Verlichting 1650-1900
Deel 1: 1650-1789
23. Het streven van vorsten naar absolute macht
26. De wetenschappelijke revolutie
27. Rationeel optimisme en een ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle
terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale
verhoudingen
28. Voortbestaan ven het ancien régime met pogingen om het vorstelijk bestuur
een eigentijdse verlichte vorm te geven (verlicht absolutisme)
KA26: 17e eeuw wetenschappelijke revolutie door ontdekkingsreizen (verbreed wereldbeeld),
verbeterde onderzoeksmogelijkheden, humanistische tekstanalyse (kritiek Bijbel, nieuw mens -en
wereldbeeld), rationalisme (kennis via logisch nadenken), empirisme (kennis door waarneming en
experimenteren).
*bij examenvragen goed op plaatje kijken hoe kennis wordt verworven.
discussie over positie godsdienst in de samenleving. Wetenschappelijke conclusies ontkrachten
kerkelijke waarheden. godsdienst individuele zaak.
KA27: door rationeel optimisme (kennis zorgt voor vooruitgang) wetenschappelijke methoden
toegepast op de samenleving. Verlichte denkers gingen traditionele gezagsverhoudingen en religieuze
zaken toetsen aan de rede. Onderwijs centrale rol in samenleving, ontwikkeling zelfstandige burgers.
Scheiding kerk en staat, godsdienstige verdraagzaamheid, volkssoevereiniteit.
- Sociaal contract (Locke en Rousseau) voor bescherming natuurrechten (leven, vrijheid, bezit). Macht
bij het volk, kan vorst afzetten.
- Trias Politica; scheiding van machten (Montesquieu)
- Vrije markteconomie (Adam Smith) streven eigenbelang welvaart
KA23: verlichte denkers geven kritiek op het absolutisme. Standensamenleving, privileges. Het ancien
régime gelegitimeerd door het droit devin zorgt voor onrust. Verlichte ideeën verspreiden zich.
Vorsten rekening houden met publieke opinie in alle lagen van de bevolking. Mensen gingen steeds
meer nadenken over macht en religie.
KA28: door verandering in politieke cultuur namen sommige absoluut vorsten verlichtingsideeën op
in hun politiek, maatschappelijk bestuur. Rekening met belangen van het volk: Alles voor, niets door
het volk.
Deel 1: 1650-1789
23. Het streven van vorsten naar absolute macht
26. De wetenschappelijke revolutie
27. Rationeel optimisme en een ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle
terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale
verhoudingen
28. Voortbestaan ven het ancien régime met pogingen om het vorstelijk bestuur
een eigentijdse verlichte vorm te geven (verlicht absolutisme)
KA26: 17e eeuw wetenschappelijke revolutie door ontdekkingsreizen (verbreed wereldbeeld),
verbeterde onderzoeksmogelijkheden, humanistische tekstanalyse (kritiek Bijbel, nieuw mens -en
wereldbeeld), rationalisme (kennis via logisch nadenken), empirisme (kennis door waarneming en
experimenteren).
*bij examenvragen goed op plaatje kijken hoe kennis wordt verworven.
discussie over positie godsdienst in de samenleving. Wetenschappelijke conclusies ontkrachten
kerkelijke waarheden. godsdienst individuele zaak.
KA27: door rationeel optimisme (kennis zorgt voor vooruitgang) wetenschappelijke methoden
toegepast op de samenleving. Verlichte denkers gingen traditionele gezagsverhoudingen en religieuze
zaken toetsen aan de rede. Onderwijs centrale rol in samenleving, ontwikkeling zelfstandige burgers.
Scheiding kerk en staat, godsdienstige verdraagzaamheid, volkssoevereiniteit.
- Sociaal contract (Locke en Rousseau) voor bescherming natuurrechten (leven, vrijheid, bezit). Macht
bij het volk, kan vorst afzetten.
- Trias Politica; scheiding van machten (Montesquieu)
- Vrije markteconomie (Adam Smith) streven eigenbelang welvaart
KA23: verlichte denkers geven kritiek op het absolutisme. Standensamenleving, privileges. Het ancien
régime gelegitimeerd door het droit devin zorgt voor onrust. Verlichte ideeën verspreiden zich.
Vorsten rekening houden met publieke opinie in alle lagen van de bevolking. Mensen gingen steeds
meer nadenken over macht en religie.
KA28: door verandering in politieke cultuur namen sommige absoluut vorsten verlichtingsideeën op
in hun politiek, maatschappelijk bestuur. Rekening met belangen van het volk: Alles voor, niets door
het volk.
