Hoofdstuk 4: oplosbaarheid/ neerslagen
Oplosbare en weinig oplosbare zouten
De verzadigingsconcentratie van natrium en zilverchloride
NaCl is oplosbaar in water, AgNO3 vormt neerslag (AgCl) en is minder oplosbaar
o Verschil in oplosbaarheid niet altijd even duidelijk -> spreken van meer en minder
oplosbaar
Vanaf een bepaalde concentratie is NaCl ook niet meer oplosbaar -> oplossing is verzadigd
-> bij toevoegen van extra moleculen zullen deze in vaste vorm blijven
o Verschil in verzadigde AgCl en verzadigd NaCl zit hem in de hoogte van de concentratie
Bij AgCl is er een veel kleinere concentratie voor verzadiging nodig
Het oplosbaarheidsproduct van een zout
Verzadiging creëren door overmaat aan zout toe te voegen aan kleine hoeveelheid water
-> dissociatie-evenwicht tussen opgeloste vorm van zout en zijn ionen
o AaBb (aq) <-> aA (aq) + bB (aq)
[ A ]a [B]b
-> evenwichtsconstante K =
[ Aa Bb ]
Contact tussen vaste stof en verzadigde oplossing -> dynamisch evenwicht tussen beide fasen
o Per tijdseenheid kristaliseert er evenveel zout uit als er terug in oplossing gaat
-> opgeloste zout is in evenwicht met het zout in solide vorm
AaBb (s) <-> AaBb (aq)
o Chemische potentiaal van zout in oplossing is gelijk aan chemische potentiaal van zout in
vaste vorm: µAaBb (s) = µAaBb(aq)
Specifieke temperatuur -> chemische temperatuur van vaste zout is constant
Hangt enkel af van chemische aard en kristalstructuur, niet van oplossing
Chemische potentiaal van opgeloste vorm AaBb wordt bepaald door activiteit
-> µAaBb(aq) = µ°AaBb (aq) + RT ln[AaBb](aq) met µ° is chemische potentiaal in
standaard omstandigheden
o In aanwezigheid van een vaste neerslag AaBb heeft de chemische potentiaal van dit zout
een constante waarde -> µAaBb(aq) = µ°AaBb (aq) + RT ln[AaBb](aq) = cte
-> [AaBb](aq) = cte
o Oplosbaarheidproduct Ks wordt toegevoegd -> Ks = K*[AaBb](aq) = [A]a*[B]b
Constante geeft aan hoe in een verzadigde oplossing, concentratie van de ionen
zich verhoud tegenover aanwezige neerslag.
Het ionenproduct van een zout
In niet-verzadigde oplossingen wordt het product van de concentratie van de ionen verheven tot
de machten, aangegeven door de voorgetalen in de dissociatie-evenwichten -> ionenproduct Q
o Voorbeeld Na2SO4 <-> 2Na+ + SO42- -> ionenproduct = [Na+]2 * [SO42-]
o In afwezigheid van eigen neerslag en bij chemisch evenwicht (=onverzadigde oplossing)
-> ionenproduct Q steeds lagere aarde dan oplosbaarheidproduct K s
Hoe meer zout toegevoegd wordt, hoe meer het ionenproduct stijgt tot het
gelijk wordt aan oplosbaarheidsproduct
1
Oplosbare en weinig oplosbare zouten
De verzadigingsconcentratie van natrium en zilverchloride
NaCl is oplosbaar in water, AgNO3 vormt neerslag (AgCl) en is minder oplosbaar
o Verschil in oplosbaarheid niet altijd even duidelijk -> spreken van meer en minder
oplosbaar
Vanaf een bepaalde concentratie is NaCl ook niet meer oplosbaar -> oplossing is verzadigd
-> bij toevoegen van extra moleculen zullen deze in vaste vorm blijven
o Verschil in verzadigde AgCl en verzadigd NaCl zit hem in de hoogte van de concentratie
Bij AgCl is er een veel kleinere concentratie voor verzadiging nodig
Het oplosbaarheidsproduct van een zout
Verzadiging creëren door overmaat aan zout toe te voegen aan kleine hoeveelheid water
-> dissociatie-evenwicht tussen opgeloste vorm van zout en zijn ionen
o AaBb (aq) <-> aA (aq) + bB (aq)
[ A ]a [B]b
-> evenwichtsconstante K =
[ Aa Bb ]
Contact tussen vaste stof en verzadigde oplossing -> dynamisch evenwicht tussen beide fasen
o Per tijdseenheid kristaliseert er evenveel zout uit als er terug in oplossing gaat
-> opgeloste zout is in evenwicht met het zout in solide vorm
AaBb (s) <-> AaBb (aq)
o Chemische potentiaal van zout in oplossing is gelijk aan chemische potentiaal van zout in
vaste vorm: µAaBb (s) = µAaBb(aq)
Specifieke temperatuur -> chemische temperatuur van vaste zout is constant
Hangt enkel af van chemische aard en kristalstructuur, niet van oplossing
Chemische potentiaal van opgeloste vorm AaBb wordt bepaald door activiteit
-> µAaBb(aq) = µ°AaBb (aq) + RT ln[AaBb](aq) met µ° is chemische potentiaal in
standaard omstandigheden
o In aanwezigheid van een vaste neerslag AaBb heeft de chemische potentiaal van dit zout
een constante waarde -> µAaBb(aq) = µ°AaBb (aq) + RT ln[AaBb](aq) = cte
-> [AaBb](aq) = cte
o Oplosbaarheidproduct Ks wordt toegevoegd -> Ks = K*[AaBb](aq) = [A]a*[B]b
Constante geeft aan hoe in een verzadigde oplossing, concentratie van de ionen
zich verhoud tegenover aanwezige neerslag.
Het ionenproduct van een zout
In niet-verzadigde oplossingen wordt het product van de concentratie van de ionen verheven tot
de machten, aangegeven door de voorgetalen in de dissociatie-evenwichten -> ionenproduct Q
o Voorbeeld Na2SO4 <-> 2Na+ + SO42- -> ionenproduct = [Na+]2 * [SO42-]
o In afwezigheid van eigen neerslag en bij chemisch evenwicht (=onverzadigde oplossing)
-> ionenproduct Q steeds lagere aarde dan oplosbaarheidproduct K s
Hoe meer zout toegevoegd wordt, hoe meer het ionenproduct stijgt tot het
gelijk wordt aan oplosbaarheidsproduct
1
