STRAFPROCESRECHT
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
1) DEFINITIE EN SITUERING VAN HET STRAFPROCESRECHT
• Strafrecht:
o Strafrecht in de enge zin van het woord: materieel strafrecht
→ strafwetboek
▪ Welke handeling maakt een misdrijf uit?
▪ Welke straf wordt hiervoor opgelegd?
o Strafprocesrecht of strafrechtspleging: formeel strafrecht
→ strafprocesrecht
▪ Manier waarop de overheid het strafrecht correct moet toepassen
• Doelstelling
o Efficiëntie: Als maatschappij moet je regels hebben die efficiënt zijn om
binnen een redelijke termijn iemand te laten straffen
o Waarborgen
o Beschermende functie
▪ Vermijden van ongerechtvaardigd overheidsingrijpen
▪ Toelating van overheidsoptreden
2) ACCUSATOIRE EN INQUISITOIRE RECHTSPLEGING
• Accusatoire rechtspleging
o Mondeling
o Openbaar
o Tegensprekelijk
o Verwijzing naar de “Romeinse tijd”
• Inquisitoire rechtspleging
o Schriftelijk
o Geheim
o Niet-tegensprekelijk
o Verwijzing naar de “inquisitie”
• Strafprocesrecht is een gemengd systeem
o Inquisitoir onderzoek
o Accusatoir berecht
Margaux Foré 1
,3) VOORNAAMSTE BRONNEN VAN HET STRAFPROCESRECHT
• Weetboek van Strafvordering
• Voorafgaande titel
o “wet van 17 april 1878 houdende de voorafgaande titel van het wetboek
van strafvordering”
• BOEK I
• BOEK II
HOOFDSTUK 2: VORDERINGEN DIE UIT EEN MISDRIJF ONTSTAAN
1) STRAFVORDERING
1.1 UITOEFENING VAN DE STRAFVORDERING
OPENBAAR MINISTERIE
WIE?
• Parket – bij rechtbank van eerste aanleg
• Parket Generaal – bij het Hof van Beroep
• Arbeidsauditoraat – bij de arbeidsrechtbank
• Procureur Generaal - bij het Hof van Cassatie
• Federaal Parket: opereert over het hele land; specifiek voor terrorisme
• Europees Parket: onderzoeken van fraude
• Parket verkeersveiligheid: nationaal parket → opvolging inningsprocedures voor
verkeersmisdrijven die gestart zijn met onmiddellijke inning of minnelijke
schikking
• College van procureurs-generaal: samengesteld uit procureurs generaal Hoven
van Beroep (5) en hun taak is om advies te geven aan de minister van Justitie
omtrent strafrechtelijk beleid
• Minister van Justitie maakt geen deel uit van openbaar ministerie maar bepaalt
wel het vervolgingsbeleid (invloed op de rechterlijke macht)
• Strafvordering instellen:
o Bij de onderzoeksrechter → gerechtelijke onderzoek
o Bij de strafrechter
o Buitengerechtelijke afhandeling, alternatieve afhandeling, omzendbrief
van het college van Procureurs generaal
o Opportuniteitsbeginsel en keuzevrijheid (art. 28quater, lid 1 SV)
Margaux Foré 2
,KENMERKEN?
• OM is hiërarchisch: Procureur – 1e substituut procureur – Substituut procureur
• OM is één en ondeelbaar: bevoegdheid van de procureur of 1ste substituut is
identiek en ze kunnen altijd voor ons inspringen
o Ze kruipen als het waar in elkaars huid
• OM is onafhankelijk: art. 151 Gw.
o Positief injunctierecht: minister kan zich op een positieve manier inlaten
in het OM die zegt dat je iets moet doen
o Negatief kan nooit: minister kan nooit zeggen tegen het OM dat ze iemand
niet mogen vervolgen
• Richtlijnen “cols”
o Minister van Justitie kan samen met het college van procureurs generaals
richtlijnen opstellen die bindend zijn voor de mensen die werken bij het
openbaar ministerie
o Minister van Justitie heeft een sturende functie in het OM omdat er
richtlijnen worden gemaakt die een dwingend karakter hebben
• 14 parketten van de Procureur des konings
o Parket West Vlaanderen, afdeling Brugge
o Parket West Vlaanderen, afdeling Veurne
o Parket West Vlaanderen, afdeling Kortrijk
o Parket West Vlaanderen, afdeling Ieper
o Noord vs. Zuid
BURGERLIJKE PARTIJ
• Uitzonderingen op het monopolie van het OM
o Burgerlijke partijstelling voor de onderzoeksrechter
▪ Gerechtelijk onderzoek instellen
• Rechtstreekse dagvaarding: het OM was niet van plan om iets te doen met de
klacht MAAR op het monopolie bestaat een uitzondering
o De advocaat van het restaurant (benadeelde) heeft ACID rechtstreeks
gedagvaard
o De rechter heeft geen dossier om hierover te oordelen, soms kan de
rechter kennis van zaken krijgen door extra verhoren door de politie
o Burgerlijke veroordeling en strafveroordeling in 1
Margaux Foré 3
, 1.2 TEGEN WIE WORDT DE STRAFVORDERING UITGEOEFEND?
• Natuurlijke persoon of rechtspersoon
1.3 WIJZEN VAN UITOEFENING VAN DE STRAFVORDERING
• OM kan op verschillende manieren kennis krijgen van een misdrijf
o Eigen waarneming
o Processen-verbaal
o Aangifte
o Klacht
• Gevolg Procureur des Konings kan:
o Seponeren
o Minnelijke schikking of bemiddeling in strafzaken
o Voorafgaande erkenning van schuld (VES)
1.4 HINDERPALEN BIJ DE UITOEFENING VAN DE STRAFVORDERING
• Schorsing van de strafvordering ingevolge een prejudicieel geschil
o Prejudiciële vragen of geschillen
o Rechtsvraag aanhangig maken bij een ander rechtscollege omwille van
een vraag of een geschil.
▪ Vraag – vb. vraag aan grondwettelijk hof of een wetsartikel de
grondwet schendt
▪ Geschil – vb. discussie over eigendomsrecht
• Schorsing van de strafvordering ingevolge de persoon van de verdachte
o Leden van federale kamers en gemeenschaps- en gewestraden genieten
van:
▪ Parlementaire onverantwoordelijkheid: niet vervolgd worden voor
het uiten van een mening in de uitvoering van hun functie, zelfs als
het gaat om een strafbare mening
▪ Parlementaire onschendbaarheid: in het parlement kunnen niet
aangehouden worden zonder toestemming van assemblee
• Men kan wel onderzoek starten tegen een politieker, als het
OM die persoon wilt dagvaarden moet eerst de assemblee
toestemming geven
• Uitzondering: betrapt worden op heterdaad
Margaux Foré 4
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
1) DEFINITIE EN SITUERING VAN HET STRAFPROCESRECHT
• Strafrecht:
o Strafrecht in de enge zin van het woord: materieel strafrecht
→ strafwetboek
▪ Welke handeling maakt een misdrijf uit?
▪ Welke straf wordt hiervoor opgelegd?
o Strafprocesrecht of strafrechtspleging: formeel strafrecht
→ strafprocesrecht
▪ Manier waarop de overheid het strafrecht correct moet toepassen
• Doelstelling
o Efficiëntie: Als maatschappij moet je regels hebben die efficiënt zijn om
binnen een redelijke termijn iemand te laten straffen
o Waarborgen
o Beschermende functie
▪ Vermijden van ongerechtvaardigd overheidsingrijpen
▪ Toelating van overheidsoptreden
2) ACCUSATOIRE EN INQUISITOIRE RECHTSPLEGING
• Accusatoire rechtspleging
o Mondeling
o Openbaar
o Tegensprekelijk
o Verwijzing naar de “Romeinse tijd”
• Inquisitoire rechtspleging
o Schriftelijk
o Geheim
o Niet-tegensprekelijk
o Verwijzing naar de “inquisitie”
• Strafprocesrecht is een gemengd systeem
o Inquisitoir onderzoek
o Accusatoir berecht
Margaux Foré 1
,3) VOORNAAMSTE BRONNEN VAN HET STRAFPROCESRECHT
• Weetboek van Strafvordering
• Voorafgaande titel
o “wet van 17 april 1878 houdende de voorafgaande titel van het wetboek
van strafvordering”
• BOEK I
• BOEK II
HOOFDSTUK 2: VORDERINGEN DIE UIT EEN MISDRIJF ONTSTAAN
1) STRAFVORDERING
1.1 UITOEFENING VAN DE STRAFVORDERING
OPENBAAR MINISTERIE
WIE?
• Parket – bij rechtbank van eerste aanleg
• Parket Generaal – bij het Hof van Beroep
• Arbeidsauditoraat – bij de arbeidsrechtbank
• Procureur Generaal - bij het Hof van Cassatie
• Federaal Parket: opereert over het hele land; specifiek voor terrorisme
• Europees Parket: onderzoeken van fraude
• Parket verkeersveiligheid: nationaal parket → opvolging inningsprocedures voor
verkeersmisdrijven die gestart zijn met onmiddellijke inning of minnelijke
schikking
• College van procureurs-generaal: samengesteld uit procureurs generaal Hoven
van Beroep (5) en hun taak is om advies te geven aan de minister van Justitie
omtrent strafrechtelijk beleid
• Minister van Justitie maakt geen deel uit van openbaar ministerie maar bepaalt
wel het vervolgingsbeleid (invloed op de rechterlijke macht)
• Strafvordering instellen:
o Bij de onderzoeksrechter → gerechtelijke onderzoek
o Bij de strafrechter
o Buitengerechtelijke afhandeling, alternatieve afhandeling, omzendbrief
van het college van Procureurs generaal
o Opportuniteitsbeginsel en keuzevrijheid (art. 28quater, lid 1 SV)
Margaux Foré 2
,KENMERKEN?
• OM is hiërarchisch: Procureur – 1e substituut procureur – Substituut procureur
• OM is één en ondeelbaar: bevoegdheid van de procureur of 1ste substituut is
identiek en ze kunnen altijd voor ons inspringen
o Ze kruipen als het waar in elkaars huid
• OM is onafhankelijk: art. 151 Gw.
o Positief injunctierecht: minister kan zich op een positieve manier inlaten
in het OM die zegt dat je iets moet doen
o Negatief kan nooit: minister kan nooit zeggen tegen het OM dat ze iemand
niet mogen vervolgen
• Richtlijnen “cols”
o Minister van Justitie kan samen met het college van procureurs generaals
richtlijnen opstellen die bindend zijn voor de mensen die werken bij het
openbaar ministerie
o Minister van Justitie heeft een sturende functie in het OM omdat er
richtlijnen worden gemaakt die een dwingend karakter hebben
• 14 parketten van de Procureur des konings
o Parket West Vlaanderen, afdeling Brugge
o Parket West Vlaanderen, afdeling Veurne
o Parket West Vlaanderen, afdeling Kortrijk
o Parket West Vlaanderen, afdeling Ieper
o Noord vs. Zuid
BURGERLIJKE PARTIJ
• Uitzonderingen op het monopolie van het OM
o Burgerlijke partijstelling voor de onderzoeksrechter
▪ Gerechtelijk onderzoek instellen
• Rechtstreekse dagvaarding: het OM was niet van plan om iets te doen met de
klacht MAAR op het monopolie bestaat een uitzondering
o De advocaat van het restaurant (benadeelde) heeft ACID rechtstreeks
gedagvaard
o De rechter heeft geen dossier om hierover te oordelen, soms kan de
rechter kennis van zaken krijgen door extra verhoren door de politie
o Burgerlijke veroordeling en strafveroordeling in 1
Margaux Foré 3
, 1.2 TEGEN WIE WORDT DE STRAFVORDERING UITGEOEFEND?
• Natuurlijke persoon of rechtspersoon
1.3 WIJZEN VAN UITOEFENING VAN DE STRAFVORDERING
• OM kan op verschillende manieren kennis krijgen van een misdrijf
o Eigen waarneming
o Processen-verbaal
o Aangifte
o Klacht
• Gevolg Procureur des Konings kan:
o Seponeren
o Minnelijke schikking of bemiddeling in strafzaken
o Voorafgaande erkenning van schuld (VES)
1.4 HINDERPALEN BIJ DE UITOEFENING VAN DE STRAFVORDERING
• Schorsing van de strafvordering ingevolge een prejudicieel geschil
o Prejudiciële vragen of geschillen
o Rechtsvraag aanhangig maken bij een ander rechtscollege omwille van
een vraag of een geschil.
▪ Vraag – vb. vraag aan grondwettelijk hof of een wetsartikel de
grondwet schendt
▪ Geschil – vb. discussie over eigendomsrecht
• Schorsing van de strafvordering ingevolge de persoon van de verdachte
o Leden van federale kamers en gemeenschaps- en gewestraden genieten
van:
▪ Parlementaire onverantwoordelijkheid: niet vervolgd worden voor
het uiten van een mening in de uitvoering van hun functie, zelfs als
het gaat om een strafbare mening
▪ Parlementaire onschendbaarheid: in het parlement kunnen niet
aangehouden worden zonder toestemming van assemblee
• Men kan wel onderzoek starten tegen een politieker, als het
OM die persoon wilt dagvaarden moet eerst de assemblee
toestemming geven
• Uitzondering: betrapt worden op heterdaad
Margaux Foré 4
