VERBINTENISSENRECHT
INLEIDING
Wetgeving
Boek 6 buitencontractuele aansprakelijkheid (kamerstukken)
Boek 5: verbintenissen
Boek 6: buitencontractuele aansprakelijkheid
Wat is de relatie tussen verbintenissen en contracten?
Een verbintenis is een rechtsband die tussen meerdere partijen wordt gecreëerd.
- Bronnen van verbintenissen zijn feiten waaruit een verbintenis kan ontstaan: contractuele en
buitencontractuele aansprakelijkheid.
o Een contract is een bron van een verbintenis.
o Buitencontractuele aansprakelijkheid is ook een bron van een verbintenis.
- Bronnen van verbintenissenrecht zijn wetgeving & rechtspraak.
- Het voorwerp van de verbintenis is het schadeherstel. De schuldenaar moet primair/eerst de
schade proberen herstellen in natura.
- Het zijn aansprakelijkheid verwekkende feiten die de bron zijn van een verbintenis: een fout
of een gebrek in de zaak die schade veroorzaakt… Er zijn bijgevolg talloze voorbeelden van de
bronnen van een verbintenis.
Bijzondere wetgeving zal voorgaan op algemene wetgeving: handelshuur/woninghuur/pachthuur zal
voorgaan op de algemene regels van verbintenissen in boek 5.
Examen
Schriftelijk examen dat twee uur duurt: 2 à 3 theorievragen en 3 à 4 casussen dus in totaal 5 à 6
vragen. Het is belangrijk om met het wetboek te werken.
Franse woordenlijst en Latijnse adagia vanbuiten kennen. De definities kunnen worden gevraagd
maar het zal niet gaan om louter vertalingen geven. De definities worden getoetst tegelijk met
opzoekingen in het wetboek.
EXAMEN “Wat is de definitie van la prescription en waar vind u de regels in het BW?”
Voorbeelden van verbintenissen
- Een huwelijkscontract: zijn de gehuwden hoofdelijk aansprakelijk voor de restaurantkosten
van hun huwelijksfeest of ten opzichte van de verkoper van hun ring? Ja ze zijn beide voor
100% hoofdelijk aansprakelijk.
- Een treinreis: tussen wie zijn er verschillende contracten gesloten? Gaat het om een
contractuele of buitencontractuele aansprakelijkheid of zelf een reglementaire verhouding (=
verhouding waarbij voor allen een bepaald set van regels wordt uitgedeeld op een
reglementaire wijze en de normen moeten worden gerespecteerd dus de regels mogen niet
ingaan tegen een wet)
- Samenwoningscontracten: kan je alleen nog een huis kopen als samenwonende en wat is het
gevolg ervan? Wat als één van de partners werkt aan het huis van de samenwonende en zij
1
, later uit het huis gaat, krijgt de samenwonende een vergoeding (ongerechtvaardigde
verrijking)?
- Begrafenis: wie is de erfgenaam? Wie kan de begrafenisondernemer aanspreken?
Achtergrond: nieuw BW
2
,CONTRACTBEGRIP
Verbintenis, begrip & indelingen
L’obligation of de obligatio = verbintenis.
Artikel 5.1 BW: verbintenis
“Een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan een schuldeiser van een schuldenaar, indien
nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen.”
In de definitie kunnen vier onderdelen worden onderscheiden:
1. De prestatie is het voorwerp van de verbintenis.
2. Een rechtsband bestaat meestal tussen twee of meerdere personen.
Bij een zakelijk recht is er een rechtsband tussen een persoon en een goed, dat is geen
verbintenis want de persoon heeft een band/recht op dat goed.
3. Het gaat om twee categorieën van personen: de schuldeiser en de schuldenaar. De SE kan
van de SA de uitvoering van een prestatie eisen. Het voorwerp van de verbintenis is het
uitvoeren van een bepaalde prestatie.
4. De juridische afdwingbaarheid is essentieel voor het bestaan van een verbintenis.
Voorbeelden van verbintenissen
Uit contracten ontstaan verbintenissen. Een contract doet verbintenissen ontstaan. Contracten of
overeenkomsten zijn synoniemen en zijn de bronnen van een verbintenis.
Verzekeringscontract: de verzekeringsnemer en de verzekeraar zijn de twee partijen. De
verzekeraar en de verzekeringsnemer hebben iets beloofd aan elkaar. De verzekeringsnemer
zal de premies moeten betalen volgens wat er is overeengekomen. De verzekeraar moet
dekking verlenen voor de eventuele schade die in het contract is bepaald.
Brandverzekering
Koopcontract: de verkoper heeft de verbintenis om het goed te leveren en de eigendom over
te dragen maar kan in het contract voorzien dat de eigendomsoverdracht pas zal overgaan
wanneer de koopprijs wordt betaald. De verkoper moet daarnaast de gebreken van het goed
vrijwaren.
De SA moet de koopprijs betalen en als de prestatie niet wordt uitgevoerd dan kan die
worden gedagvaard voor de rechter. De rechter kan beslag leggen op diens goederen of een
dwangsom vorderen.
Distributiecontract of handelscontract is een raamcontract: de distributeur moet reclame
maken over het product.
o Definitie van raamcontract artikel 5.9 BW: “Een raamcontract is een contract waarbij
de partijen de algemene principes overeenkomen waarbinnen zij latere
uitvoeringscontracten zullen sluiten.”
Huurcontract: de huurder heeft de verbintenis om de huur te betalen en de verhuurder moet
het verhuurde goed ter beschikking stellen.
Aannemingscontract: de geneesheer of advocaat verleent diensten tegen een bepaalde prijs
die de patiënt of cliënt moet betalen.
3
, BRONNEN VAN VERBINTENISSEN
1. Een contract
2. De wet
3. Buitencontractuele aansprakelijkheid of onrechtmatige daad
4. Rechtmatig vertrouwen
5. Eenzijdige wilsuiting of een belofte
6. Oneigenlijke contracten
a. De zaakwaarneming
b. Onrechtvaardige verrijking
c. Onverschuldigde betaling
Wat is een overeenkomst of contract?
Twee personen kunnen een overeenkomst sluiten die wordt opgenomen in een akte. Een akte hoeft
niet per se op papier te zijn maar kan elektronisch gebeuren. De akte bewijst het contract en is dus
een bewijsvereiste en geen bestaansvereiste voor de overeenkomst. Het contract als juridisch begrip
is dus niet de geschreven of elektronische akte want die is er louter voor de vormgeving.
- De wilsovereenstemming is het contract.
- Het contract is een bron van de verbintenis en uit het contract vloeien verbintenissen voort.
Buitencontractuele aansprakelijkheid
Art. 6.5 BW
Elk draagt zijn eigen schade tenzij er een regel is die de schade kan verleggen. Verbintenissen kunnen
ontstaan uit foutaansprakelijkheid of uit een fout die schadeverwekkend is.
Voorbeeld: een werkgever heeft een werknemer in dienst.
Als aan een derde schade wordt veroorzaakt door de werknemer dan is de werkgever aansprakelijk
voor die fout op grond van artikel 1384, 3 e lid oud BW (artikel 6.14 NBW aansprakelijkheid van de
aansteller). De werkgever is aansprakelijk ten aanzien van de derde voor andermans fout terwijl die
werkgever zelf geen fout heeft begaan en het de werknemer was.
De werknemer kan wel aansprakelijk gesteld worden ogv artikel 18 AOW en artikel 1382 oud BW
(artikel 6.5 NBW): opzettelijke fout, vaak voorkomende lichte fout en zware fout.
De werkgever kan de werknemer contractueel aanspreken als die een fout heeft begaan maar art 18
AOW geldt ook hier. Hetzelfde geldt als bij de derde en de werkgever kan de werknemer dus
aanspreken op grond van de drie gevallen in artikel 18 AOW.
Als de werkgever een zelfstandige inschakelt dan zal de buitencontractuele aansprakelijkheid niet
gelden omdat die enkel geldt voor aangestelde. De buitencontractuele aansprakelijkheid voor
andermans daad geldt enkel voor fouten van aangestelde
De drie oneigenlijke of quasi-contracten
Quasi-contracten of oneigenlijke contracten zijn bronnen van verbintenissen. De onderstaande
gevallen lijken op contracten maar zijn dat niet.
De drie quasi-contracten zijn:
1) Zaakwaarneming
4
INLEIDING
Wetgeving
Boek 6 buitencontractuele aansprakelijkheid (kamerstukken)
Boek 5: verbintenissen
Boek 6: buitencontractuele aansprakelijkheid
Wat is de relatie tussen verbintenissen en contracten?
Een verbintenis is een rechtsband die tussen meerdere partijen wordt gecreëerd.
- Bronnen van verbintenissen zijn feiten waaruit een verbintenis kan ontstaan: contractuele en
buitencontractuele aansprakelijkheid.
o Een contract is een bron van een verbintenis.
o Buitencontractuele aansprakelijkheid is ook een bron van een verbintenis.
- Bronnen van verbintenissenrecht zijn wetgeving & rechtspraak.
- Het voorwerp van de verbintenis is het schadeherstel. De schuldenaar moet primair/eerst de
schade proberen herstellen in natura.
- Het zijn aansprakelijkheid verwekkende feiten die de bron zijn van een verbintenis: een fout
of een gebrek in de zaak die schade veroorzaakt… Er zijn bijgevolg talloze voorbeelden van de
bronnen van een verbintenis.
Bijzondere wetgeving zal voorgaan op algemene wetgeving: handelshuur/woninghuur/pachthuur zal
voorgaan op de algemene regels van verbintenissen in boek 5.
Examen
Schriftelijk examen dat twee uur duurt: 2 à 3 theorievragen en 3 à 4 casussen dus in totaal 5 à 6
vragen. Het is belangrijk om met het wetboek te werken.
Franse woordenlijst en Latijnse adagia vanbuiten kennen. De definities kunnen worden gevraagd
maar het zal niet gaan om louter vertalingen geven. De definities worden getoetst tegelijk met
opzoekingen in het wetboek.
EXAMEN “Wat is de definitie van la prescription en waar vind u de regels in het BW?”
Voorbeelden van verbintenissen
- Een huwelijkscontract: zijn de gehuwden hoofdelijk aansprakelijk voor de restaurantkosten
van hun huwelijksfeest of ten opzichte van de verkoper van hun ring? Ja ze zijn beide voor
100% hoofdelijk aansprakelijk.
- Een treinreis: tussen wie zijn er verschillende contracten gesloten? Gaat het om een
contractuele of buitencontractuele aansprakelijkheid of zelf een reglementaire verhouding (=
verhouding waarbij voor allen een bepaald set van regels wordt uitgedeeld op een
reglementaire wijze en de normen moeten worden gerespecteerd dus de regels mogen niet
ingaan tegen een wet)
- Samenwoningscontracten: kan je alleen nog een huis kopen als samenwonende en wat is het
gevolg ervan? Wat als één van de partners werkt aan het huis van de samenwonende en zij
1
, later uit het huis gaat, krijgt de samenwonende een vergoeding (ongerechtvaardigde
verrijking)?
- Begrafenis: wie is de erfgenaam? Wie kan de begrafenisondernemer aanspreken?
Achtergrond: nieuw BW
2
,CONTRACTBEGRIP
Verbintenis, begrip & indelingen
L’obligation of de obligatio = verbintenis.
Artikel 5.1 BW: verbintenis
“Een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan een schuldeiser van een schuldenaar, indien
nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen.”
In de definitie kunnen vier onderdelen worden onderscheiden:
1. De prestatie is het voorwerp van de verbintenis.
2. Een rechtsband bestaat meestal tussen twee of meerdere personen.
Bij een zakelijk recht is er een rechtsband tussen een persoon en een goed, dat is geen
verbintenis want de persoon heeft een band/recht op dat goed.
3. Het gaat om twee categorieën van personen: de schuldeiser en de schuldenaar. De SE kan
van de SA de uitvoering van een prestatie eisen. Het voorwerp van de verbintenis is het
uitvoeren van een bepaalde prestatie.
4. De juridische afdwingbaarheid is essentieel voor het bestaan van een verbintenis.
Voorbeelden van verbintenissen
Uit contracten ontstaan verbintenissen. Een contract doet verbintenissen ontstaan. Contracten of
overeenkomsten zijn synoniemen en zijn de bronnen van een verbintenis.
Verzekeringscontract: de verzekeringsnemer en de verzekeraar zijn de twee partijen. De
verzekeraar en de verzekeringsnemer hebben iets beloofd aan elkaar. De verzekeringsnemer
zal de premies moeten betalen volgens wat er is overeengekomen. De verzekeraar moet
dekking verlenen voor de eventuele schade die in het contract is bepaald.
Brandverzekering
Koopcontract: de verkoper heeft de verbintenis om het goed te leveren en de eigendom over
te dragen maar kan in het contract voorzien dat de eigendomsoverdracht pas zal overgaan
wanneer de koopprijs wordt betaald. De verkoper moet daarnaast de gebreken van het goed
vrijwaren.
De SA moet de koopprijs betalen en als de prestatie niet wordt uitgevoerd dan kan die
worden gedagvaard voor de rechter. De rechter kan beslag leggen op diens goederen of een
dwangsom vorderen.
Distributiecontract of handelscontract is een raamcontract: de distributeur moet reclame
maken over het product.
o Definitie van raamcontract artikel 5.9 BW: “Een raamcontract is een contract waarbij
de partijen de algemene principes overeenkomen waarbinnen zij latere
uitvoeringscontracten zullen sluiten.”
Huurcontract: de huurder heeft de verbintenis om de huur te betalen en de verhuurder moet
het verhuurde goed ter beschikking stellen.
Aannemingscontract: de geneesheer of advocaat verleent diensten tegen een bepaalde prijs
die de patiënt of cliënt moet betalen.
3
, BRONNEN VAN VERBINTENISSEN
1. Een contract
2. De wet
3. Buitencontractuele aansprakelijkheid of onrechtmatige daad
4. Rechtmatig vertrouwen
5. Eenzijdige wilsuiting of een belofte
6. Oneigenlijke contracten
a. De zaakwaarneming
b. Onrechtvaardige verrijking
c. Onverschuldigde betaling
Wat is een overeenkomst of contract?
Twee personen kunnen een overeenkomst sluiten die wordt opgenomen in een akte. Een akte hoeft
niet per se op papier te zijn maar kan elektronisch gebeuren. De akte bewijst het contract en is dus
een bewijsvereiste en geen bestaansvereiste voor de overeenkomst. Het contract als juridisch begrip
is dus niet de geschreven of elektronische akte want die is er louter voor de vormgeving.
- De wilsovereenstemming is het contract.
- Het contract is een bron van de verbintenis en uit het contract vloeien verbintenissen voort.
Buitencontractuele aansprakelijkheid
Art. 6.5 BW
Elk draagt zijn eigen schade tenzij er een regel is die de schade kan verleggen. Verbintenissen kunnen
ontstaan uit foutaansprakelijkheid of uit een fout die schadeverwekkend is.
Voorbeeld: een werkgever heeft een werknemer in dienst.
Als aan een derde schade wordt veroorzaakt door de werknemer dan is de werkgever aansprakelijk
voor die fout op grond van artikel 1384, 3 e lid oud BW (artikel 6.14 NBW aansprakelijkheid van de
aansteller). De werkgever is aansprakelijk ten aanzien van de derde voor andermans fout terwijl die
werkgever zelf geen fout heeft begaan en het de werknemer was.
De werknemer kan wel aansprakelijk gesteld worden ogv artikel 18 AOW en artikel 1382 oud BW
(artikel 6.5 NBW): opzettelijke fout, vaak voorkomende lichte fout en zware fout.
De werkgever kan de werknemer contractueel aanspreken als die een fout heeft begaan maar art 18
AOW geldt ook hier. Hetzelfde geldt als bij de derde en de werkgever kan de werknemer dus
aanspreken op grond van de drie gevallen in artikel 18 AOW.
Als de werkgever een zelfstandige inschakelt dan zal de buitencontractuele aansprakelijkheid niet
gelden omdat die enkel geldt voor aangestelde. De buitencontractuele aansprakelijkheid voor
andermans daad geldt enkel voor fouten van aangestelde
De drie oneigenlijke of quasi-contracten
Quasi-contracten of oneigenlijke contracten zijn bronnen van verbintenissen. De onderstaande
gevallen lijken op contracten maar zijn dat niet.
De drie quasi-contracten zijn:
1) Zaakwaarneming
4
