VK – Voeselketting
Plante = Produseerder
ENERGIEVLOEI VW – Voedselweb
O - Ontbinders
▪ Son verskaf energie,organismes vang energie,skakel om in Verbruikers:
voedsel d.m.v fotosintese.
▪ Energie word van Produseerder na Verbruiker oorgedra.
• Primêre
▪ Ontbinders is laaste skakel van VK en sit enrgie terug in • Sekondêre
atmosfeer, water en grond
• Tersiêre
gaan dood en ontbind deur
geëet deur
▪ As verbruiker vrek, word sy liggaam deur
detrivore en ontbinders afgebreek.
Son verskaf energie
Plante gebruik energie onom eoe
Produseerder voesle te vervaardigSon verskaf gaan dood en ontbind deur Detrivore en ontbinders
s energie
VOEDSELPIRAMIDE
Tersiêre Verbruikers
opgeneem deur ▪ O altyd aan bopunt van VK en VW.
Sekondêre Verbruikers ▪ O herwin nutrient terug in grond.
▪ Nutriente maak grond vrugbaar- plante
Primêre Verbruikers groei
Gebruik in fotosintese Produseerders
Voedingstowwe
Trofiese vlak – die posisie wat organisme in n VK beklee
VK – verhouding waarin energie tussen lewende organismes vloei.
VB – Verskeidenheid van VK wat verbind is.
, EB – Ekologiese balans
EKOLOGIESE BALANS
EB = n stabiele balans in die getalle • Daar is klomp faktore wat die balans van
van elke spesie in n ekosisteem ekosisteem beinvloed.
• Onderskei tussen Natuurlike en Menslike
faktore
FAKTORE
Menslike Faktore Natuurlike Faktore
Bevolking mag dit dalk nie oorleef nie Bevolking sal dit heel waarksynlik oorleef
Voorbeelde: Bevolking kan uitsterf, soos: Voorbeeld:
• Vernietigng van habitat • Kwagga(SA) • Voedseltekort
• Besoedeling • Jawan tier (Indonesie) • Predasie
• Verandering in klimaat • Goue padda (Costa Ricas) • Siekte
• Droogte/vloede
Bewaring van Ekosisteem
Maniere deur Maniere deur individue
omgewingspesialiste
• Gepaste afvalverwydering
• Vleilande word beskerm • Gebruik elektrisiteit
• Bewus making van spaarsamig
bewaring • Gebruik water spaarsamig
• Navorsingveldtogte om • Maak slimmer gebruik van
bewaring te verbeter Vervoer
• Werk slimmer in jou tuin
, Xerofiete Hidrofiete
Plante wat in baie droë dele voorkom. Plante wat aan baie water blootgestel
Vb. Aalwyn word.
Vb. Waterlelie, Palmiet, Hiasinte
Xerofiete:
• Plante wat aangepas is om in droe Hidrofiete:
streke te oorleef • Plante wat aangepas is om in nat
• Moet water vining absorber streke te oorleef
wanneer dit beskikbaar is • Word aan baie water blootgestel
• Moet water kan stoor/berg vir droe
tye v.d jaar PLANTE
• Moet so min as moontlik water
deur transpirasie verloor
AANPASSING
S
Diere en plante moet kan DIERE
aanpas om in hulle
omgewings te oorleef
Uiterste Roofdiere Mimikrie Kamoeflering
omstandighede Vb: jagluiperd Die verskynsel waar Dier se vermoë om
Vb: kameel, ysbeer n dier se voorkoms met sy omgewing
hom soos n ander saam te smelt. Dier se
dier of voorwerp uiterlike voorkoms
laat lyk laat hom soos sy
omgewing lyk
Diere boots mekaar na
Outomimikrie
Boots voorwerpe na. Wanneer diere
Vb: ander diere van
Verkleurmannetjie, Bates-mimikrie dieslefde spesie
Stokgogga Aanpassing om Muller-mimikrie naboots.
soos ander Twee giftige of Vb: Sebras
gevaarlike of onsmaaklike
onsmaaklike diere spesies boots
te lyk. mekaar na.
Vb: Na-aapswawel Vb: Manargvlinder
- stertskoenlapper “Viceroy”vlinder
Plante = Produseerder
ENERGIEVLOEI VW – Voedselweb
O - Ontbinders
▪ Son verskaf energie,organismes vang energie,skakel om in Verbruikers:
voedsel d.m.v fotosintese.
▪ Energie word van Produseerder na Verbruiker oorgedra.
• Primêre
▪ Ontbinders is laaste skakel van VK en sit enrgie terug in • Sekondêre
atmosfeer, water en grond
• Tersiêre
gaan dood en ontbind deur
geëet deur
▪ As verbruiker vrek, word sy liggaam deur
detrivore en ontbinders afgebreek.
Son verskaf energie
Plante gebruik energie onom eoe
Produseerder voesle te vervaardigSon verskaf gaan dood en ontbind deur Detrivore en ontbinders
s energie
VOEDSELPIRAMIDE
Tersiêre Verbruikers
opgeneem deur ▪ O altyd aan bopunt van VK en VW.
Sekondêre Verbruikers ▪ O herwin nutrient terug in grond.
▪ Nutriente maak grond vrugbaar- plante
Primêre Verbruikers groei
Gebruik in fotosintese Produseerders
Voedingstowwe
Trofiese vlak – die posisie wat organisme in n VK beklee
VK – verhouding waarin energie tussen lewende organismes vloei.
VB – Verskeidenheid van VK wat verbind is.
, EB – Ekologiese balans
EKOLOGIESE BALANS
EB = n stabiele balans in die getalle • Daar is klomp faktore wat die balans van
van elke spesie in n ekosisteem ekosisteem beinvloed.
• Onderskei tussen Natuurlike en Menslike
faktore
FAKTORE
Menslike Faktore Natuurlike Faktore
Bevolking mag dit dalk nie oorleef nie Bevolking sal dit heel waarksynlik oorleef
Voorbeelde: Bevolking kan uitsterf, soos: Voorbeeld:
• Vernietigng van habitat • Kwagga(SA) • Voedseltekort
• Besoedeling • Jawan tier (Indonesie) • Predasie
• Verandering in klimaat • Goue padda (Costa Ricas) • Siekte
• Droogte/vloede
Bewaring van Ekosisteem
Maniere deur Maniere deur individue
omgewingspesialiste
• Gepaste afvalverwydering
• Vleilande word beskerm • Gebruik elektrisiteit
• Bewus making van spaarsamig
bewaring • Gebruik water spaarsamig
• Navorsingveldtogte om • Maak slimmer gebruik van
bewaring te verbeter Vervoer
• Werk slimmer in jou tuin
, Xerofiete Hidrofiete
Plante wat in baie droë dele voorkom. Plante wat aan baie water blootgestel
Vb. Aalwyn word.
Vb. Waterlelie, Palmiet, Hiasinte
Xerofiete:
• Plante wat aangepas is om in droe Hidrofiete:
streke te oorleef • Plante wat aangepas is om in nat
• Moet water vining absorber streke te oorleef
wanneer dit beskikbaar is • Word aan baie water blootgestel
• Moet water kan stoor/berg vir droe
tye v.d jaar PLANTE
• Moet so min as moontlik water
deur transpirasie verloor
AANPASSING
S
Diere en plante moet kan DIERE
aanpas om in hulle
omgewings te oorleef
Uiterste Roofdiere Mimikrie Kamoeflering
omstandighede Vb: jagluiperd Die verskynsel waar Dier se vermoë om
Vb: kameel, ysbeer n dier se voorkoms met sy omgewing
hom soos n ander saam te smelt. Dier se
dier of voorwerp uiterlike voorkoms
laat lyk laat hom soos sy
omgewing lyk
Diere boots mekaar na
Outomimikrie
Boots voorwerpe na. Wanneer diere
Vb: ander diere van
Verkleurmannetjie, Bates-mimikrie dieslefde spesie
Stokgogga Aanpassing om Muller-mimikrie naboots.
soos ander Twee giftige of Vb: Sebras
gevaarlike of onsmaaklike
onsmaaklike diere spesies boots
te lyk. mekaar na.
Vb: Na-aapswawel Vb: Manargvlinder
- stertskoenlapper “Viceroy”vlinder
