1. Inleiding & ontwikkeling vh
CZS
1.1. Centraal zenuwstelsel: onderdelen & organisatie
2 grote delen:
Hersenen
- Cerebrum/grote hersenen
- Hersenstam
- Cerebellum/kleine hersenen
Ruggenmerg
1) Communicerende zenuwcellen/neuronen.
Optimale communicatie om goed te functioneren
- Axonen informatie wegleiden uit cel
- Dendrieten informatie ontvangen vanuit andere cellen via synapsen
Sensibele neuronen: ontvangen directe stimuli vanuit receptoren
Motorische neuronen: eindigen direct in spieren/klieren
Interneuronen: verbinden andere neuronen met elkaar
2) Steuncellen/gliacellen
Vormen myelineschede prikkel sneller doet geleiden
1) witte stof: gemyeliniseerd axonen
1
, 2) grijze stof: zenuwlichamen & dendrieten
grote bloedtoevoer
CZS: omgeven door 3 hersenvliezen (meningen)
erin & errond hersenvocht
1.2. stoornissen id ontwikkeling vh CZS
3 grote groepen v afwijkingen:
structurele afwijkingen id sluiting vd neurale buis= dysraphisme
neurale groeven differentiëren niet, invagineren niet, komen niet los vh ectoderm
stoornissen id celmigratie => ook id vorming vd cerebrale cortex
stofwisselingsstoornissen
stapeling toxische metabolieten thv hersenen
deficiëntie v essentiële bestanddelen
1.2.1. neurale-buisdefecten (neural tube defectss, NTD)
thv caudale uiteinde vd oorspronkelijke neurale buis
onvolledig sluiten vd gepaarde botstructuur= bifidum
oorzaken:
- erfelijke factoren
- tekort aan foliumzuur id voeding v jonge moeder
- inname v teratogenen (anti-epileptica)
2. algemene topografie vh CZS
2.1. grote hersenen & ventrikelsysteem
2.1.1. telencephalon = cerebrum
diepe herskernen
hemisferen: linker- en rechterhersenhelften
tssn: fissura longitudinalis cerebri
id diepte: balk beide hemisferen verbindt: corpus callosum
- sulci: groeven
- gyri: windingen
6 lobben aan 1 hemisfeer
Lateraal aanzicht:
Sulcus lateralis/fossa v Sylvius
Sulcus centralis
- Voor ‘’: Frontaalkwab/lobus frontalis:
- Achter ‘’: Pariëtaalkwab/lobus parietalis
- Onder ‘’: Temporaalkwab/ lobus temporalis
Achteraan: occipitaalkwab/lobus occipitals
Afgeronde uiteinden:
- Frontaalpool
- Occipitaalpool
- Temporaalpool
5de lobus= limbische lobus
Geen echte kwab
- Gyrus cinguli
- Gyrus parahippocampalis
- Hippocampus
- Uncus
6de kwab: lobus insula
2
, Schorsgebied achtergebleven in ontwikkeling
Onder operculum parietalis, operculum frontalis, operculum temporalis
Dia 11
Mediaal aanzicht:
Sulcus parieto-occipitalis: grens tssn occipital- en pariëtaalkwab
Facies medialis:
- Corpus callosum:
1) Rostrum= smal anterior deel
2) Genu= anterior deel
3) Truncus= middendeel
4) Splenium= posterior eind
- Commisura anterior/posterior: verbindingsbundel tssn linker- en rechterhemisfeer
- Septum pellucidum: vliesje tssn linker en rechter laterale ventrikels
- Forceps major (achter)/minor (voor): vezels die verbinding maken met linker & rechter
helft
Goed met elkaar samenwerken door communicatievelden
Met elkaar communiceren om functie uit te oefenen
Witte stof: vanaf cortex nr ruggenmerg
Corona radiata: onder schors
Capsula interna: in bundels tssn diepe kernen
Pedunculus/crus cerebri: 1 grote bundel door
middenhersenen
Capsula externa: deel vd corona radiatia loopt nr
benden langs buitenzijde vd diepe kernen
Capsula extrema: onder oppervlak vd insulaschors
2.1.2. Diencephalon
Aan onder- en binnenzijde vd hemisferen
Thalamus (L&R)
Verbinding L&R: massa intermedia
Hypothalamus
Kernen v grijze stof, ertussen: 3de ventrikel (zijwanden= thalami; vloer= hypothalamus)
Commisura posterior: begrenzing achteraan
Interventriculair foramen v Monro: begrenzing vooraan
Verbindt laterale ventrikel met 3de ventrikel
Hypofyse: aan ventrale zijde in fossahypophysealis vh os sphenoidale
Neurohypofyse: achterkwab vd hypofyse
Epifyse: dorsaal & caudaal vd thalamus
2.1.3. Diepe kernen & venrtikels id grote hersenen
Corpus stratum:
Nucleus caudatus: aan mediale zijde vd capsula interna
Nucleus accumbens
Nucleus lentiformis Basale ganglia
- Globus pallidus
- Putamen
Aan laterale zijde vh genu capsulae internae
Extrapiramidaal systeem
Nucleus subthalamicus (Luysi): ih diencephalon
Substantia nigra: ih mesencephalon
Produceert dopamine
Tekort? Verkleining vd bewegingen
3
CZS
1.1. Centraal zenuwstelsel: onderdelen & organisatie
2 grote delen:
Hersenen
- Cerebrum/grote hersenen
- Hersenstam
- Cerebellum/kleine hersenen
Ruggenmerg
1) Communicerende zenuwcellen/neuronen.
Optimale communicatie om goed te functioneren
- Axonen informatie wegleiden uit cel
- Dendrieten informatie ontvangen vanuit andere cellen via synapsen
Sensibele neuronen: ontvangen directe stimuli vanuit receptoren
Motorische neuronen: eindigen direct in spieren/klieren
Interneuronen: verbinden andere neuronen met elkaar
2) Steuncellen/gliacellen
Vormen myelineschede prikkel sneller doet geleiden
1) witte stof: gemyeliniseerd axonen
1
, 2) grijze stof: zenuwlichamen & dendrieten
grote bloedtoevoer
CZS: omgeven door 3 hersenvliezen (meningen)
erin & errond hersenvocht
1.2. stoornissen id ontwikkeling vh CZS
3 grote groepen v afwijkingen:
structurele afwijkingen id sluiting vd neurale buis= dysraphisme
neurale groeven differentiëren niet, invagineren niet, komen niet los vh ectoderm
stoornissen id celmigratie => ook id vorming vd cerebrale cortex
stofwisselingsstoornissen
stapeling toxische metabolieten thv hersenen
deficiëntie v essentiële bestanddelen
1.2.1. neurale-buisdefecten (neural tube defectss, NTD)
thv caudale uiteinde vd oorspronkelijke neurale buis
onvolledig sluiten vd gepaarde botstructuur= bifidum
oorzaken:
- erfelijke factoren
- tekort aan foliumzuur id voeding v jonge moeder
- inname v teratogenen (anti-epileptica)
2. algemene topografie vh CZS
2.1. grote hersenen & ventrikelsysteem
2.1.1. telencephalon = cerebrum
diepe herskernen
hemisferen: linker- en rechterhersenhelften
tssn: fissura longitudinalis cerebri
id diepte: balk beide hemisferen verbindt: corpus callosum
- sulci: groeven
- gyri: windingen
6 lobben aan 1 hemisfeer
Lateraal aanzicht:
Sulcus lateralis/fossa v Sylvius
Sulcus centralis
- Voor ‘’: Frontaalkwab/lobus frontalis:
- Achter ‘’: Pariëtaalkwab/lobus parietalis
- Onder ‘’: Temporaalkwab/ lobus temporalis
Achteraan: occipitaalkwab/lobus occipitals
Afgeronde uiteinden:
- Frontaalpool
- Occipitaalpool
- Temporaalpool
5de lobus= limbische lobus
Geen echte kwab
- Gyrus cinguli
- Gyrus parahippocampalis
- Hippocampus
- Uncus
6de kwab: lobus insula
2
, Schorsgebied achtergebleven in ontwikkeling
Onder operculum parietalis, operculum frontalis, operculum temporalis
Dia 11
Mediaal aanzicht:
Sulcus parieto-occipitalis: grens tssn occipital- en pariëtaalkwab
Facies medialis:
- Corpus callosum:
1) Rostrum= smal anterior deel
2) Genu= anterior deel
3) Truncus= middendeel
4) Splenium= posterior eind
- Commisura anterior/posterior: verbindingsbundel tssn linker- en rechterhemisfeer
- Septum pellucidum: vliesje tssn linker en rechter laterale ventrikels
- Forceps major (achter)/minor (voor): vezels die verbinding maken met linker & rechter
helft
Goed met elkaar samenwerken door communicatievelden
Met elkaar communiceren om functie uit te oefenen
Witte stof: vanaf cortex nr ruggenmerg
Corona radiata: onder schors
Capsula interna: in bundels tssn diepe kernen
Pedunculus/crus cerebri: 1 grote bundel door
middenhersenen
Capsula externa: deel vd corona radiatia loopt nr
benden langs buitenzijde vd diepe kernen
Capsula extrema: onder oppervlak vd insulaschors
2.1.2. Diencephalon
Aan onder- en binnenzijde vd hemisferen
Thalamus (L&R)
Verbinding L&R: massa intermedia
Hypothalamus
Kernen v grijze stof, ertussen: 3de ventrikel (zijwanden= thalami; vloer= hypothalamus)
Commisura posterior: begrenzing achteraan
Interventriculair foramen v Monro: begrenzing vooraan
Verbindt laterale ventrikel met 3de ventrikel
Hypofyse: aan ventrale zijde in fossahypophysealis vh os sphenoidale
Neurohypofyse: achterkwab vd hypofyse
Epifyse: dorsaal & caudaal vd thalamus
2.1.3. Diepe kernen & venrtikels id grote hersenen
Corpus stratum:
Nucleus caudatus: aan mediale zijde vd capsula interna
Nucleus accumbens
Nucleus lentiformis Basale ganglia
- Globus pallidus
- Putamen
Aan laterale zijde vh genu capsulae internae
Extrapiramidaal systeem
Nucleus subthalamicus (Luysi): ih diencephalon
Substantia nigra: ih mesencephalon
Produceert dopamine
Tekort? Verkleining vd bewegingen
3
