BORSTAANDOENING: KANKER
WAT IS KANKER?
= woekering van abnormale cellen
Celeigenschappen: - blijven delen
- vormen gezwel/tumor
- vernietigen het normale weefsel
- verplaatsen zich ih lichaam
- gevaar voor uitzaaiing/metastasen
- heeft ‘tentakels’
KANKER BINNEN HET VOORTPLANTINGSSTELSEL
- borstkanker
- kanker vh baarmoederslijmvlies = endometrium carcinoom
- eierstokkanker = ovarium carcinoom
- baarmoederhalskanker = cervix carcinoom
- schaamlipkanker = vulva carcinoom
BORSTONTWIKKELING
- melkklieren = lobuli
- melkgangen = ducti die de melkklieren & tepel verbinden
- vet- & bindweefsel dat melkklieren & -gangen omringt
- bloedvaten
- lymfevaten
LYMFEVATEN – BELANGRIJK
Lymfe = heldere vloeistof die immuuncellen & afvalstoffen vervoert
Lymfeknopen = ophoping van immuuncellen dat lymfe zuivert & filtreert
Lymfevaten borst
Lymfeknopen oksel
BORSTKANKER
= verzamelnaam voor reeks kwaadaardige aandoeningen die in alle structuren van een
vrouwenborst kunnen ontstaan
meest frequente vorm is id melkgangen
PREVALENTIE (2018)
70.468 mensen kregen kanker, waaronder 11.009 borstkanker.
10.905 vrouwen
104 mannen
RISICOFACTOREN
- geslacht
,- etnische, geografische & sociale verschillen
- leeftijd
- genen; BRCA 1 & BRCA 2
- hormonale factoren
- persoonlijke voorgeschiedenis
- zwangerschap
- oestrogeen tijdens de menopauze
- alcohol
- zwaarlijvigheid/obesitas
BRCA-GEN
Verhoogde kans tot meer dan 80%.
5-10% vd borsttumoren
Dominant overervingspatroon; prenatale diagnostiek.
Ook mannen dragen het gen.
Risico op borst- & ovariumcarcinoom + andere kankers.
HORMONAAL
Vroegtijdige menarche = vroegtijdige blootstelling aan oestrogeen
China: 17j
VS: 12,8j
Laattijdige menopauze = langere blootstelling aan oestrogeen
> 50-55j = risico X2
Voortplanting
nullipariteit = risico verhoogd met 30%
1e bevalling > 30j = risico verhoogd met 40%
PREVENTIE
- zelf borstonderzoek
- borstkankerscreening in Vlaanderen
ZELFONDERZOEK
, BEKIJKEN
Kijk in voor- & zijaanzicht.
Draai zowel naar links als naar rechts.
Vorm & grootte: - recente vergrotingen/verkleiningen
- verandering in omlijning
Huid: - recente kuiltjes/intrekkingen
- kleurveranderingen
- knobbeltjes
Tepels: - recente intrekkingen
- uitslag/eczeem
- verzwering/wondje
- vochtverlies
BETASTEN
- borsten
- tepels
- okselklieren
ALARMSIGNALEN
- lokale verharding & intrekking die zichtbaar wordt bij opheffen vd arm
- verschillende vormen vn intrekkingen
- kuiltje/intrekking vd huid
BEVOLKINGSONDERZOEK
Screeningsmammografie: - tussen 50-69j
- om de 2 jaar
- participatiegraad = 75%
Voordelen: - daling sterftecijfer & therapiekosten
- meer borstsparende behandelingen
Nadelen: - medicalisering & overbehandeling
- angstinductie
- valse geruststelling
- kosten
DIAGNOSE
1. anamnese
2. klinisch onderzoek
3. medische beeldvorming: - mammografie
- echografie
- MNR of KST
4. bloedafname
5. anatomopathologisch onderzoek: - fijne naald punctie
WAT IS KANKER?
= woekering van abnormale cellen
Celeigenschappen: - blijven delen
- vormen gezwel/tumor
- vernietigen het normale weefsel
- verplaatsen zich ih lichaam
- gevaar voor uitzaaiing/metastasen
- heeft ‘tentakels’
KANKER BINNEN HET VOORTPLANTINGSSTELSEL
- borstkanker
- kanker vh baarmoederslijmvlies = endometrium carcinoom
- eierstokkanker = ovarium carcinoom
- baarmoederhalskanker = cervix carcinoom
- schaamlipkanker = vulva carcinoom
BORSTONTWIKKELING
- melkklieren = lobuli
- melkgangen = ducti die de melkklieren & tepel verbinden
- vet- & bindweefsel dat melkklieren & -gangen omringt
- bloedvaten
- lymfevaten
LYMFEVATEN – BELANGRIJK
Lymfe = heldere vloeistof die immuuncellen & afvalstoffen vervoert
Lymfeknopen = ophoping van immuuncellen dat lymfe zuivert & filtreert
Lymfevaten borst
Lymfeknopen oksel
BORSTKANKER
= verzamelnaam voor reeks kwaadaardige aandoeningen die in alle structuren van een
vrouwenborst kunnen ontstaan
meest frequente vorm is id melkgangen
PREVALENTIE (2018)
70.468 mensen kregen kanker, waaronder 11.009 borstkanker.
10.905 vrouwen
104 mannen
RISICOFACTOREN
- geslacht
,- etnische, geografische & sociale verschillen
- leeftijd
- genen; BRCA 1 & BRCA 2
- hormonale factoren
- persoonlijke voorgeschiedenis
- zwangerschap
- oestrogeen tijdens de menopauze
- alcohol
- zwaarlijvigheid/obesitas
BRCA-GEN
Verhoogde kans tot meer dan 80%.
5-10% vd borsttumoren
Dominant overervingspatroon; prenatale diagnostiek.
Ook mannen dragen het gen.
Risico op borst- & ovariumcarcinoom + andere kankers.
HORMONAAL
Vroegtijdige menarche = vroegtijdige blootstelling aan oestrogeen
China: 17j
VS: 12,8j
Laattijdige menopauze = langere blootstelling aan oestrogeen
> 50-55j = risico X2
Voortplanting
nullipariteit = risico verhoogd met 30%
1e bevalling > 30j = risico verhoogd met 40%
PREVENTIE
- zelf borstonderzoek
- borstkankerscreening in Vlaanderen
ZELFONDERZOEK
, BEKIJKEN
Kijk in voor- & zijaanzicht.
Draai zowel naar links als naar rechts.
Vorm & grootte: - recente vergrotingen/verkleiningen
- verandering in omlijning
Huid: - recente kuiltjes/intrekkingen
- kleurveranderingen
- knobbeltjes
Tepels: - recente intrekkingen
- uitslag/eczeem
- verzwering/wondje
- vochtverlies
BETASTEN
- borsten
- tepels
- okselklieren
ALARMSIGNALEN
- lokale verharding & intrekking die zichtbaar wordt bij opheffen vd arm
- verschillende vormen vn intrekkingen
- kuiltje/intrekking vd huid
BEVOLKINGSONDERZOEK
Screeningsmammografie: - tussen 50-69j
- om de 2 jaar
- participatiegraad = 75%
Voordelen: - daling sterftecijfer & therapiekosten
- meer borstsparende behandelingen
Nadelen: - medicalisering & overbehandeling
- angstinductie
- valse geruststelling
- kosten
DIAGNOSE
1. anamnese
2. klinisch onderzoek
3. medische beeldvorming: - mammografie
- echografie
- MNR of KST
4. bloedafname
5. anatomopathologisch onderzoek: - fijne naald punctie
