Samenvatting Kiezen en Beslissen

eKiezen en beslissen:



Toetsdoelen:

De student kan:

1. de mogelijkheden en (ethische) bezwaren van libertair paternalisme uitleggen
2. de verschillen tussen economen en psychologen in de benadering van keuzeproblematiek
uitleggen en toepassen
3. normatieve modellen van keuzegedrag uitleggen, toepassen en de beperkingen er van
aangeven
4. psychologische theorieën en concepten met betrekking tot de descriptieve benadering van
keuzegedrag uitleggen, toepassen en met elkaar in verband brengen
5. uitleggen hoe emotionele en motivationele factoren keuzes beïnvloeden en deze concepten
herkennen en toepassen in casuïstiek
6. uitleggen hoe sociale factoren keuzes beïnvloeden en deze concepten herkennen en
toepassen in casuïstiek
7. relevante sociaal psychologische concepten herkennen in en toepassen in keuzearchitectuur
8. psychologische concepten die een rol spelen bij financiële keuzes benoemen, uitleggen en
herkennen en toepassen in casuïstiek
9. uitleggen hoe Libertair paternalisme ingezet kan worden bij de aanpak van maatschappelijke
vraagstukken en dit zelf toepassen in casuïstiek.

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………



Hoorcolleges:

Week 1:

Kiezen en beslissen

Beinvloeden van gedrag: Als je weet hoe mensen keuzes maken kun je die keuzes beter beïnvloeden

Maar ook: keuzeprocessen begeleiden



Wat komt er de komende 7 weken aan bod?

 Inleiding in keuzegedrag + Normatieve modellen  model waarbij er wordt uitgegaan dat
mensen weloverwogen keuzes maken.
 Descriptieve modellen
 Emotionele en motivationele invloeden op keuzes
 Sociale invloeden op keuzes
 Keuzearchitectuur
 Financiële keuzes
 Kritische noot



Wk 1 Inleiding + Normatieve benadering  hoe zou je verwachten dat mensen keuzes maken

, - Paradox of choice
- Libertair Paternalisme
- Humans vs econs
- Normatieve modellen: SEU en MAUT (en hun beperkingen)



Paradox of choice

Te weinig keus is onprettig

Oplossing: Hoe meer keuze, hoe gelukkiger?

 Nee, want te veel keus levert stress

Enerzijds willen mensen veel keuzes hebben, maar teveel keuze kan leiden tot keuzestress. Te weinig
keuze is ook niet prettig. In het westen hebben we graag keuzevrijheid, maar teveel is dus niet goed
voor ons.



Paradox of choice

“Without choices, people feel like they have no control over their lives; they feel powerless. Choices
help people feel liberated and more in control of their lives. But when people have so many choices
that they end up investing enormous amounts of time in making countless choices every day, people
begin to suffer from overload.” - Barry Schwartz




Teveel keuzes maken het niet makkelijker  denk aan studiekeuzes



Hoe beïnvloed je ‘verkeerde’ keuzes?

In de marketing wordt ook gebruik gemaakt van die beïnvloeding.

Libertair: Vrijheid om te kiezen niet ontnemen

,Paternalisme: Vrije keuzes zijn niet altijd de beste keuzes  het wordt als het ware gestuurd  papa
verteld wat wel of niet kan.

Nudging is daar een voorbeeld van en zorgt dat gedrag wordt beïnvloed zonder dat je het echt in de
gaten hebt  fruit op ooghoogte bijvoorbeeld.



Sturen van gedrag

Libertair paternalisme: Sturen van gedrag door de keuzecontext te beïnvloeden  de vlieg in de
urinoir of holle bolle Gijs met ‘Papier hier’

Alternatieven:

- Wet- en regelgeving (boetes/straffen)  wel of niet hard rijden en dan de boete willen
accepteren
- Financiële prikkels (subsidies/belonen)




Ook bij afwegingen tussen het individu en het gemeenschappelijke belang. Denk bijvoorbeeld ook
aan het kopen van een huis, daar kan je geen ervaring mee hebben en dan is hulp wel fijn.

, Voor de korte termijn is de roltrap het makkelijkste en het snelste. Maar voor de lange termijn en
voor je gezondheid is het beter om de trap te pakken. Er wordt je de keuze geboden of je wel of niet
de trap neemt.

Humans and econs

Je durft gerust een tweede stuk te nemen, tenzij dat het laatste stuk is. Waarom blijft het laatste
stuk taart langer liggen dan de rest?

Human: mensen die rekening houden met elkaar

Econs: mensen richten zich alleen op hun eigen belang



Econs vs humans:

Econ:

- Econs streven naar nutsmaximalisatie
- Homo economicus kiest rationeel en objectief het meest aantrekkelijke alternatief uit het
hele aanbod  het goedkoopste kiezen als het product vrijwel hetzelfde is dan het duurdere
product.
- Daarbij gaat eigenbelang voor het belang van anderen (egoïstisch)  alleen maar matigen
met watergebruik voor zijn eigen kosten te drukken, niet om het milieu te beschermen



Human:

- Invloed van psychologische factoren zoals (risico-)perceptie, attitudes, emoties,
leerprocessen en sociale beïnvloeding
- De Homo economicus bestaat niet
- Psychologisch inzicht helpt om gedrag realistischer te verklaren en voorspellen.  bij
bankencrisis voorzichtiger zijn en minder uitgeven in plaats van de economie er weer
bovenop te helpen.
 Het beeld van de human is realistischer dan die van de econ. Een échte econ bestaat niet.