Samenvatting Strafrecht en strafprocesrecht in hoofdlijnen. Deel 2: Strafprocesrecht (Studenteneditie) - Formeel strafrecht (B001635A)

H1: Algemene beginselen van het
strafprocesrecht
1. Definitie
Formeel strafrecht Materieel strafrecht
= strafprocesrecht = = het geheel der rechtsregels
strafrechtspleging = strafvordering waardoor bepaalde gedragingen
sensu lato = het geheel van de strafbaar worden gesteld en
procedurele spelregels volgens welke gesanctioneerd (misdrijven & straffen)
het materieel strafrecht wordt
toegepast
Gericht naar overheid (politie, OR, Gericht naar iedereen
Pdk…)
Sanctionering: verschillend naar geval Sanctionering: op elk misdrijf een straf


 Rechtsregels betreffende opsporing, vervolging en berechting van
personen verdacht van een misdrijf
o Beschrijft scenario’s & vormvoorschriften
o Bepaalt rechtspositie betrokken personen, organisatie & werking
rechtscolleges + tenuitvoerlegging beslissingen rechtscolleges
 Bronnen
o Grondwet 1830
 Fundamentele rechten (bv. regels omtrent openbaarheid)
 Bepalingen inzake rechterlijke macht
 Strafrechtelijke verantwoordelijkheid van parlementsleden en
ministers
o Wetboek van Strafvordering (Sv.): inclusief Voorafgaande titel bij het
Wetboek van Strafvordering (VTSv.)
o Verzamelwetgeving
 Potpourri-wijzigingswetten 2015-2018 m.b.t. diverse
bepalingen
 5 MSS-verzamelwetten 2021-2024
 procedures aanpassen aan tijdsgeest (menselijker, sneller en
straffer)
 Doelstellingen strafproces: dubbele finaliteit
Maatschappij geeft
aan dat iets
strafwaardig is,
men wil dat
criminaliteit
bestraft wordt =>
maatschappij heeft
belangrijke rol in
bestraffen van
criminaliteit



1

,Verdachte: individuele grondrechten
Slachtoffer: eigen schade en belangen




o Waarheidsvinding
 Pas in 19de eeuw belang
 Optiek openbaar belang
 Op welke wijze bewijzen vergaren + hoe op grond hiervan tot
eventuele veroordeling kunnen komen
o Bescherming individuele grondrechten
 Pas na UVRM
 Optiek individuele burger
 In kader waarheidsvinding: bevoegdheden die verregaande
beperking grondrechten kunnen inhouden (t.a.v. verdachten,
maar ook derden)
 Ruimer dan rechten van verdediging
 onderlinge afweging van finaliteiten
 19e en eerste helft 20e E: waarheidsvinding
 Pas sinds EVRM bescherming grondrechten zelfstandig doel
 GW + legaliteit + Wet Franchimont 1998 (individuele grondrechten zonder
de rol van OR aan te tasten)
 Voorwaarden opdat inbreuk gerechtvaardigd is, bv. huiszoeking moet
gemotiveerd worden (noodzakelijkheid aantonen)
 Belangen individu wegen meer door, waarheidsvinding moet af en toe
wijken
 Concrete afweging door rechtspraak
 Slingerbeweging: klemtoon verandert steeds tussen waarheid en
individueel recht




2

,2. Accusatoire en inquisitoire rechtspleging




 fase ter terechtzitting  vooronderzoek

3. Verloop van het strafproces
1) Vooronderzoek
 Doel
o Verdachte identificeren Zoniet? Onderzoek
o Nagaan voldoende bezwaren stopgezet
o Geen uitspraak over grond van de zaak
 2 vormen
o Opsporingsonderzoek (90% strafzaken)
 Gevoerd door Procureur des Konings en hulpofficieren
 Zonder tussenkomst onderzoeksrechter (uitzondering mini-
instructie: blijft OO waarbij OR dwangmaatregel goedkeurt en
PdK macht behoudt)
 Afgesloten door beslissing tot niet-vervolging of vervolging
(rechtstreekse dagvaarding vonnisgerecht) of vordering GO


3

,  ook mogelijk: buitengerechtelijke afdoening (minnelijke
schikking of bemiddeling)
 Geen tussenkomst onderzoeksgerechten vereist
o Gerechtelijk onderzoek
 Gevoerd door onderzoeksrechter
 In geval van dwangmaatregelen (=> vooronderzoek kan
zonder GO indien er geen dwangmaatregelen nodig zijn)
 Controle Kamer van Inbeschuldigingstelling
 Afgesloten door Raadkamer: regeling der rechtspleging
 Kenmerken
o Inquisitoir, maar afgezwakt
o Geheim
 Art. 28quinquies, §1 (OO) en art. 57, §1 Sv. (GO)
 Ratio: vermijden dwarsboming onderzoek + onnodige
publiciteit
 T.a.v. verdachte en slachtoffer
 Principe: niet betrokken bij onderzoeksverrichtingen
 Milderingen door Wet Franchimont (12/03/1998)
o Recht op gratis kopie ondervraging
o Recht op inzage of afschrift (beperkt), ruimer
wanneer van vrijheid beroofd
 beroepsmogelijkheid indien weigering
 T.a.v. de openbare opinie
 Alle onderzoeksverrichtingen en procedurehandelingen
zonder publiek
 Milderingen: persmededelingen door PdK of advocaat
o Niet-tegensprekelijk karakter en sturing vooronderzoek
 Verdachte heeft niet recht om bezwaren te weerleggen
(‘tegen te spreken’) en verweermiddelen aan te voeren (pas
in fase ten gronde)
 Ratio: nog geen uitspraak grond van de zaak
 OO: principe geldt onverkort
 uitzondering: personen die verhoord worden, kunnen
vragen om onderzoeksmaatregelen te stellen (geen
rechtsmiddel, dus indien geweigerd geen beroep)
 GO: inverdenkinggestelde en burgerlijke partij kunnen mee
sturen
 specifieke onderzoeksdaden vragen (beroep mogelijk)
o Schriftelijk
 Van elke onderzoeksverrichting wordt geschrift opgemaakt: =
PV
 Strafdossier vormt basis voor behandeling zaak en openbare
terechtzitting
 Geen algemene wettelijke regeling voor het op schrift stellen
van onderzoeksverrichtingen, met uitzondering van verhoren
en telefoonbewaking

2) Onderzoek ten gronde
 Wat?
o Fase ter terechtzitting

4