1
Chloorhexidine en
Mupirocine
bruikbaar als
preventie middel
op infecties
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
---- Critical Appraisal of a Topic (CAT)
Opleiding: HBO-V voltijd verkort. Stagevariant bij het UMC, afdeling
Schildpad WKZ
Marinde Bakker WKZ: Schildpad HU-Utrecht
, 2
Samenvatting
Probleembeschrijving
Op de afdeling schildpad van het Wilhelmina kinderziekenhuis (wkz) worden regelmatig scoliose operaties
gepland waarbij kinderen (en ouders) voor de operatie de opdracht hebben gekregen om zich te wassen
met chloorhexidinezeep (hibiscrub) en het smeren van mupirocine (bactroban) neuszalf, wat als preventie
middel wordt gebruikt tegen infecties. Nu komt het nog regelmatig voor dat sommige kinderen niet zijn
gewassen met chloorhexidinezeep (hibiscrub) en ingesmeerd met mupirocine (bactroban), waardoor de
preventie niet wordt nageleefd. Naast dat de preventie niet wordt toegepast, is de laatste tijd ook vaak
voorgekomen dat kinderen wel gebruik maken van de chloorhexidinezeep (hibiscrub) en mupirocine
(bactroban) maar toch een infectie krijgen, waardoor ze voor her-operatie moeten om de wond te
spoelen.
Onderzoeksvraag (evt. m.b.v. een PICO)
‘Wat is het effect van het gebruik van Chloorhexidine (Hibiscrub) / Mupirocine (Bactroban) op preventie
van het verminderen van infecties bij kinderen tussen de 0-18 jaar oud?’
P: Kinderen tussen de 0-18 jaar
I : Gebruik van Chloorhexidine en Mupirocine
C: Geen gebruik maken van preventie Chloorhexidine en Mupirocine
O : Preventiemaatregel voor het verminderen van infecties na een orthopedisch operatie
Deelvraag:
Wat is de werking van chloorhexidine?
Wat is de werking van Mupirocine?
Welke maatregelen verminderen de infectiekans na een operatie?
Zoekstrategie
Om antwoord te krijgen op de onderzoeksvraag is er een wetenschappelijke literatuuronderzoek
uitgevoerd. Er is gebruik gemaakt van verschillende wetenschappelijke databanken (Pubmed + Embase). In
deze databanken zijn verschillende zoektermen gebruikt die te maken heeft met het onderwerp om zo tot
alle mogelijke publicaties te komen. Voor alle artikelen werd er gebruik gemaakt van computerresearch.
Naast computerresearch is er gebruik gemaakt van de sneeuwbalmethode.
Zoektermen met behulp van een zoekplan:
Children [Title/Abstract] OR Child OR Younger OR Boy or Girl OR 0-18 year OR Infants
AND
Hibiscrub OR Bactroban OR Mupirocine OR Chlorhexidine [Title] OR Chlorhexidine bath
AND
Prevention [Title/Abstract] OR Scoliosis OR Infection [Title] OR Postoperative OR Orthopedic surgery [Title]
OR Evidence based practice
AND
Hibiscrub OR Preoperative OR Pediatric orthopedic [Title/Abstract] OR Surgery [Title/Abstract]
Kritische beoordeling (betrouwbaarheid)
De gebruikte artikelen zijn kritisch beoordeeld met behulp van het door de HU opgestelde
beoordelingslijst wetenschappelijke onderzoek publicaties aan de hand van ‘Hunink’ lijst. De
boordelingslijsten bevinden zich in de bijlage.
Marinde Bakker WKZ: Schildpad HU-Utrecht
, 3
Resultaten
Sharp et al.(2016) en Erpstein (2011) laten weten dat chloorhexidine en mupirocine-zalf (bactroban)
profylactische pre-operatieve hulpmiddelen zijn om (ziekenhuis-)infecties postoperatief te verminderen.
De meest voorkomende infecties waar het om gaat komen van S. aureus, streptokokken of Haemophilus
influenzae vandaan. Daarnaast laat het onderzoek van Raulji et al. (2015) weten, dat dagelijks gebruik
voor en na de operatie van chloorhexidine, leidt tot een verlaagde infectiedichtheid bij kinderpatiënten
voornamelijk boven de 12 jaar oud. Ook de ziekenhuisinfecties die veel voorkomen na de operaties,
zouden door het gebruik van chloorhexidine lager worden. Toltzis et al. (2014) laat weten, dat met gebruik
van chloorhexidine over de populatie van 100 chirurgische ingrepen bij kinderen, de infectiecijfers zijn
teruggebracht naar 1,89%. Bij dit onderzoek is er niet alleen gebruik gemaakt van chloorhexidine, maar
ook van 2 andere elementen: 1.verbod op scheermessen voor huidbescherming/voorbereiding en
2.profylactische toediening van antibiotica. Het onderzoek van Farley (2014) laat daarnaast weten dat
kinderen met een neuromusculaire scoliose, een hoger risico hebben op het ontwikkelen van een
postoperatieve infecties. Om deze infectie kans zo klein mogelijk te maken moet er aan de
huidpreparatieprotocol gehouden worden. In het huidpreparatieprotocol staat beschreven wanneer de
arts en verpleegkundige de patiënt profylactische middelen moet toedienen.
Conclusie
Geconcludeerd mag worden dat uit alle onderzoeken is gebleken dat Chloorhexidine (Hibiscrub) en
mupirocine-zalf (bactroban) een profylactische werking heeft, wat betekend dat deze middelen de kans op
infecties postoperatief na een orthopedische operatie moet verminderen.
Toepassing in de praktijk
Het is van belang om bij iedere patiënt te kijken welke profylactische middelen toepasbaar zijn om
postoperatief infecties zoveel mogelijk te verminderen. Deze interventie is uit te voeren door een
geschikte visie en het protocol huidpreparatie te gebruiken, bij patiënten met een orthopedische operatie.
Aanbeveling
Vanuit de verschillende onderzoeken is gebleken dat chloorhexidine (Hibiscrub) en mupirocine-zalf
(bactroban) de kans op infecties verminderd. Daarom is het voor de grote operaties waarbij de kans op
infecties groter is, belangrijk dat deze profylactische middelen dan ook wordt gebruikt in de praktijk.
Vanuit het huidpreparatieprotocol wordt beschreven dat het goed is om de avond en de ochtend voor de
operatie chloorhexidine en mupirocine-zalf te gebruiken om de infectiekans te verkleinen.
Micro niveau:
1.Verpleegkundige op afdeling schildpad van het wkz, geven advies aan de kinderen dat zij de
chloorhexidine en mupirocine preoperatief gebruiken.
2.Verpleegkundige op afdeling schildpad maken gebruik van het huidpreparatieprotocol.
3.Verpleegkundige op afdeling schildpad zorgen ervoor dat 5 dagen postoperatief chloorhexidine en
mupirocine wordt gebruikt.
4.De verpleegkundige van afdeling schildpad zijn op de hoogte van het belang van chloorhexidine en
mupirocine bij een orthopedische operatie.
Meso niveau:
1.Er wordt voor januari 2021 een protocol “gebruik chloorhexidine en mupirocine” gemaakt voor
Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC) breed. Hierin moet vermeld worden dat bij elke operatie het
gebruik van chloorhexidine en mupirocine infectiekans verminderd.
2.Verpleegkundige werkzaam in het WKZ en UMC krijgen een klinische les over het belang van gebruik van
chloorhexidine en mupirocine bij operaties.
Marinde Bakker WKZ: Schildpad HU-Utrecht
Chloorhexidine en
Mupirocine
bruikbaar als
preventie middel
op infecties
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
---- Critical Appraisal of a Topic (CAT)
Opleiding: HBO-V voltijd verkort. Stagevariant bij het UMC, afdeling
Schildpad WKZ
Marinde Bakker WKZ: Schildpad HU-Utrecht
, 2
Samenvatting
Probleembeschrijving
Op de afdeling schildpad van het Wilhelmina kinderziekenhuis (wkz) worden regelmatig scoliose operaties
gepland waarbij kinderen (en ouders) voor de operatie de opdracht hebben gekregen om zich te wassen
met chloorhexidinezeep (hibiscrub) en het smeren van mupirocine (bactroban) neuszalf, wat als preventie
middel wordt gebruikt tegen infecties. Nu komt het nog regelmatig voor dat sommige kinderen niet zijn
gewassen met chloorhexidinezeep (hibiscrub) en ingesmeerd met mupirocine (bactroban), waardoor de
preventie niet wordt nageleefd. Naast dat de preventie niet wordt toegepast, is de laatste tijd ook vaak
voorgekomen dat kinderen wel gebruik maken van de chloorhexidinezeep (hibiscrub) en mupirocine
(bactroban) maar toch een infectie krijgen, waardoor ze voor her-operatie moeten om de wond te
spoelen.
Onderzoeksvraag (evt. m.b.v. een PICO)
‘Wat is het effect van het gebruik van Chloorhexidine (Hibiscrub) / Mupirocine (Bactroban) op preventie
van het verminderen van infecties bij kinderen tussen de 0-18 jaar oud?’
P: Kinderen tussen de 0-18 jaar
I : Gebruik van Chloorhexidine en Mupirocine
C: Geen gebruik maken van preventie Chloorhexidine en Mupirocine
O : Preventiemaatregel voor het verminderen van infecties na een orthopedisch operatie
Deelvraag:
Wat is de werking van chloorhexidine?
Wat is de werking van Mupirocine?
Welke maatregelen verminderen de infectiekans na een operatie?
Zoekstrategie
Om antwoord te krijgen op de onderzoeksvraag is er een wetenschappelijke literatuuronderzoek
uitgevoerd. Er is gebruik gemaakt van verschillende wetenschappelijke databanken (Pubmed + Embase). In
deze databanken zijn verschillende zoektermen gebruikt die te maken heeft met het onderwerp om zo tot
alle mogelijke publicaties te komen. Voor alle artikelen werd er gebruik gemaakt van computerresearch.
Naast computerresearch is er gebruik gemaakt van de sneeuwbalmethode.
Zoektermen met behulp van een zoekplan:
Children [Title/Abstract] OR Child OR Younger OR Boy or Girl OR 0-18 year OR Infants
AND
Hibiscrub OR Bactroban OR Mupirocine OR Chlorhexidine [Title] OR Chlorhexidine bath
AND
Prevention [Title/Abstract] OR Scoliosis OR Infection [Title] OR Postoperative OR Orthopedic surgery [Title]
OR Evidence based practice
AND
Hibiscrub OR Preoperative OR Pediatric orthopedic [Title/Abstract] OR Surgery [Title/Abstract]
Kritische beoordeling (betrouwbaarheid)
De gebruikte artikelen zijn kritisch beoordeeld met behulp van het door de HU opgestelde
beoordelingslijst wetenschappelijke onderzoek publicaties aan de hand van ‘Hunink’ lijst. De
boordelingslijsten bevinden zich in de bijlage.
Marinde Bakker WKZ: Schildpad HU-Utrecht
, 3
Resultaten
Sharp et al.(2016) en Erpstein (2011) laten weten dat chloorhexidine en mupirocine-zalf (bactroban)
profylactische pre-operatieve hulpmiddelen zijn om (ziekenhuis-)infecties postoperatief te verminderen.
De meest voorkomende infecties waar het om gaat komen van S. aureus, streptokokken of Haemophilus
influenzae vandaan. Daarnaast laat het onderzoek van Raulji et al. (2015) weten, dat dagelijks gebruik
voor en na de operatie van chloorhexidine, leidt tot een verlaagde infectiedichtheid bij kinderpatiënten
voornamelijk boven de 12 jaar oud. Ook de ziekenhuisinfecties die veel voorkomen na de operaties,
zouden door het gebruik van chloorhexidine lager worden. Toltzis et al. (2014) laat weten, dat met gebruik
van chloorhexidine over de populatie van 100 chirurgische ingrepen bij kinderen, de infectiecijfers zijn
teruggebracht naar 1,89%. Bij dit onderzoek is er niet alleen gebruik gemaakt van chloorhexidine, maar
ook van 2 andere elementen: 1.verbod op scheermessen voor huidbescherming/voorbereiding en
2.profylactische toediening van antibiotica. Het onderzoek van Farley (2014) laat daarnaast weten dat
kinderen met een neuromusculaire scoliose, een hoger risico hebben op het ontwikkelen van een
postoperatieve infecties. Om deze infectie kans zo klein mogelijk te maken moet er aan de
huidpreparatieprotocol gehouden worden. In het huidpreparatieprotocol staat beschreven wanneer de
arts en verpleegkundige de patiënt profylactische middelen moet toedienen.
Conclusie
Geconcludeerd mag worden dat uit alle onderzoeken is gebleken dat Chloorhexidine (Hibiscrub) en
mupirocine-zalf (bactroban) een profylactische werking heeft, wat betekend dat deze middelen de kans op
infecties postoperatief na een orthopedische operatie moet verminderen.
Toepassing in de praktijk
Het is van belang om bij iedere patiënt te kijken welke profylactische middelen toepasbaar zijn om
postoperatief infecties zoveel mogelijk te verminderen. Deze interventie is uit te voeren door een
geschikte visie en het protocol huidpreparatie te gebruiken, bij patiënten met een orthopedische operatie.
Aanbeveling
Vanuit de verschillende onderzoeken is gebleken dat chloorhexidine (Hibiscrub) en mupirocine-zalf
(bactroban) de kans op infecties verminderd. Daarom is het voor de grote operaties waarbij de kans op
infecties groter is, belangrijk dat deze profylactische middelen dan ook wordt gebruikt in de praktijk.
Vanuit het huidpreparatieprotocol wordt beschreven dat het goed is om de avond en de ochtend voor de
operatie chloorhexidine en mupirocine-zalf te gebruiken om de infectiekans te verkleinen.
Micro niveau:
1.Verpleegkundige op afdeling schildpad van het wkz, geven advies aan de kinderen dat zij de
chloorhexidine en mupirocine preoperatief gebruiken.
2.Verpleegkundige op afdeling schildpad maken gebruik van het huidpreparatieprotocol.
3.Verpleegkundige op afdeling schildpad zorgen ervoor dat 5 dagen postoperatief chloorhexidine en
mupirocine wordt gebruikt.
4.De verpleegkundige van afdeling schildpad zijn op de hoogte van het belang van chloorhexidine en
mupirocine bij een orthopedische operatie.
Meso niveau:
1.Er wordt voor januari 2021 een protocol “gebruik chloorhexidine en mupirocine” gemaakt voor
Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC) breed. Hierin moet vermeld worden dat bij elke operatie het
gebruik van chloorhexidine en mupirocine infectiekans verminderd.
2.Verpleegkundige werkzaam in het WKZ en UMC krijgen een klinische les over het belang van gebruik van
chloorhexidine en mupirocine bij operaties.
Marinde Bakker WKZ: Schildpad HU-Utrecht
