Controle leverfunctie (levertoxiciteit)
Fenelzine MAO inhibitor: A en B Oude generatie, niet specifiek en
= werkt in op de metaboliserende mono- irreversibel
amine-oxidase enzym (NAD, AD, dopamine, Cheese effect
serotonine)
Moclobemide MAO-A Bij patiënten met onvoldoende respons op Enzym herstelt zich snel na stoppen
= niet selectief, wordt gebruikt bij depressie TCAD, SSRI of SNRI behandeling (reversibel)
Minder nevenwerkingen
Esketamine NMDA receptor Enkel bij therapieresistente depressieve Risico op afhankelijkheid en misbruik
= glutamaat receptor episoden, steeds in combinatie met ander Dissociatie
Bij stress overmatige glutamaat afscheiding, deze gaat antidepressivum (SSRI of SNRI) Sterk verhoogde bloeddruk
ecotoxiciteit verminderen
