Hoorcollege week 1: Adoptie en pleegzorg: Een introductie
Adoptie
Commissie onderzoek interlandelijke adoptie rapport in 2021 > voorlopig geen nieuwe
adopties uit het buitenland > Nederland had zich te passief opgesteld in het adoptieproces
Adoptie is in Nederland mogelijk sinds 1956
Historie van adoptie in Nederland
● Oorspronkelijk bedoeld voor pleegzorg > niet voor buitenlandse adoptie, het ging om
het adopteren van kinderen die in pleeggezinnen verbleven
● 1953: Pleegkinderenwet → toezicht
○ deze wet kwam o.a. door WO2 omdat hier heel veel kinderen buiten huwelijk
geboren werden (vrouwen zwanger van soldaten die weggingen)
○ Pleegouders zwakke rechtspositie → toen telden de bloedbanden!
■ op het moment dat biologische ouder zei dat ze kind terug wilde, kon
dat ook meteen > hierdoor is de pleegkinderenwet ontstaan
● 1956: Adoptiewet in Nederland → pleegkind als wettig kind opnemen in gezin
○ bedoeld om rechtspositie te verbeteren: pleegkinderen echt als wettelijk kind
in het gezin opgenomen
○ de adoptiewet was dus oorspronkelijk voor pleegkinderen bedoeld!
Adoptie VS pleegzorg in Nederland
● Adoptie uit pleegzorg komt nu nauwelijks voor
● In Nederland eigenlijk alleen ‘sterke adoptie’ → banden met biologische ouder
worden formeel gezien doorgesneden
● Staat tegenover zwakke of eenvoudige adoptie
○ concept wat we in nederland niet gebruiken
○ zwakke adoptie / eenvoudige adoptie = meerdere ouders zijn juridisch
betrokken bij de opvoeding van het kind (dus ook de biologische ouders) →
erg complex en goede samenwerking voor nodig
- in andere landen juist wél adoptie uit pleegzorg → relevant bij het lezen van Palacios
et al (2019)
→ article outlines the place of adoption in the child protection systems, as well as its core
elements of permanence and stability
Adoptie oorspronkelijk voor Nederlandse kinderen, is dat zo gebleven?
→ nee, later bijna alleen maar buitenlandse adoptie
- de eerste jaren vooral gericht op binnenlandse adoptie, tegenwoordig is dat maar
een heel klein deel en is het vooral buitenlandse adoptie
,Adoptie door de jaren heen
● binnenlandse adopties (domestic adoption)
● buitenlandse of interlandelijke adoptie (international adoption)
● switch van binnenlandse naar buitenlandse adoptie > hoe zit dat?
Binnenlandse adoptie
→ in de jaren 50 en 60 waren er heel veel afstandsmoeders > had er eigenlijk mee te maken
dat er nog heel erg de norm hing dat wanneer je getrouwd was, je daarbinnen kinderen
kreeg > in oorlog ontstonden veel kinderen uit relaties tussen vrouwen en militairen (er was
ook geen anticonceptie)
- er waren na de oorlog best veel vrouwen onbedoeld zwanger, die zwangerschap
werd verborgen door de familie en kind werd direct na geboorte weggegeven
→ eind jaren 70: in maatschappij was er meer acceptatie ook voor alleenstaand ouderschap
en ongehuwd kinderen krijgen
- betere anticonceptiemiddelen
, - abortus gelegaliseerd
- al die ontwikkeling maakte dat er minder aanbod was van adoptiekinderen binnen
Nederland
Binnenlandse adoptie nu
● De laatste jaren: 15-20 moeders per jaar (bron: fiom)
● Onderzoek afstandsmoeders 1998-2007:
○ Meer dan de helft van de vrouwen < 21 jaar
○ Vaak ook niet-NL achtergrond…
Ter Illustratie
→ komen uit het onderzoek over afstandsmoeders
- binnen die 15-20 afstandsmoeders per jaar komen dit soort verhalen veel voor >
vanuit culturele achtergrond heersen er bepaalde normen en waarden
Binnenlandse adoptie - cijfers en motieven
● Fiom in 2015 gestart met bijhouden van gegevens
○ LATAR: Landelijke Afstand Ter Adoptie Registratie
○ Periode 2016-2020: 319 vrouwen voornemen tot afstand ter adoptie
■ de helft van deze vrouwen gaat toch zelf voor kind zorgen
■ 1/3 doet afstand van kind ter adoptie
○ over de jaren heen blijft dit grofweg stabiel
omstandigheden en motieven tot besluiten tot afstand van adoptie
> inzicht in spelende motieven achter binnenlandse adoptie
→ motief: bijna iedereen denkt dat kind beter leven heeft bij adoptieouders
, Buitenlandse adoptie
> kinderen die in buitenland geboren zijn en naar Nederland komen
- belangrijkste overweging was idealistisch; links georiënteerde mensen; wij kunnen
zo’n kind helpen, geven ons daarvoor op
Idealistische overwegingen - anno nu
● Motieven adoptieouders later: vaak kinderloosheid
○ Van alle adoptieouders is 80-90% ongewenst kinderloos (medisch traject met
o.a. IVF)
■ NB klein deel onvruchtbare paren kiest adoptie
● Vruchtbaarheidsbehandeling toch vaak voortzetten
○ Moeilijk te accepteren
○ Wens biologisch eigen kind blijft bestaan
○ Stigma adoptie (‘minder’ dan eigen kind)
● Adoptieouders zijn vaak ook wat ouder
Buitenlandse adoptie
→ in jaren 80 komt er weer een daling van buitenlandse adoptie > kwam aan het licht dat die
kinderen die in jaren 70 naar NL werden gehaald vaak problemen hadden > ‘een rugzakje’
● economisch ging het ook slechter in NL > adoptie kost veel geld dus gebeurde
minder
● aanbod nam ook af > landen waaruit geadopteerd werd, veranderde de politieke visie
ook meer; kunnen we niet binnen ons eigen land meer doen?
Adoptie
Commissie onderzoek interlandelijke adoptie rapport in 2021 > voorlopig geen nieuwe
adopties uit het buitenland > Nederland had zich te passief opgesteld in het adoptieproces
Adoptie is in Nederland mogelijk sinds 1956
Historie van adoptie in Nederland
● Oorspronkelijk bedoeld voor pleegzorg > niet voor buitenlandse adoptie, het ging om
het adopteren van kinderen die in pleeggezinnen verbleven
● 1953: Pleegkinderenwet → toezicht
○ deze wet kwam o.a. door WO2 omdat hier heel veel kinderen buiten huwelijk
geboren werden (vrouwen zwanger van soldaten die weggingen)
○ Pleegouders zwakke rechtspositie → toen telden de bloedbanden!
■ op het moment dat biologische ouder zei dat ze kind terug wilde, kon
dat ook meteen > hierdoor is de pleegkinderenwet ontstaan
● 1956: Adoptiewet in Nederland → pleegkind als wettig kind opnemen in gezin
○ bedoeld om rechtspositie te verbeteren: pleegkinderen echt als wettelijk kind
in het gezin opgenomen
○ de adoptiewet was dus oorspronkelijk voor pleegkinderen bedoeld!
Adoptie VS pleegzorg in Nederland
● Adoptie uit pleegzorg komt nu nauwelijks voor
● In Nederland eigenlijk alleen ‘sterke adoptie’ → banden met biologische ouder
worden formeel gezien doorgesneden
● Staat tegenover zwakke of eenvoudige adoptie
○ concept wat we in nederland niet gebruiken
○ zwakke adoptie / eenvoudige adoptie = meerdere ouders zijn juridisch
betrokken bij de opvoeding van het kind (dus ook de biologische ouders) →
erg complex en goede samenwerking voor nodig
- in andere landen juist wél adoptie uit pleegzorg → relevant bij het lezen van Palacios
et al (2019)
→ article outlines the place of adoption in the child protection systems, as well as its core
elements of permanence and stability
Adoptie oorspronkelijk voor Nederlandse kinderen, is dat zo gebleven?
→ nee, later bijna alleen maar buitenlandse adoptie
- de eerste jaren vooral gericht op binnenlandse adoptie, tegenwoordig is dat maar
een heel klein deel en is het vooral buitenlandse adoptie
,Adoptie door de jaren heen
● binnenlandse adopties (domestic adoption)
● buitenlandse of interlandelijke adoptie (international adoption)
● switch van binnenlandse naar buitenlandse adoptie > hoe zit dat?
Binnenlandse adoptie
→ in de jaren 50 en 60 waren er heel veel afstandsmoeders > had er eigenlijk mee te maken
dat er nog heel erg de norm hing dat wanneer je getrouwd was, je daarbinnen kinderen
kreeg > in oorlog ontstonden veel kinderen uit relaties tussen vrouwen en militairen (er was
ook geen anticonceptie)
- er waren na de oorlog best veel vrouwen onbedoeld zwanger, die zwangerschap
werd verborgen door de familie en kind werd direct na geboorte weggegeven
→ eind jaren 70: in maatschappij was er meer acceptatie ook voor alleenstaand ouderschap
en ongehuwd kinderen krijgen
- betere anticonceptiemiddelen
, - abortus gelegaliseerd
- al die ontwikkeling maakte dat er minder aanbod was van adoptiekinderen binnen
Nederland
Binnenlandse adoptie nu
● De laatste jaren: 15-20 moeders per jaar (bron: fiom)
● Onderzoek afstandsmoeders 1998-2007:
○ Meer dan de helft van de vrouwen < 21 jaar
○ Vaak ook niet-NL achtergrond…
Ter Illustratie
→ komen uit het onderzoek over afstandsmoeders
- binnen die 15-20 afstandsmoeders per jaar komen dit soort verhalen veel voor >
vanuit culturele achtergrond heersen er bepaalde normen en waarden
Binnenlandse adoptie - cijfers en motieven
● Fiom in 2015 gestart met bijhouden van gegevens
○ LATAR: Landelijke Afstand Ter Adoptie Registratie
○ Periode 2016-2020: 319 vrouwen voornemen tot afstand ter adoptie
■ de helft van deze vrouwen gaat toch zelf voor kind zorgen
■ 1/3 doet afstand van kind ter adoptie
○ over de jaren heen blijft dit grofweg stabiel
omstandigheden en motieven tot besluiten tot afstand van adoptie
> inzicht in spelende motieven achter binnenlandse adoptie
→ motief: bijna iedereen denkt dat kind beter leven heeft bij adoptieouders
, Buitenlandse adoptie
> kinderen die in buitenland geboren zijn en naar Nederland komen
- belangrijkste overweging was idealistisch; links georiënteerde mensen; wij kunnen
zo’n kind helpen, geven ons daarvoor op
Idealistische overwegingen - anno nu
● Motieven adoptieouders later: vaak kinderloosheid
○ Van alle adoptieouders is 80-90% ongewenst kinderloos (medisch traject met
o.a. IVF)
■ NB klein deel onvruchtbare paren kiest adoptie
● Vruchtbaarheidsbehandeling toch vaak voortzetten
○ Moeilijk te accepteren
○ Wens biologisch eigen kind blijft bestaan
○ Stigma adoptie (‘minder’ dan eigen kind)
● Adoptieouders zijn vaak ook wat ouder
Buitenlandse adoptie
→ in jaren 80 komt er weer een daling van buitenlandse adoptie > kwam aan het licht dat die
kinderen die in jaren 70 naar NL werden gehaald vaak problemen hadden > ‘een rugzakje’
● economisch ging het ook slechter in NL > adoptie kost veel geld dus gebeurde
minder
● aanbod nam ook af > landen waaruit geadopteerd werd, veranderde de politieke visie
ook meer; kunnen we niet binnen ons eigen land meer doen?
