Samenvatting criminologische psychologie (GESLAAGD)

Powerpoint 1: Introductie
 Psychologie als 1 vd mogelijke invalshoeken om crimineel gedrag te bestuderen & te
verklaren
De oorsprong en de geschiedenis van voor de criminologie relevante psychologische
disciplines
Enkele belangrijke grondleggers:
 William Stern (1871-1938)
o Duitse roots van psychologie toegepast op het recht begint bij William Stern
o Verhuist naar VS omv jodenvervolging onderzoek verdergezet in VS (dus
psychologie toegepast op recht GEEN Amerikaanse roots, maar Duitse)
o Onderzoek op fijlbaarheid vh geheugen kunnen we echt op ons geheugen
vertrouwen?
 Psychology of testemony
o Uitvinder van mock crimes
 Gevecht tussen mensen in scène zetten tijdens de les
 Daarna moesten studenten beschrijven wat ze zagen
 Obv deze experimenten bleek dat er heel uiteenlopende
verklaringen waren
o Zijn bevindingen werden gebruik in de rechtbank (door hijzelf)
BELANGRIJKE INVLOED IN DE PRAKTIJK
 Hugo Münsterberg (1863-1916)
o Claimde dat hij de grondlegger was vd psychologie toegepast op recht (VS)
o Stelde zich enorm kritisch op tov de politie & advocaten
o Bouwde verder op inzichten van William Stern (maar erkende dit niet)
o Publiceerde belangrijk werk over allerlei inzichten over het geheugen, hoe er
verklaringen afgelegd worden etc maar hij had zich eerder negatief
opgesteld, dus werd niet veel toegepast in de praktijk
 Franz von Liszt (1851-1919)
o Deed vergelijkbaar onderzoek maar was de bedenker van de intigreerde
strafrechtwetenschap
 Hiervoor: iedereen deed onderzoek vanuit eigen invalshoek
 Zijn standpunt: op een geïntegreerde manier een fenomeen
bestuderen bv psychologie betrekken bij recht
o Belangrijk empirisch en theoretisch onderzoek
 Hans Gross (1847-1915)
o Strafjurist
o Kriminalpsychologie
o Ging focussen op de psychische werkzaamheid van rechters
 Criminolgen die volgen op Hans Gross:
 Hilde Kaufmann
 Enrich Wuffen
 Gustav Aschaffenburg (1866-1944)
o Duitse psychiater
o Ook grondlegger van criminologische psychologie
o Kijkt ook naar daders en het plegen van criminaliteit (dus niet voornamelijk
naar getuigen)




1

,De Leuvense traditie
 Louis Braffort (1886-1944)
o Oprichter Leuvense school criminologie
o Zorgde ervoor dat psychologie in onze opleiding is
 Etienne Degreeff (1898-1961)
o 2de voorzitter Leuvense school voor criminologie
o Geneeskunde + psychiater
o Onderzoek naar waarom mensen passionele moorden plegen
o Heeft criminogenese uitgevonden analyse van een bepaald misdrijf waarbij
men ontleet wat ervoor is gebeurd (waarom heeft iemand een misdrijf
gepleegd)
 René Dellaert (1906-1979)
o Wederom arts, gerechtskundige en psychiater
o Heeft vooral gepubliceerd over psychiatrisch perspectief ivm criminaliteit
o Alle factoren in de brede zin waarom mensen criminaliteit plegen
o Voorstander van interdisciplinaire kijk
o Was voornamelijk voorstander van klinische behandeling criminaliteit
 Steven De Batselier (1932-2007)
o Eigen invulling gegeven aan het vak psychologie
o Wou afstand nemen vd klinische benadering
o Eigenwijze invulling verklaring criminaliteit ook naar omgeving kijken
(impact maatschappij) criminaliteit als product vd maatschappij
o Nodigde misdadigers uit als ervaringsdeskundige tijdens zijn colleges
o Psychoconsologie vd normale mens afhankelijk vd maatschappij hangt het
af of iemand criminaliteit gaat plegen
 Johan Goethals (1952-heden)
o Integreerde benadering (verder kijken dan individu)



Verschillende vormen van binnen de criminologie toegepaste psychologie
 Forensische psychologie
o Wordt vaak verward met criminologische psychologie in internationale
literatuur criminologische psychologie beschouwd als forensische psychologie
o Brede betekenis: alles van psychologie dat gerechtelijk getint is
o Enge betekenis*: individuele rechtzaken bv iemand wordt vervolgd voor
bepaald misdrijf, en men wilt weten wat de kans is dat de persoon dat
opnieuw gaat doen (risicotaxatie)
o Psychologisch onderzoek of iemand verantwoordelijk kan gehouden worden
voor zijn daden (individueel ↔ rechtspsychologie)
 Klinische psychologie is de toepassing van psychologische inzichten
in een klinische (gezondheids) context
 Rechtspsychologie: toepassing van de psychologie dat zich vooral richt op
psychologische theorieën, methoden en problemen op het gebied van de rechtspraak
o Breedste vd verschillende vormen
o Kijken naar het optreden vd politionele en justitiële autoriteiten hoe ze
beslissingen nemen & hoe ze zich gedragen




2

,  Bv hoe gedraagt een advocaat zich tijdens het verhoor van zijn cliënt
 Kan ook gaan over civiele zaken (dus niet enkel strafrecht) ± 80%
gaat toch over strafrecht
 Rechtspsycholoog
 Niet erg gekend in België, maar wel in Nederland, VK & VS
 Kunnen onderzoek doen mbv experimenten & empirisch
onderzoek bv interviews
 Advies geven over strafzaken
 Investigative psychology: toepassing van de psychologie op het onderzoek van
misdaad, de profilering en de daders
o Veel raakvlakken met rechtspsychologie
 Police psychology: toepassing van psychologie op de training en de selectie van de
politie (soort van HR)
 Correctional psychology: toepassing van de psychologie in de rehabilitatie van
daders bv gevangenis, maar ook forensisch psychiatrische instellingen
 Criminologische psychologie: toepassing van psychologie als een academische
discipline voor het begrijpen van de oorzaken van crimineel gedrag
o Moeilijk aflijnen want vaak dezelfde oorsprong
o Focus enkel op daders & verdachten dus niet slachtoffers of getuigen



Het onderscheid en de raakvlakken tussen de verschillende disciplines




Criminologische psychologie: what's in a name?
 Geen haarscherp afgelijnde discipline
 Raakvlakken en overlap met aanverwante disciplines
 Geen eenduidigheid, maar wel enkele gemene delers
o Focus op plegers en verdachten van crimineel gedrag
o Verklaringen voor het plegen van crimineel gedrag




3

, o Hoe met plegers en verdachten moet worden omgegaan in strafrechtspleging



Crimineel Gedrag
Hoofdvragen Criminologische Psychologie
 Welke factoren dragen bij tot crimineel gedrag?
 Waarom zijn er verschillen tussen mensen/periodes/ landen / plaatsen/ etc ovv
crimineel gedrag?
 Hoe kunnen we crimineel gedrag verminderen?
 Vanuit een psychologisch perspectief = focus op het individu!
Criminaliteit, afwijkend gedrag & de strafbaarstelling ervan als referentiekader voor de
criminologische psychologie
 Geen eenduidigheid
 Dynamisch & evolutief iets dat 20 jaar geleden crimineel is en nu niet meer en ↔
 Mala in se vs mala prohibita
o Mala in se: gedrag dat we in se slecht vinden
o Mala prohibita: enkel gedrag dat we via de wet verbieden



Op verschillende manieren benaderen
 Recht (deze wordt het meest gebruikt tijdens onderzoek)
 Moraal
 Sociaal
 Psychologisch
 Niet statisch, maar een sociaal construct afhankelijk van plaats en tijd


Verschillende begrippen
 Deviant gedrag
 Antisociaal gedrag
 Crimineel gedrag = intentionele handelingen die schade berokkenen en veroordeeld
worden door de omgeving en/of gestraft worden door de staat


Maar eerst: Wat verstaan we onder crimineel gedrag en criminelen?
Crimineel Gedrag: Definitie?
 Niet evident
 Op verschillende manier te benaderen
 Niet statisch, maar een sociaal construct afhankelijk van plaats en tijd
 ‘Dynamisch’ begrip = problematisch voor psychologische analyse van crimineel
gedrag.
 Daarom (Robert Agnew, 2011): Definitie focussen op de gevolgen/consequenties van het
gedrag




4