Comfort: thermisch
Voor woongebouwen
Examenvragen:
1. De materialen (bouwsteen van een architect)
2. Theoretische vraag over de cursus
bv. 3 vormen van warmtetransport, ... karakteristieken van beglazing (akoestisch en thermisch)
3. Meerkeuzevragen (5-6) met ja of nee antwoorden (fout: gebeurd er niks)
4. Laatste 2 vragen: berekening van
o De u-waarde (warmtedoorgangscoëfficiënt (let op de eenheden: omzetten, ...!!!))
o Het temperatuursverloop tekenen doorheen de gevel en berekenen
Tip: als je de u-waarde berekend: je komt een waarde uit die hoger is dan 2 is het altijd fout! -> u-
waarde moet altijd kleiner zijn dan 2!
1
,Inhoud
Inhoud ..................................................................................................................................................... 2
1 Inleiding ........................................................................................................................................... 4
1.1 Kwalitatieve eisen voor een gebouw ....................................................................................... 4
1.1.1 Evolutie van de isolatienormen voor muren ................................................................... 5
1.1.2 Evolutie van de isolatienormen voor daken .................................................................... 5
1.2 Integraal bouwfysisch .............................................................................................................. 6
1.3 Integrale toepassing gevelschil vanuit constructief oogpunt .................................................. 6
1.3.1 Integrale aanpak: de gevel............................................................................................... 7
1.3.2 Integrale aanpak: de gevel – WATERDICHTING ............................................................... 8
1.3.3 Integrale aanpak: de gevel – WINDDICHTING ................................................................. 9
1.3.4 Integrale aanpak: de gevel – AKOESTIEK ....................................................................... 11
1.3.5 Integrale aanpak: de gevel - THERMISCH ...................................................................... 12
1.3.6 Integrale aanpak: de gevel - LUCHTDICHTING ............................................................... 15
2 H1: THERMISCH COMFORT ........................................................................................................... 20
2.1 Isolatie gebouw ..................................................................................................................... 20
2.2 GROOTHEDEN WARMTETRANSMISSIE .................................................................................. 20
2.3 Geleiding ................................................................................................................................ 23
2.3.1 Warmtegeleiding ........................................................................................................... 23
2.3.2 Warmtegeleidingscoëfficiënt λ [W/(mK)] ...................................................................... 23
2.3.3 Bouwknopen (Koudebrug) ............................................................................................ 32
2.3.4 Warmteweerstand ......................................................................................................... 32
2.4 Convectie ............................................................................................................................... 33
2.4.1 hc: convectieve warmteoverdrachtscoëfficiënt (W/m²K) .............................................. 34
2.5 Straling (radiatie) ................................................................................................................... 35
2.5.1 Verwarmingssystemen in woningen .............................................................................. 36
2.5.2 Verwarmingstoestellen in woningen ............................................................................. 37
2.6 Warmtedoorgangscoëfficiënt ................................................................................................ 37
2.6.1 Warmtetransmissie........................................................................................................ 37
2.6.2 Overzicht........................................................................................................................ 38
2.6.3 Elektrisch analogon 1..................................................................................................... 38
2.6.4 Elektrisch analogon 2..................................................................................................... 39
2.6.5 Warmtedoorgangscoëfficiënt U .................................................................................... 39
2.6.6 Warmtetransmissie........................................................................................................ 40
2.6.7 Warmtedoorgangscoëfficiënt U .................................................................................... 40
2
, 2.6.8 Overgangsweerstanden Rs ............................................................................................. 40
2.7 Totale warmteweerstand RT .................................................................................................. 41
2.7.1 Homogene lagen............................................................................................................ 41
2.7.2 Heterogene lagen .......................................................................................................... 42
2.7.3 Spouwlagen Ra ............................................................................................................... 42
2.7.4 Bijzonder geval: Omkeerdak .......................................................................................... 43
2.7.5 Koudebruggen: punctueel ............................................................................................. 44
2.7.6 Spouwmuur met isolatie ............................................................................................... 45
2.7.7 ETICS (External Thermal Insulation Cladding System) ................................................... 46
2.7.8 Overzicht gevelisolatie ................................................................................................... 46
2.8 TEMPERATUURSVERLOOP IN EEN OPAKE CONSTRUCTIE ...................................................... 47
2.8.1 Doel en methode ........................................................................................................... 47
2.9 Warmtedoorgangscoëfficiënt venster ................................................................................... 51
2.9.1 Opbouw dubbel glas ...................................................................................................... 51
2.9.2 Opbouw driedubbele beglazing .................................................................................... 52
2.9.3 Opbouw brandwerend glas ........................................................................................... 53
2.9.4 Eigenschappen glas ....................................................................................................... 53
2.9.5 EM-spectrum ................................................................................................................. 54
2.9.6 Zonnestraling en glas ..................................................................................................... 54
2.9.7 Types glas: thermisch standpunt ................................................................................... 56
2.9.8 Types glas: akoestisch standpunt .................................................................................. 56
2.9.9 Beglazingen.................................................................................................................... 57
2.9.10 Samenvatting beglazingen ............................................................................................. 58
2.10 EPB-EISEN .............................................................................................................................. 61
3 Formularium met belangrijke formules......................................................................................... 62
3
, 1 Inleiding
1.1 Kwalitatieve eisen voor een gebouw
De gebruiker staat centraal
1. Gezondheidsnoden van de gebruiker
2. Comfort van de gebruiker
2 soorten comfort:
1) Thermisch comfort: dat je ten alle tijden kan zeggen dat de living 20° is, ook in de winter.
-> als je dat niet kan garanderen heeft dat gevolgen voor de gezondheid van de gebruiker
2) Akoestisch comfort: akoestische isolatie tussen het ene appartement en het andere moet een
bepaalde waarde behalen
-> als dat niet is heeft dat een mentale gevolgen voor de gebruiker
Thermisch- en akoestisch comfort zijn 2 aspecten die met elkaar gelinkt zijn.
3) Voldoende ventilatie: in een woning kan een pollutie zitten (toxische stoffen: lijmen van de
meubels, ...) om die voldoende weg te diffusiëren moet je voldoende ventileren
-> verse lucht van buiten naar binnen, maar die verse lucht kan kouder zijn (bv kouder buiten
dan binnen, maar het moet)
-> ventilatie zorgt voor 20% van het volledige energetische verlies
Die comfort analyse komt vanuit een analyse dat gebeurd is bij de mensen (van 70% van de
mensen): statistisch gaan kijken
3. Duurzaamheid van de bouwconstructies (economisch / ecologisch / sociologisch)
o Economisch:
Het kan niet duurzaam zijn als het gebouw te duur is. Het moet zo optimaal nodig zijn. Men
moet een economisch plan maken op een midden- en lange termijn kijken hoeveel het
gebouw zal kosten.
bv. budget om het gebouw te onderhouden (veel beglazing -> kuisen)
o Ecologisch:
Materialen gebruiken die geen slechte impact hebben op het milieu (heel relatief: een
ranglijst en het varieert met de tijd en ook van regio/land)
o Sociologisch:
Wat is de functie van het gebouw? Heeft het gebouw een impact op de omgeving?
Bv. een rivier en je bouwt een gebouw met een brug -> sociologische impact op de omgeving
of bv. je hebt 5 mensen te werk gesteld vanuit de omgeving -> sociologische impact -> slecht
of goed? negatieve impact: slecht gebouwd dus trekt verkeerde mensen aan.
4
Voor woongebouwen
Examenvragen:
1. De materialen (bouwsteen van een architect)
2. Theoretische vraag over de cursus
bv. 3 vormen van warmtetransport, ... karakteristieken van beglazing (akoestisch en thermisch)
3. Meerkeuzevragen (5-6) met ja of nee antwoorden (fout: gebeurd er niks)
4. Laatste 2 vragen: berekening van
o De u-waarde (warmtedoorgangscoëfficiënt (let op de eenheden: omzetten, ...!!!))
o Het temperatuursverloop tekenen doorheen de gevel en berekenen
Tip: als je de u-waarde berekend: je komt een waarde uit die hoger is dan 2 is het altijd fout! -> u-
waarde moet altijd kleiner zijn dan 2!
1
,Inhoud
Inhoud ..................................................................................................................................................... 2
1 Inleiding ........................................................................................................................................... 4
1.1 Kwalitatieve eisen voor een gebouw ....................................................................................... 4
1.1.1 Evolutie van de isolatienormen voor muren ................................................................... 5
1.1.2 Evolutie van de isolatienormen voor daken .................................................................... 5
1.2 Integraal bouwfysisch .............................................................................................................. 6
1.3 Integrale toepassing gevelschil vanuit constructief oogpunt .................................................. 6
1.3.1 Integrale aanpak: de gevel............................................................................................... 7
1.3.2 Integrale aanpak: de gevel – WATERDICHTING ............................................................... 8
1.3.3 Integrale aanpak: de gevel – WINDDICHTING ................................................................. 9
1.3.4 Integrale aanpak: de gevel – AKOESTIEK ....................................................................... 11
1.3.5 Integrale aanpak: de gevel - THERMISCH ...................................................................... 12
1.3.6 Integrale aanpak: de gevel - LUCHTDICHTING ............................................................... 15
2 H1: THERMISCH COMFORT ........................................................................................................... 20
2.1 Isolatie gebouw ..................................................................................................................... 20
2.2 GROOTHEDEN WARMTETRANSMISSIE .................................................................................. 20
2.3 Geleiding ................................................................................................................................ 23
2.3.1 Warmtegeleiding ........................................................................................................... 23
2.3.2 Warmtegeleidingscoëfficiënt λ [W/(mK)] ...................................................................... 23
2.3.3 Bouwknopen (Koudebrug) ............................................................................................ 32
2.3.4 Warmteweerstand ......................................................................................................... 32
2.4 Convectie ............................................................................................................................... 33
2.4.1 hc: convectieve warmteoverdrachtscoëfficiënt (W/m²K) .............................................. 34
2.5 Straling (radiatie) ................................................................................................................... 35
2.5.1 Verwarmingssystemen in woningen .............................................................................. 36
2.5.2 Verwarmingstoestellen in woningen ............................................................................. 37
2.6 Warmtedoorgangscoëfficiënt ................................................................................................ 37
2.6.1 Warmtetransmissie........................................................................................................ 37
2.6.2 Overzicht........................................................................................................................ 38
2.6.3 Elektrisch analogon 1..................................................................................................... 38
2.6.4 Elektrisch analogon 2..................................................................................................... 39
2.6.5 Warmtedoorgangscoëfficiënt U .................................................................................... 39
2.6.6 Warmtetransmissie........................................................................................................ 40
2.6.7 Warmtedoorgangscoëfficiënt U .................................................................................... 40
2
, 2.6.8 Overgangsweerstanden Rs ............................................................................................. 40
2.7 Totale warmteweerstand RT .................................................................................................. 41
2.7.1 Homogene lagen............................................................................................................ 41
2.7.2 Heterogene lagen .......................................................................................................... 42
2.7.3 Spouwlagen Ra ............................................................................................................... 42
2.7.4 Bijzonder geval: Omkeerdak .......................................................................................... 43
2.7.5 Koudebruggen: punctueel ............................................................................................. 44
2.7.6 Spouwmuur met isolatie ............................................................................................... 45
2.7.7 ETICS (External Thermal Insulation Cladding System) ................................................... 46
2.7.8 Overzicht gevelisolatie ................................................................................................... 46
2.8 TEMPERATUURSVERLOOP IN EEN OPAKE CONSTRUCTIE ...................................................... 47
2.8.1 Doel en methode ........................................................................................................... 47
2.9 Warmtedoorgangscoëfficiënt venster ................................................................................... 51
2.9.1 Opbouw dubbel glas ...................................................................................................... 51
2.9.2 Opbouw driedubbele beglazing .................................................................................... 52
2.9.3 Opbouw brandwerend glas ........................................................................................... 53
2.9.4 Eigenschappen glas ....................................................................................................... 53
2.9.5 EM-spectrum ................................................................................................................. 54
2.9.6 Zonnestraling en glas ..................................................................................................... 54
2.9.7 Types glas: thermisch standpunt ................................................................................... 56
2.9.8 Types glas: akoestisch standpunt .................................................................................. 56
2.9.9 Beglazingen.................................................................................................................... 57
2.9.10 Samenvatting beglazingen ............................................................................................. 58
2.10 EPB-EISEN .............................................................................................................................. 61
3 Formularium met belangrijke formules......................................................................................... 62
3
, 1 Inleiding
1.1 Kwalitatieve eisen voor een gebouw
De gebruiker staat centraal
1. Gezondheidsnoden van de gebruiker
2. Comfort van de gebruiker
2 soorten comfort:
1) Thermisch comfort: dat je ten alle tijden kan zeggen dat de living 20° is, ook in de winter.
-> als je dat niet kan garanderen heeft dat gevolgen voor de gezondheid van de gebruiker
2) Akoestisch comfort: akoestische isolatie tussen het ene appartement en het andere moet een
bepaalde waarde behalen
-> als dat niet is heeft dat een mentale gevolgen voor de gebruiker
Thermisch- en akoestisch comfort zijn 2 aspecten die met elkaar gelinkt zijn.
3) Voldoende ventilatie: in een woning kan een pollutie zitten (toxische stoffen: lijmen van de
meubels, ...) om die voldoende weg te diffusiëren moet je voldoende ventileren
-> verse lucht van buiten naar binnen, maar die verse lucht kan kouder zijn (bv kouder buiten
dan binnen, maar het moet)
-> ventilatie zorgt voor 20% van het volledige energetische verlies
Die comfort analyse komt vanuit een analyse dat gebeurd is bij de mensen (van 70% van de
mensen): statistisch gaan kijken
3. Duurzaamheid van de bouwconstructies (economisch / ecologisch / sociologisch)
o Economisch:
Het kan niet duurzaam zijn als het gebouw te duur is. Het moet zo optimaal nodig zijn. Men
moet een economisch plan maken op een midden- en lange termijn kijken hoeveel het
gebouw zal kosten.
bv. budget om het gebouw te onderhouden (veel beglazing -> kuisen)
o Ecologisch:
Materialen gebruiken die geen slechte impact hebben op het milieu (heel relatief: een
ranglijst en het varieert met de tijd en ook van regio/land)
o Sociologisch:
Wat is de functie van het gebouw? Heeft het gebouw een impact op de omgeving?
Bv. een rivier en je bouwt een gebouw met een brug -> sociologische impact op de omgeving
of bv. je hebt 5 mensen te werk gesteld vanuit de omgeving -> sociologische impact -> slecht
of goed? negatieve impact: slecht gebouwd dus trekt verkeerde mensen aan.
4
