Samenvatting hoofdstuk 5: Fundamentele Rechten

Inleiding van het recht: les 4 (Thema 5 in handboek)


 Mensenrechten
 Als gegeven (enige reden waarom dat ze bestaan is omdat er mensen zijn) -> Natural school
o Bestaan gewoon uit zichzelf, worden niet per se opgesteld
o Vloeien voort uit het bestaan van de mens
o Kan afkomstig zijn van goddelijke kracht (religisch)
 Als overeengekomen (zijn opgesteld door de mens, niet uit zichzelf ontstaan) -> Deliberative school
o Geen natuurlijk gegeven
o Ontwikkeld omdat op bepaald moment besloten werd dat ze er moeten zijn (& kunnen dus
ook op bepaald moment verdwijnen)
 Als voor gevochten (ontstaan uit protest) -> Protest school
o Wordt voor gestreden/geprotesteerd
o Revolutionaire context
 Als over gesproken -> Discourse school
o “Het is niet omdat we een verdrag gaan afsluiten, dat het daarom niet meer gebeurt”
o Mensenrechten zijn een discours
o Mensenrechten hebben weinig verandering in dagelijks leven
o Meer cynische visie
 Juridische verankering Monitoren
o Internationaal niveau
 VN-comités doen 3 dingen:

 Monitoren

o Nationaal niveau
 Subsidiariteitslogica!
=
 Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens:
 Heel direct & transformatief nagedacht over
 Standbeelden zetten,
 Europees Hof voor de Rechten van de Mens:

, o Regionaal niveau:
1) Raad van Europa
 Ouder dan EU (& eigenlijk ook belangrijker)
 Tot stand gekomen om einde te stellen aan mensenrechtenschending v. WOII
=>
 Geen economisch samenwerkingsverband zoals EU!
 46 lidstaten! (Alle lidstaten v. EU = lid v. Raad v. Europa, maar NIET andersom!)
1) Europese Unie
 Origineel alleen economisch samenwerkingsverband
 Later ook mensenrechten onderdeel v. EU
 Binnen EU: Europese Raad -> Voorzitter: Charles Michel
 Raad van EU -> Voorzitter: België
o Europees Verdrag voor Rechten van de Mens: Burgerlijke & politieke rechten
 Gaat over basisbeginselen v. democratie & politieke vrijheid
 Altijd rechtstreeks van toepassing
 Bevat kernrechten v. menselijke vrijheid
 Absolute basisrechten: recht op leven, verbod op foltering, recht op privébezit…
=> Vrij ruime interpretatie (bv. geen recht op gezond leefmilieu, maar door
toepassing v. verbonden rechten kan dit wel gezien worden als recht)
 EHRM (= Europees Hof voor de Rechten van de Mens)
 Uitputten v. nationale rechtsmiddelen
 Passen EVRM toe wanneer “onder de jurisdictie” v. lidstaat
- Meestal territoriaal: (bv. België)
-> Eigen onderdanen (bv. Belgen)
-> Vreemdelingen (bv. niet-Belgen op Belgisch grondgebied)
- Soms extraterritoriaal
o Handvest van de grondrechten van de Europese Unie: Economische & sociale rechten
=> Gehandhaafd door Europees Comité voor Sociale Rechten
 Van toepassing bij instellingen, organen & instanties v. EU & wanneer lidstaten
Unierecht ter uitvoeren (handvest is dus niet van toepassing zonder link met EU)
 Bevat catalogus met rechten & vrijheden
!! Is achterhaald & verouderd (niet erg aangezien EVRM wel up-to-date is)
=> Wel handig voor rechten die
 Indeling mensenrechten
o Volle/absolute rechten
 Moeten altijd worden nageleefd
 Kunnen nooit worden beperkt (bv. verbod op foltering)
o Minimumstandaarden
 Noodzakelijke voorwaarden voor processen
 Recht op eerlijk proces, noodzaak v. bijstand v. raadsman…
o Relatieve/gekwalificeerde rechten
 Kan wel worden beperkt door overheid -> inmenging mogelijk v. overheid
=> Schending = niet gerechtvaardigde inmenging
o Burgerlijke & politieke rechten
 Lange voorgeschiedenis
 Vooral afweerrechten/onthoudingen voor overheid
-> Overheid mag NIET …




o Economische, sociale & culturele rechten