Vragen uit de penologie en
forensische hulpverlening
,Inhoud
Thema 1. Het strafrecht hervormen: de vergelding voorbij?.................................................................1
1.1 Inleiding........................................................................................................................................1
1.2 Bij ons: Commissie Holsters..........................................................................................................2
1.3 Beleidskader België.......................................................................................................................3
1.4 Commissie voor de hervorming van het strafrecht.......................................................................3
1.5 Discussie (zelf over nadenken)......................................................................................................6
Thema 2. Maatschappelijke punitiviteit en individuele strafervaring.....................................................8
2.1 Inleiding........................................................................................................................................8
2.2 Onderzoek: punitiviteit op individueel niveau..............................................................................9
2.3 Justitiële punitiviteit (mesoniveau).............................................................................................13
2.4 Maatschappelijke punitiviteit (macroniveau).............................................................................14
2.5 De strafervaring: het belang van de belevingsdimensie.............................................................15
2.6 Voorbeelden van belevingsonderzoek........................................................................................17
2.6.1 Beleving van de werkstraf door veroordeelden...................................................................17
2.6.2 Elektronisch toezicht: de ervaring van huisgenoten............................................................19
Thema 3: Normalisering van het gevangeniswezen.............................................................................21
Thema 4: van hulp -en dienstverlening aan gedetineerden tot gemeenschapsgerichte justitie..........28
4.1 De voorlopers.............................................................................................................................28
4.2 Recente ontwikkelingen.............................................................................................................29
4.3 Discussie.....................................................................................................................................35
Thema 5: ‘Gerechtigheid’ en ‘veiligheid’ herdefiniëren: participatieve benaderingen. Bevindingen van
een Europees project...........................................................................................................................37
5.1 Voorstelling van het project.......................................................................................................37
5.1 Methodologie.............................................................................................................................39
5.3 Interculturele settings en begrippen van gerechtigheid en veiligheid........................................40
5.4 Illustratie: actieonderzoek..........................................................................................................42
Thema 6: De-radicalisering’: een onmogelijk discours? Ervaringen in een Belgisch actie-onderzoek. .45
, 6.1 Framing en counterframing van radicalisering in België.............................................................45
6.2 Onderzoek naar radicalisering....................................................................................................49
Thema 1. Colliquium.............................................................................................................................58
1.1 Proliferation van minder dodelijke wapens in detentie: een opkomend probleem voor Europa?
..........................................................................................................................................................58
1.1.1 Context en fenomeen..........................................................................................................58
1.1.2 Waarom problematisering van niet-dodelijke wapens?......................................................59
1.1.3 Terminologie en categorieën...............................................................................................60
1.1.4 Belangrijkste onderzoeksresultaten.....................................................................................60
1.1.5 Ethische en mensenrechten implicaties..............................................................................61
1.1.6 De ervaring van “PAVA” (pepeprspray) in de gevangenissen van het VK............................62
1.1.7 Aanbevelingen.....................................................................................................................63
1.2 De inherente gevaren van projectiel elektroshock wapens en hun gebruik in de
wetshandhaving...............................................................................................................................64
1.3 CPT-normen voor wapens voor elektrische ontlading en chemische beperkingen: naar een
algeheel verbod of 'veilige' regulering?............................................................................................68
1.3.1 inleiding tot de CPT wereld..................................................................................................68
1.3.2 Conceptueel kader...............................................................................................................68
1.3.3 Algemene principes en standaarden op wapens met elektrische ontlading (WEO)............69
1.3.4 Juridische overwegingen, praktische problemen en deoretical uitdagingen.......................70
Thema 2. elektronisch toezicht.............................................................................................................72
2.1 Inleiding......................................................................................................................................72
2.2 De ontwikkelingen van ET in België in vogelvlucht.....................................................................72
2.3 Wat is de aantrekkingskracht van ET?........................................................................................74
2.4 ET in Europa................................................................................................................................82
2.5 Ethisch kader: grenzen aan de groei van ET?..............................................................................83
Thema 3. Basiswet gevangeniswezen en rechtspositie gedetineerden: Casus naaktfouilles................85
3.1 Ontwikkelingen basiswet gevangeniswezen...............................................................................85
, 3.1.1 Van inherente beperkingen…..............................................................................................85
3.1.2 … naar gelegitimeerde beperkingen....................................................................................85
3.1.3 Ontwikkelingen in België in volgelvlucht.............................................................................86
3.1.4 Basisprincipes van de basiswet gevangeniswezen...............................................................87
3.1.5 Het hobbelparcours van de basiswet gevangeniswezen......................................................88
3.1.6 Casus: de regulering en deregulering van de naaktfouilles..................................................88
3.2 Besluit.........................................................................................................................................94
Thema 4. Toezicht op detentie.............................................................................................................95
1. Inleiding: waarom toezicht?.........................................................................................................95
2. De preventieve wende..................................................................................................................95
3. Het Europese antifoltercomité.....................................................................................................96
4. Het VN-antifoltercomité...............................................................................................................97
5. Het dertigersdilemma van het CPT...............................................................................................98
6. Tot besluit...................................................................................................................................103
Thema 5. Europese penologie............................................................................................................104
5.1 Inleiding: Europa en de straf.....................................................................................................104
5.1 Raad van Europa.......................................................................................................................104
5.1.1 Europees hof voor de Rechten van de Mens.....................................................................104
5.1.2 CPT.....................................................................................................................................105
5.1.3 Aanbevelingen van committee of Ministers......................................................................105
5.3 Europese Unie..........................................................................................................................106
forensische hulpverlening
,Inhoud
Thema 1. Het strafrecht hervormen: de vergelding voorbij?.................................................................1
1.1 Inleiding........................................................................................................................................1
1.2 Bij ons: Commissie Holsters..........................................................................................................2
1.3 Beleidskader België.......................................................................................................................3
1.4 Commissie voor de hervorming van het strafrecht.......................................................................3
1.5 Discussie (zelf over nadenken)......................................................................................................6
Thema 2. Maatschappelijke punitiviteit en individuele strafervaring.....................................................8
2.1 Inleiding........................................................................................................................................8
2.2 Onderzoek: punitiviteit op individueel niveau..............................................................................9
2.3 Justitiële punitiviteit (mesoniveau).............................................................................................13
2.4 Maatschappelijke punitiviteit (macroniveau).............................................................................14
2.5 De strafervaring: het belang van de belevingsdimensie.............................................................15
2.6 Voorbeelden van belevingsonderzoek........................................................................................17
2.6.1 Beleving van de werkstraf door veroordeelden...................................................................17
2.6.2 Elektronisch toezicht: de ervaring van huisgenoten............................................................19
Thema 3: Normalisering van het gevangeniswezen.............................................................................21
Thema 4: van hulp -en dienstverlening aan gedetineerden tot gemeenschapsgerichte justitie..........28
4.1 De voorlopers.............................................................................................................................28
4.2 Recente ontwikkelingen.............................................................................................................29
4.3 Discussie.....................................................................................................................................35
Thema 5: ‘Gerechtigheid’ en ‘veiligheid’ herdefiniëren: participatieve benaderingen. Bevindingen van
een Europees project...........................................................................................................................37
5.1 Voorstelling van het project.......................................................................................................37
5.1 Methodologie.............................................................................................................................39
5.3 Interculturele settings en begrippen van gerechtigheid en veiligheid........................................40
5.4 Illustratie: actieonderzoek..........................................................................................................42
Thema 6: De-radicalisering’: een onmogelijk discours? Ervaringen in een Belgisch actie-onderzoek. .45
, 6.1 Framing en counterframing van radicalisering in België.............................................................45
6.2 Onderzoek naar radicalisering....................................................................................................49
Thema 1. Colliquium.............................................................................................................................58
1.1 Proliferation van minder dodelijke wapens in detentie: een opkomend probleem voor Europa?
..........................................................................................................................................................58
1.1.1 Context en fenomeen..........................................................................................................58
1.1.2 Waarom problematisering van niet-dodelijke wapens?......................................................59
1.1.3 Terminologie en categorieën...............................................................................................60
1.1.4 Belangrijkste onderzoeksresultaten.....................................................................................60
1.1.5 Ethische en mensenrechten implicaties..............................................................................61
1.1.6 De ervaring van “PAVA” (pepeprspray) in de gevangenissen van het VK............................62
1.1.7 Aanbevelingen.....................................................................................................................63
1.2 De inherente gevaren van projectiel elektroshock wapens en hun gebruik in de
wetshandhaving...............................................................................................................................64
1.3 CPT-normen voor wapens voor elektrische ontlading en chemische beperkingen: naar een
algeheel verbod of 'veilige' regulering?............................................................................................68
1.3.1 inleiding tot de CPT wereld..................................................................................................68
1.3.2 Conceptueel kader...............................................................................................................68
1.3.3 Algemene principes en standaarden op wapens met elektrische ontlading (WEO)............69
1.3.4 Juridische overwegingen, praktische problemen en deoretical uitdagingen.......................70
Thema 2. elektronisch toezicht.............................................................................................................72
2.1 Inleiding......................................................................................................................................72
2.2 De ontwikkelingen van ET in België in vogelvlucht.....................................................................72
2.3 Wat is de aantrekkingskracht van ET?........................................................................................74
2.4 ET in Europa................................................................................................................................82
2.5 Ethisch kader: grenzen aan de groei van ET?..............................................................................83
Thema 3. Basiswet gevangeniswezen en rechtspositie gedetineerden: Casus naaktfouilles................85
3.1 Ontwikkelingen basiswet gevangeniswezen...............................................................................85
, 3.1.1 Van inherente beperkingen…..............................................................................................85
3.1.2 … naar gelegitimeerde beperkingen....................................................................................85
3.1.3 Ontwikkelingen in België in volgelvlucht.............................................................................86
3.1.4 Basisprincipes van de basiswet gevangeniswezen...............................................................87
3.1.5 Het hobbelparcours van de basiswet gevangeniswezen......................................................88
3.1.6 Casus: de regulering en deregulering van de naaktfouilles..................................................88
3.2 Besluit.........................................................................................................................................94
Thema 4. Toezicht op detentie.............................................................................................................95
1. Inleiding: waarom toezicht?.........................................................................................................95
2. De preventieve wende..................................................................................................................95
3. Het Europese antifoltercomité.....................................................................................................96
4. Het VN-antifoltercomité...............................................................................................................97
5. Het dertigersdilemma van het CPT...............................................................................................98
6. Tot besluit...................................................................................................................................103
Thema 5. Europese penologie............................................................................................................104
5.1 Inleiding: Europa en de straf.....................................................................................................104
5.1 Raad van Europa.......................................................................................................................104
5.1.1 Europees hof voor de Rechten van de Mens.....................................................................104
5.1.2 CPT.....................................................................................................................................105
5.1.3 Aanbevelingen van committee of Ministers......................................................................105
5.3 Europese Unie..........................................................................................................................106
