Recht: les 2
Gedragsvoorschrift/”norm”
Breedste betekenis (ook niet-juridisch)
Heeft betrekking op onbepaald #situaties/personen
Gesanctioneerd of afdwingbaar via overheid
Ook “hulpregels” (door combinatie met andere)
Wet
Heel breed (ook buiten recht) = norm
Breed (materiële wet) = norm uitgaande v. overheid
Eng (formele wet) = norm uitgaande v. “wetgever”
o Wetgevende macht heeft algemene regels -> effectief ‘de wet’
=> Gaat uit v. parlement
o Wetgever: parlement -> In België
Wetten (regel/individueel) -> formele wetten v. Belgische federale parlement
=> Door parlement goedgekeurd & door koning bekrachtigd + afgekondigd
Decreten (gemeenschap/gewest) -> formele wet (!!niet elke formele wet = decreet)
=> In Vlaanderen Vlaams
=> In Wallonië Frans
=> In Duitstalige gebied Duits
=> Goedgekeurd, bekrachtigd & afgekondigd door respectievelijke gemeenschaps-
en gewestparlementen
Ordonnanties (Brussels Gewest) -> formele wetten v. Brusselse parlement
Sancties
Gedragsvoorschriften
Meeste rechtsregels hebben sanctie (uitz. hulpregels)
Breed scala
Niet steeds direct (bv. in combinatie met ‘fout’ v. burgerlijke aansprakelijkheid)
o Indirecte sancties: naleving v. regel kan afgedwongen worden
Niet steeds goed/efficiënt
Juiste sanctie bepalen: Zijn er geen indirecte sancties? Ernstig genoeg om norm na te leven?
Gebod (MOETEN)
Indien A, dan moet je B -> sanctie steeds indien niet B
Verbod (NIET MOGEN)
Indien C, dan niet D -> sanctie steeds indien D
Imperatief/dwingend (= VERBODEN af te wijken) -> kan je niet uitsluiten
Gewone dwingende normen
o Bescherming v. particuliere belangen (bv. bescherming huurder in huurrecht, consument in
consumentenrecht…)
o Sanctie pas opgelegd wanneer beschermde persoon daarom vraagt
Normen v. openbare orde
o Bescherming v. openbare belangen
o Rechter zelf of Openbaar Ministerie moeten tussenkomen in rechtsrelatie om sanctie op te
leggen (=> ook niet mogelijk af te spreken in contract om niet naar rechtbank te stappen
wanneer probleem zich voordoet!)
Suppletief/aanvullend
Afwijken mag d.m.v. afspraak
Bestaan omwille v. economisch nut (minder transactiekosten)
Uitdrukkelijke of stilzwijgende keuze
INDIEN NIET UITGESCHAKELD, WEL AFDWINGBAAR (als je niets speciaal anders dan gewoonlijk
overeenkomt, vullen deze regels het aan) -> kan je uitsluiten
Gedragsvoorschrift/”norm”
Breedste betekenis (ook niet-juridisch)
Heeft betrekking op onbepaald #situaties/personen
Gesanctioneerd of afdwingbaar via overheid
Ook “hulpregels” (door combinatie met andere)
Wet
Heel breed (ook buiten recht) = norm
Breed (materiële wet) = norm uitgaande v. overheid
Eng (formele wet) = norm uitgaande v. “wetgever”
o Wetgevende macht heeft algemene regels -> effectief ‘de wet’
=> Gaat uit v. parlement
o Wetgever: parlement -> In België
Wetten (regel/individueel) -> formele wetten v. Belgische federale parlement
=> Door parlement goedgekeurd & door koning bekrachtigd + afgekondigd
Decreten (gemeenschap/gewest) -> formele wet (!!niet elke formele wet = decreet)
=> In Vlaanderen Vlaams
=> In Wallonië Frans
=> In Duitstalige gebied Duits
=> Goedgekeurd, bekrachtigd & afgekondigd door respectievelijke gemeenschaps-
en gewestparlementen
Ordonnanties (Brussels Gewest) -> formele wetten v. Brusselse parlement
Sancties
Gedragsvoorschriften
Meeste rechtsregels hebben sanctie (uitz. hulpregels)
Breed scala
Niet steeds direct (bv. in combinatie met ‘fout’ v. burgerlijke aansprakelijkheid)
o Indirecte sancties: naleving v. regel kan afgedwongen worden
Niet steeds goed/efficiënt
Juiste sanctie bepalen: Zijn er geen indirecte sancties? Ernstig genoeg om norm na te leven?
Gebod (MOETEN)
Indien A, dan moet je B -> sanctie steeds indien niet B
Verbod (NIET MOGEN)
Indien C, dan niet D -> sanctie steeds indien D
Imperatief/dwingend (= VERBODEN af te wijken) -> kan je niet uitsluiten
Gewone dwingende normen
o Bescherming v. particuliere belangen (bv. bescherming huurder in huurrecht, consument in
consumentenrecht…)
o Sanctie pas opgelegd wanneer beschermde persoon daarom vraagt
Normen v. openbare orde
o Bescherming v. openbare belangen
o Rechter zelf of Openbaar Ministerie moeten tussenkomen in rechtsrelatie om sanctie op te
leggen (=> ook niet mogelijk af te spreken in contract om niet naar rechtbank te stappen
wanneer probleem zich voordoet!)
Suppletief/aanvullend
Afwijken mag d.m.v. afspraak
Bestaan omwille v. economisch nut (minder transactiekosten)
Uitdrukkelijke of stilzwijgende keuze
INDIEN NIET UITGESCHAKELD, WEL AFDWINGBAAR (als je niets speciaal anders dan gewoonlijk
overeenkomt, vullen deze regels het aan) -> kan je uitsluiten
