POLITIEK EN GESCHIEDENIS VAN BELGIË
INHOUD EN STRUCTUUR LES 1 – 20 FEBRUARI
LESSENREEKS: DE BEHANDELING EN DE VERVOLGING VAN DE JODEN IN EUROPA
1) Uitleg bij enkele termen.
Herhaling vorig jaar: conflicten tussen joden en christenen -> anti-judajisme: vijandschap
tov Joodse geloof
- Joden weigerde zich aan te passen aan de dominante cultuur (eigen geloof en territorium
behouden), verscheidene hebben joden proberen te bekeren
- Joden weigerde zich altijd aan te passen aan de dominante cultuur, om zo eigen
cultuur te behouden
- Vaak geprobeerd Joden te bekeren
DE VERSCHILPUNTEN TUSSEN DE JODEN EN DE CHRISTENEN.
Gelijkenissen
- 1 god, van het oude testament
Verschillen
- Christenen beroepen zich op het nieuwe testament -> Paulus
- andere messias
-andere schepping
Chirstelijke leer
- apocalyps: voorspellen voor het einde van de wereld
- In het christendom werd voorspeld dat Jezus zal terugkeren naar de aarde en ons zal
verlossen van het einde van de wereld
- Joden geloven niet in Jezus als verlosser (= messias)
- Joden gaan uit van beloofde land, dat doen Christen niet, Joden geloofde wat hun zal
leiden naar het beloofd land
- Christen namen altijd de beschuldiging dat de Joden de moordenaar waren van Jezus
Christus en daardoor waren Joden vervloekt
-> pas ingetrokken in 1960 tijdens 2e Vaticaansconcillie
- complottheorie: Joden werden voorgesteld als godsmoordenaars
- De Sint-Michielscathedraal in Brussel is een begraafskerk voor bekende heiligen
bijvoorbeeld; Boudewijn, koningsdag wordt hier ook gevierd, politieke functie
- Glasraam met afbeelding van Jood die een hostie doorspiest -> dus eigenlijk christus
doorspiest
- In de 15e eeuw hebben er Joden een hosti doorspiest en de Christenen zagen ‘het
bloed’ liggen en daardoor zijn deze Joden op de brandstapel gelegd -> diepe diepe
jodenhaat
1
,HET ANTISEMITISME VAN DE LATE MIDDELEEUWEN.
- Christendom wordt dominante religie vanaf de 4e eeuw na Christus, onder leiding van
Keizer Augustinus -> wordt enige toegelate religie in Rome
- ze verwachten van Joden dat ze zich bekeren, ze dwingen hen te bekeren maar dat gebeurt
niet
- Joden behouden zich aan eigen religie en territoria
maatregelen die Katholieken n amen tov Joden
- discrimineren van Joden door Katholieken (Concilie van Latheranen, 1215)
- luiden het begin van antisemitisme uit
- Joden mochte niet aan Katholieke universiteiten studeren
- geen landbouw grond bewerken, of geen job in openbaar ambt
- moesten in bepaalde wijken wonen
gevolgen van discirminerende maatregelen
- Joden gingen zich specialiseren in een aantal functies in commercieel en artistieke sector
bv. Uitlenen van geld -> hierdoor jaloezie bij volk, ze noemen uitbuiters en geldwolven
-> hierdoor polarisering en verwijdering tussen groepen wij-zij denken (haat opbrengen)
- stereotypen ontwikkelen
- complottheoriën tav Joden -> Zwarte Pest
- discriminerende maatregelen leiden tot haat
Discriminatie maatregelen leidt tot haat en dan tot geweld - haatpredicus
Kunst: Joden werden op afgrijselijk afgebeeld (met puisten,dikke neuzen)
4) HET ANTISEMITISME IN DE MODERNE TIJDEN (MIDDEN 15 E EEUW – MIDDEN 17 E
EEUW)
Reconquista: 1492: Albrecht en Isabella (katholiek koningskoppel) hadden het Noorden van
Spanje in handen, maar niet het Zuiden, ze willen Spanje en Portugal volledig in handen
krijgen en zo één staat vormen die geregeerd wordt vanuit Madrid
-> centrale staat = centralisering en moet volledig Katholiek worden
- In het Zuiden van Spanje leefde Christen, Joden en mohamedanen (moslims) samen in
vrede, multicultureel, artistiek op een hoogtepunt
- Koningskoppel stelde de Joden en mohammedanen voor om te bekeren naar Katholisisme
of te verdwijnenen
- veel moorden en slachtingen
- Mohammedanen zijn dan gevlucht naar Noord- Afrika (Marokko, Algarije, Tunesië) om daar
nieuwe gemeenschappen te stichten
- slechte gronden om landbouw op te voeren dus hebben Europese handelsvloten overvallen
(als echte piraten), enkel Mohamedanen
2
,- Joden vluchten naar Europse steden en vestigen zich waar al Joden gevestigd zijn = 200.000
joden (Antwerpen, Amsterdam,..)
= Sefartiste joden: Joden die al veel handel hadden gedreven en waren verdraagzamer
omdat ze al met veel culturen in contact waren gekomen, wereldser, in Suriname, zijn
uitgeweken in hele wereld, vestigen zich in Manhatan
- Joden gaan zich sterk verdiepen in alles wat verplaatsbaar is (bv. Diamantsector, geldsector,
Jazzwereld)
- Cherchinisse joden: Orthodoxe joden, houden zich sterk aan de Thoran, kwamen meer uit
het Oosten
5) DE JODEN IN BELGIË IN DE 19DE EEUW
Ontstaan 1831: Belgische grondwet was zeer liberaal, uniek, veel vrijheidsrechten door
liberaal als kathlolieke middenklasse -> godsdiensten konde herkend worden door de staat,
Katholiek direct herkend
1860: Joden herkend, sinagogen mochten gebouwd worden voor subsidies
- Liberale grondwet was gevolg van vrijheidsdenken, heeft ook gezorgd in burgerij voor
grotere tolerantie en verdraagzaamheid ten aanzien van de Joden
In de 19e eeuw nemen joden belangrijke posities in in Politiek: Karl Marx bv. Verbleef in
België vooraleer hij Das Kapital afwerkte in Londen, dit door de vrijheidsrechten van Belgen,
verbleven vele in Brussel
Joden konde vrij bewegen in sectoren
Verlichtingsdenken heeft gezorgd voor grotere tolerantie en verdraagzaamheid ten opzichte
van de Joden
Keerpunt begint in 1920-1930
INTERMEZZO : DE LOGES 19 E EEUW
- De Joden werden door de Nazis verweten dat zij deel uitmaakten van die loges en dat
ze daar complotten zouden smeden tegen de Europese machten en inwoners.
- De mensen die in de loges hebben gezeten noemen we vrijmetselaars, zij gebruiken
vrijmetselen als komst van de ambacht
- Loges staan vooral aan station Gent ST Pieters
- Ambachten van metselaars
a) 1717: Ontstaan en doel van de loges
Grand Lotch in Londen
Doel: Men wou dat ze een plaats creeren waar mensen met verschillende geloofsovertuiging
elkaar in volle vrijheid konde ontmoeten. Streven naar broederschap en verbinding. Ze
metselaars ook soms broeders. Gewoon geen vijhandsschap = dat was mensen verbind
Historiche context: 1550-1650: De eeuw ervoor had je de Godsdienstoorlog (katholieken vs
protestanten)
3
, 2 Consequenties: was voor elk geloof toegankelijk en men ging zich niet mengen in politieke
of maatschappelijke discussies = logeleden streefde geen politieke of maatschappelijke
impact na in de maatschappij. Ze gingen elkaar dus niet beïnvloeden, er werd wel natuurlijk
over gesproken.
b) De opdracht van de loges.
Vrij te metselen aan een betere wereld en vervolmaking van menselijkheid, maar ook
volmaking van je persoonlijkheid, streven naar betere wereld
Vrij metsellen: je mag gebruikmaken van een vrijheid van denken, maar tegelijk ook van
verdraagzaamheid van anders denken
c) De werking van de loges.
Geheimengenootschap: absoluut vortisme, vaak uit burgerij, sommige koningen
en vorsten waren ook soms lid van de loges, mensen uit burgerij -> konde huizen
kopen en ze vervormen naar logetempel, in die tempel leggen ze mosaïke vloeren,
zuilen en zitplaatsen voor iedereen. Binnenin loge spraken ze van hierarchie: je kon
pas in een loge door een peter en je moest eerzweren aan de geheimhouden, je
was een leerling in het begin (ruwe steen), je kon opklimmen tot gezel dan
achtparenmeester
Leerling -> gezel -> meester
Hipoliet me Penningen was een orangist: dat is iemand terug een hereniging van
Vlaanderen en Nederland, was populair denken in Gent
Cirkel: passer is een symbool hiervan
Winkelhaak staat om wereld te volmaken
D) DE SOORTEN LOGES:
• Reguliere loges: engelse grand loch traditie: traditionele regelementen,
anarsaskische engelse loge, specifiek regelement
- aanvaard deïsme (=een god aka opperbolmeester heeft de wereld geschapen,
maar heeft geen invloed meer op ons dagelijks leven)
- Geen politieke of maatschappelijke invloed hebben
- een god ligt aan de oorsprong van een heelal, al derest verloopt via
natuurwet
- Je mocht “een god” zelf naar keuze invullen zo zijn loges vrij voor denken en
zijn alle geloven welkom in de loges
- verwerpen zich tegen religeuze dogma
- metafysies: hiernamaals, maagd Maria
- religieuze dogma’s = absolute waarheid
• Irreguliere loges: Loges die de regels niet volgen van de Engelse Grand lotch,
wijken af van Engelse traditie en die loges gaan eerder naar Franse traditie
4
INHOUD EN STRUCTUUR LES 1 – 20 FEBRUARI
LESSENREEKS: DE BEHANDELING EN DE VERVOLGING VAN DE JODEN IN EUROPA
1) Uitleg bij enkele termen.
Herhaling vorig jaar: conflicten tussen joden en christenen -> anti-judajisme: vijandschap
tov Joodse geloof
- Joden weigerde zich aan te passen aan de dominante cultuur (eigen geloof en territorium
behouden), verscheidene hebben joden proberen te bekeren
- Joden weigerde zich altijd aan te passen aan de dominante cultuur, om zo eigen
cultuur te behouden
- Vaak geprobeerd Joden te bekeren
DE VERSCHILPUNTEN TUSSEN DE JODEN EN DE CHRISTENEN.
Gelijkenissen
- 1 god, van het oude testament
Verschillen
- Christenen beroepen zich op het nieuwe testament -> Paulus
- andere messias
-andere schepping
Chirstelijke leer
- apocalyps: voorspellen voor het einde van de wereld
- In het christendom werd voorspeld dat Jezus zal terugkeren naar de aarde en ons zal
verlossen van het einde van de wereld
- Joden geloven niet in Jezus als verlosser (= messias)
- Joden gaan uit van beloofde land, dat doen Christen niet, Joden geloofde wat hun zal
leiden naar het beloofd land
- Christen namen altijd de beschuldiging dat de Joden de moordenaar waren van Jezus
Christus en daardoor waren Joden vervloekt
-> pas ingetrokken in 1960 tijdens 2e Vaticaansconcillie
- complottheorie: Joden werden voorgesteld als godsmoordenaars
- De Sint-Michielscathedraal in Brussel is een begraafskerk voor bekende heiligen
bijvoorbeeld; Boudewijn, koningsdag wordt hier ook gevierd, politieke functie
- Glasraam met afbeelding van Jood die een hostie doorspiest -> dus eigenlijk christus
doorspiest
- In de 15e eeuw hebben er Joden een hosti doorspiest en de Christenen zagen ‘het
bloed’ liggen en daardoor zijn deze Joden op de brandstapel gelegd -> diepe diepe
jodenhaat
1
,HET ANTISEMITISME VAN DE LATE MIDDELEEUWEN.
- Christendom wordt dominante religie vanaf de 4e eeuw na Christus, onder leiding van
Keizer Augustinus -> wordt enige toegelate religie in Rome
- ze verwachten van Joden dat ze zich bekeren, ze dwingen hen te bekeren maar dat gebeurt
niet
- Joden behouden zich aan eigen religie en territoria
maatregelen die Katholieken n amen tov Joden
- discrimineren van Joden door Katholieken (Concilie van Latheranen, 1215)
- luiden het begin van antisemitisme uit
- Joden mochte niet aan Katholieke universiteiten studeren
- geen landbouw grond bewerken, of geen job in openbaar ambt
- moesten in bepaalde wijken wonen
gevolgen van discirminerende maatregelen
- Joden gingen zich specialiseren in een aantal functies in commercieel en artistieke sector
bv. Uitlenen van geld -> hierdoor jaloezie bij volk, ze noemen uitbuiters en geldwolven
-> hierdoor polarisering en verwijdering tussen groepen wij-zij denken (haat opbrengen)
- stereotypen ontwikkelen
- complottheoriën tav Joden -> Zwarte Pest
- discriminerende maatregelen leiden tot haat
Discriminatie maatregelen leidt tot haat en dan tot geweld - haatpredicus
Kunst: Joden werden op afgrijselijk afgebeeld (met puisten,dikke neuzen)
4) HET ANTISEMITISME IN DE MODERNE TIJDEN (MIDDEN 15 E EEUW – MIDDEN 17 E
EEUW)
Reconquista: 1492: Albrecht en Isabella (katholiek koningskoppel) hadden het Noorden van
Spanje in handen, maar niet het Zuiden, ze willen Spanje en Portugal volledig in handen
krijgen en zo één staat vormen die geregeerd wordt vanuit Madrid
-> centrale staat = centralisering en moet volledig Katholiek worden
- In het Zuiden van Spanje leefde Christen, Joden en mohamedanen (moslims) samen in
vrede, multicultureel, artistiek op een hoogtepunt
- Koningskoppel stelde de Joden en mohammedanen voor om te bekeren naar Katholisisme
of te verdwijnenen
- veel moorden en slachtingen
- Mohammedanen zijn dan gevlucht naar Noord- Afrika (Marokko, Algarije, Tunesië) om daar
nieuwe gemeenschappen te stichten
- slechte gronden om landbouw op te voeren dus hebben Europese handelsvloten overvallen
(als echte piraten), enkel Mohamedanen
2
,- Joden vluchten naar Europse steden en vestigen zich waar al Joden gevestigd zijn = 200.000
joden (Antwerpen, Amsterdam,..)
= Sefartiste joden: Joden die al veel handel hadden gedreven en waren verdraagzamer
omdat ze al met veel culturen in contact waren gekomen, wereldser, in Suriname, zijn
uitgeweken in hele wereld, vestigen zich in Manhatan
- Joden gaan zich sterk verdiepen in alles wat verplaatsbaar is (bv. Diamantsector, geldsector,
Jazzwereld)
- Cherchinisse joden: Orthodoxe joden, houden zich sterk aan de Thoran, kwamen meer uit
het Oosten
5) DE JODEN IN BELGIË IN DE 19DE EEUW
Ontstaan 1831: Belgische grondwet was zeer liberaal, uniek, veel vrijheidsrechten door
liberaal als kathlolieke middenklasse -> godsdiensten konde herkend worden door de staat,
Katholiek direct herkend
1860: Joden herkend, sinagogen mochten gebouwd worden voor subsidies
- Liberale grondwet was gevolg van vrijheidsdenken, heeft ook gezorgd in burgerij voor
grotere tolerantie en verdraagzaamheid ten aanzien van de Joden
In de 19e eeuw nemen joden belangrijke posities in in Politiek: Karl Marx bv. Verbleef in
België vooraleer hij Das Kapital afwerkte in Londen, dit door de vrijheidsrechten van Belgen,
verbleven vele in Brussel
Joden konde vrij bewegen in sectoren
Verlichtingsdenken heeft gezorgd voor grotere tolerantie en verdraagzaamheid ten opzichte
van de Joden
Keerpunt begint in 1920-1930
INTERMEZZO : DE LOGES 19 E EEUW
- De Joden werden door de Nazis verweten dat zij deel uitmaakten van die loges en dat
ze daar complotten zouden smeden tegen de Europese machten en inwoners.
- De mensen die in de loges hebben gezeten noemen we vrijmetselaars, zij gebruiken
vrijmetselen als komst van de ambacht
- Loges staan vooral aan station Gent ST Pieters
- Ambachten van metselaars
a) 1717: Ontstaan en doel van de loges
Grand Lotch in Londen
Doel: Men wou dat ze een plaats creeren waar mensen met verschillende geloofsovertuiging
elkaar in volle vrijheid konde ontmoeten. Streven naar broederschap en verbinding. Ze
metselaars ook soms broeders. Gewoon geen vijhandsschap = dat was mensen verbind
Historiche context: 1550-1650: De eeuw ervoor had je de Godsdienstoorlog (katholieken vs
protestanten)
3
, 2 Consequenties: was voor elk geloof toegankelijk en men ging zich niet mengen in politieke
of maatschappelijke discussies = logeleden streefde geen politieke of maatschappelijke
impact na in de maatschappij. Ze gingen elkaar dus niet beïnvloeden, er werd wel natuurlijk
over gesproken.
b) De opdracht van de loges.
Vrij te metselen aan een betere wereld en vervolmaking van menselijkheid, maar ook
volmaking van je persoonlijkheid, streven naar betere wereld
Vrij metsellen: je mag gebruikmaken van een vrijheid van denken, maar tegelijk ook van
verdraagzaamheid van anders denken
c) De werking van de loges.
Geheimengenootschap: absoluut vortisme, vaak uit burgerij, sommige koningen
en vorsten waren ook soms lid van de loges, mensen uit burgerij -> konde huizen
kopen en ze vervormen naar logetempel, in die tempel leggen ze mosaïke vloeren,
zuilen en zitplaatsen voor iedereen. Binnenin loge spraken ze van hierarchie: je kon
pas in een loge door een peter en je moest eerzweren aan de geheimhouden, je
was een leerling in het begin (ruwe steen), je kon opklimmen tot gezel dan
achtparenmeester
Leerling -> gezel -> meester
Hipoliet me Penningen was een orangist: dat is iemand terug een hereniging van
Vlaanderen en Nederland, was populair denken in Gent
Cirkel: passer is een symbool hiervan
Winkelhaak staat om wereld te volmaken
D) DE SOORTEN LOGES:
• Reguliere loges: engelse grand loch traditie: traditionele regelementen,
anarsaskische engelse loge, specifiek regelement
- aanvaard deïsme (=een god aka opperbolmeester heeft de wereld geschapen,
maar heeft geen invloed meer op ons dagelijks leven)
- Geen politieke of maatschappelijke invloed hebben
- een god ligt aan de oorsprong van een heelal, al derest verloopt via
natuurwet
- Je mocht “een god” zelf naar keuze invullen zo zijn loges vrij voor denken en
zijn alle geloven welkom in de loges
- verwerpen zich tegen religeuze dogma
- metafysies: hiernamaals, maagd Maria
- religieuze dogma’s = absolute waarheid
• Irreguliere loges: Loges die de regels niet volgen van de Engelse Grand lotch,
wijken af van Engelse traditie en die loges gaan eerder naar Franse traditie
4
