GYNAECOLOGIE
CYCLUSSTOORNIS & PIJN
Normale cyclus: 21-35 dagen
Menstruele stoornis vooral < 15 jaar of > 40 jaar
Amenorroe: afwezigheid menstruatie/menses
● Primair: < 16 jaar nog geen menstruatie gehad
● Secundair: vrouw met regelmatige cyclus 6 maand of langer geen menstruatie meer
Oligomenorroe: bloedingsinterval > 35 dagen
→ Signaal vertrekt vanuit hypothalamus - stimuleert hypofyse voor productie van
FSH en LH
● Hypothalamus kan beïnvloed worden door
○ Stress
○ Anorexia (shutdown van hypothalamus)
○ Topsport
● Hypofyse door
○ Prolactinoma: overmatige productie zorgt vr zwelling cellen (die dit
produceren)
○ Sheehan: Veel bloedverlies tijdens arbeid → stop werking hypofyse
● Eierstokken
○ Turner syndroom: ontbrekende X-chromosoom
○ Vroegtijdige menopauze: eicellen al op voor menstrueren
● Baarmoeder
○ Ashermann: BM-slijmvlies vernielt door infectie
○ Septum: Zorgt dat er iets wordt tegengehouden → wat? (kan zorgen
vr onvruchtbaarheid)
PCOS: polycysteus ovarium syndroom (geen eisprong of minder vaak)
● Eierstokken maken te veel mannelijke hormonen aan
● Kan erfelijk zijn
● Vochtblaasjes/eiblaasjes groeien op eierstokken (meer dan normaal) - groeien niet
goed door - geen eisprong
● Diverse oorzaken
● Verhoogde LH secretie en/of insulineresistentie stimuleren productie androgen - te
veel aanwezig intra-ovarieel - follikels stoppen met groeien - oestrogenen hoog - LH
productie
, Element Symptomen
Polycysteuze eierstokken PCOS op echo
Anovulatie Infertiliteit, amenorroe, oligomenorroe
Hyperandrogenisme Haargroei, acne
Bij aanwezigheid 2 van de 3 elementen is er sprake van PCOS
PCOS gaat vaak gepaard met
● Gestoorde glucosetolerantie (en soms diabetes)
● Obesitas
○ overgewicht verhoogt insulineresistentie en androgenen - verergert PCOS
● Primaire oorzaak = insulineresistentie
● Pil verbergt alle symptomen
○ geen menstruatie na stopzetten pil
○ last van acne en haargroei
○ bloedname
● Wij zien deze mensen als
○ Geen cyclus meer
○ Zwanger proberen worden
○ Klachten veel acne/haargroei
Behandeling:
● Indien geen kinderwens
○ Vermageren en sporten (vermindert insulineresistentie)
○ Pil
■ Verlaagt testosteron - minder acne en haargroei
● Bij kinderwens
○ Ovulatie inductie met Clomid (Clomifeen citraat)
Menstruatiestoornissen
● Metrorragie: niet-cyclische bloedingen
● Hypermenorroe: overvloedige, maar regelmatige cyclus (> 80ml)
● Dysmenorroe: pijn bij ongesteldheid
● Polymenorroe: bloedingsinterval < 21 dagen
● Hypomenorroe: weinig menstruatie (< 20ml)
● Spotting: kleine hoeveelheid bruin-rood bloedverlies
● Intermenstrueel bloedverlies: onregelmatige bloedingen tussen duidelijke herkenbare
regels
, → Menorragie
● hevige cyclische bloedingen
● klonters
● niet toekomen met 1 maandverband ‘s nachts
● organische oorzaak uitsluiten (myoom) - anders idiopatisch (verliest gwn veel bloed)
● Hoe ouder de vrouw hoe meer kans op endometriumkanker
→ Metrorragie
● geen cyclisch patroon meer te herkennen
● ZWS uitsluiten
● indien geen organische oorzaak - dysfunctionele bloeding
→ Postmenopauzaal bloedverlies
● in menopauze geen bloedverlies meer hebben !!!
● Controle op myoom, endometrium of cervixkanker en PID
→ Dysmenorroe
● Kan gepaard gaan met gastro-intestinale (diarree) en neurologische (migraine)
klachten
● Indien geen organische oorzaak - idiopathisch dr contracties spier en
vasoconstrictie (met meer prostaglandines)
○ Graad I: geen medicatie nodig
○ Graad II: medicatie nodig
○ Graad III: hevige pijn met medicatie
Organische oorzaken
● Poliep (uterien = goedaardige aanwas endometrium)
● Myoom (groeit onder invloed oestrogeen)
● PID (infectie in buik)
● Adenomyosis (BM-slijmvlies groeit in spier)
● Spiraal
● Endometriose
→ Myoom lokalisaties
● Subsereus (gesteeld): probleem grootte - op blaas/ darm drukken - obstipatie
○ Buitenkant
○ Geen probleem vr zws
● Intramuraal: myomen staan contractie in de weg - groot risico op
postpartumbloeding
○ In de wand
● Myoma nascens: gesteeld myoom
● Submuceus: in slijmvlies, uitpuilend in BM-wand
CYCLUSSTOORNIS & PIJN
Normale cyclus: 21-35 dagen
Menstruele stoornis vooral < 15 jaar of > 40 jaar
Amenorroe: afwezigheid menstruatie/menses
● Primair: < 16 jaar nog geen menstruatie gehad
● Secundair: vrouw met regelmatige cyclus 6 maand of langer geen menstruatie meer
Oligomenorroe: bloedingsinterval > 35 dagen
→ Signaal vertrekt vanuit hypothalamus - stimuleert hypofyse voor productie van
FSH en LH
● Hypothalamus kan beïnvloed worden door
○ Stress
○ Anorexia (shutdown van hypothalamus)
○ Topsport
● Hypofyse door
○ Prolactinoma: overmatige productie zorgt vr zwelling cellen (die dit
produceren)
○ Sheehan: Veel bloedverlies tijdens arbeid → stop werking hypofyse
● Eierstokken
○ Turner syndroom: ontbrekende X-chromosoom
○ Vroegtijdige menopauze: eicellen al op voor menstrueren
● Baarmoeder
○ Ashermann: BM-slijmvlies vernielt door infectie
○ Septum: Zorgt dat er iets wordt tegengehouden → wat? (kan zorgen
vr onvruchtbaarheid)
PCOS: polycysteus ovarium syndroom (geen eisprong of minder vaak)
● Eierstokken maken te veel mannelijke hormonen aan
● Kan erfelijk zijn
● Vochtblaasjes/eiblaasjes groeien op eierstokken (meer dan normaal) - groeien niet
goed door - geen eisprong
● Diverse oorzaken
● Verhoogde LH secretie en/of insulineresistentie stimuleren productie androgen - te
veel aanwezig intra-ovarieel - follikels stoppen met groeien - oestrogenen hoog - LH
productie
, Element Symptomen
Polycysteuze eierstokken PCOS op echo
Anovulatie Infertiliteit, amenorroe, oligomenorroe
Hyperandrogenisme Haargroei, acne
Bij aanwezigheid 2 van de 3 elementen is er sprake van PCOS
PCOS gaat vaak gepaard met
● Gestoorde glucosetolerantie (en soms diabetes)
● Obesitas
○ overgewicht verhoogt insulineresistentie en androgenen - verergert PCOS
● Primaire oorzaak = insulineresistentie
● Pil verbergt alle symptomen
○ geen menstruatie na stopzetten pil
○ last van acne en haargroei
○ bloedname
● Wij zien deze mensen als
○ Geen cyclus meer
○ Zwanger proberen worden
○ Klachten veel acne/haargroei
Behandeling:
● Indien geen kinderwens
○ Vermageren en sporten (vermindert insulineresistentie)
○ Pil
■ Verlaagt testosteron - minder acne en haargroei
● Bij kinderwens
○ Ovulatie inductie met Clomid (Clomifeen citraat)
Menstruatiestoornissen
● Metrorragie: niet-cyclische bloedingen
● Hypermenorroe: overvloedige, maar regelmatige cyclus (> 80ml)
● Dysmenorroe: pijn bij ongesteldheid
● Polymenorroe: bloedingsinterval < 21 dagen
● Hypomenorroe: weinig menstruatie (< 20ml)
● Spotting: kleine hoeveelheid bruin-rood bloedverlies
● Intermenstrueel bloedverlies: onregelmatige bloedingen tussen duidelijke herkenbare
regels
, → Menorragie
● hevige cyclische bloedingen
● klonters
● niet toekomen met 1 maandverband ‘s nachts
● organische oorzaak uitsluiten (myoom) - anders idiopatisch (verliest gwn veel bloed)
● Hoe ouder de vrouw hoe meer kans op endometriumkanker
→ Metrorragie
● geen cyclisch patroon meer te herkennen
● ZWS uitsluiten
● indien geen organische oorzaak - dysfunctionele bloeding
→ Postmenopauzaal bloedverlies
● in menopauze geen bloedverlies meer hebben !!!
● Controle op myoom, endometrium of cervixkanker en PID
→ Dysmenorroe
● Kan gepaard gaan met gastro-intestinale (diarree) en neurologische (migraine)
klachten
● Indien geen organische oorzaak - idiopathisch dr contracties spier en
vasoconstrictie (met meer prostaglandines)
○ Graad I: geen medicatie nodig
○ Graad II: medicatie nodig
○ Graad III: hevige pijn met medicatie
Organische oorzaken
● Poliep (uterien = goedaardige aanwas endometrium)
● Myoom (groeit onder invloed oestrogeen)
● PID (infectie in buik)
● Adenomyosis (BM-slijmvlies groeit in spier)
● Spiraal
● Endometriose
→ Myoom lokalisaties
● Subsereus (gesteeld): probleem grootte - op blaas/ darm drukken - obstipatie
○ Buitenkant
○ Geen probleem vr zws
● Intramuraal: myomen staan contractie in de weg - groot risico op
postpartumbloeding
○ In de wand
● Myoma nascens: gesteeld myoom
● Submuceus: in slijmvlies, uitpuilend in BM-wand
