Week 1: De uitgangspunten van het strafprocesrecht
Leerstuk: onderzoeksbevoegdheid
Jurisprudentie: onderzoek aan smartphone
Relevant
Verdachte heeft op Schiphol opzettelijk een grote hoeveelheid van een materiaal bevattende cocaïne
ingebracht. Hierbij is een van de bewijsmiddelen, een smartphone met simkaart, uitgelezen en onderzocht.
Rechtsvraag
Vormt artikel 94 Sv een voldoende wettelijke grondslag voor het onderzoek in de in beslag genomen
smartphone van de verdachte? Onderzoeksbevoegdheid volgt namelijk niet expliciet uit de wet.
Verdediging
Artikel 94 Sv schiet tekort in het bieden van een redelijke begrenzing in de onderzoeksbevoegdheid. Er is geen
toets aan verbonden. Dit levert een onherstelbaar vormverzuim op. Gevolg moet volgens hen zijn:
bewijsuitsluiting of strafvermindering. In strijd met artikel 8 EVRM: voor inbreuken in de privacy is een
duidelijke wettelijke basis nodig. Artikelen 94 Sv, 95 Sv en 96 Sv zijn onvoldoende hiervoor.
Het Hof
Onderzoeksbevoegdheid aan smartphone mist een toereikende wettelijke grondslag. Hierdoor wordt niet enkel
toegang gekregen tot verkeersgegevens maar ook inhoud en communicatie van gebruiker van de telefoon.
Geen voorafgaande beoordeling van proportionaliteit en subsidiariteit vindt plaats. Dus artikel 94 Sv is niet
voldoende kenbaar en voorzienbaar.
Cassatie
Beide partijen gaan in cassatie tegen de uitspraak van het Hof. De verdediging omdat er geen rechtsgevolgen
worden verbonden aan het vormverzuim. Het OM ging in cassatie tegen het oordeel dat artikel 94 Sv geen
voldoende wettelijke grondslag geeft.
Hoge Raad
De bevoegdheid tot inbeslagneming omvat ook onderzoeksbevoegdheid aan die inbeslaggenomen voorwerpen
teneinde van de waarheidsvinding. Dit geldt ook voor smartphones ro. 3.3.
Je moet kijken naar de grootte van de inbreuk op iemands persoonlijke levenssfeer, 3 situaties:
1. Beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer ro. 3.4
- Kleine hoeveelheid gegevens worden bekeken.
- Opsporingsambtenaar mag zelfstandig onderzoek doen aan de telefoon, geen voorafgaande
goedkeuring of tussenkomst van de OvJ vereist.
2. Meer dan beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer ro. 3.5
- Grote hoeveelheid gegevens (alle gegevens) worden bekeken.
- De officier van justitie is bevoegd om onderzoek te doen aan de telefoon (artikel 104 Sv).
3. Zeer ingrijpende inbreuk op de persoonlijke levenssfeer ro. 3.5
- Op voorhand voorzienbaar dat de inbreuk zeer ingrijpend zal zijn
- Machtiging van de rechter-commissaris nodig (artikel 104 Sv).
Auteursrecht: Robien Cooper
, Leerstuk: inzetten van opsporingsbevoegdheden
Vraag: bieden artikel 3 Politiewet en artikel 141 Sv een wettelijke basis?
Op het moment dat er inbreuk gemaakt wordt op grondrechten kan het zijn dat bovenstaande artikelen geen
voldoende wettelijke grondslag meer bieden voor iedere opsporingshandeling. 2 situaties
1. Beperkte inbreuk op grondrechten
- Wel voldoende, ondanks dat specifieke grondslag mist.
- Bijvoorbeeld: wanneer de politie iemand volgt in een winkelstraat.
2. Meer dan beperkte inbreuk op grondrechten
- Niet voldoende, specifieke grondslag mist.
- Wanneer is hier sprake van? Als er een min of meer compleet beeld is gekregen van iemands
persoonlijke leven (Onderzoek aan smartphone ro. 3.4).
- Bijvoorbeeld: wanneer grote hoeveelheid gegevens worden geanalyseerd aan de hand van
algoritmes (Dynamische verkeerscontrole).
Dus: kijk eerst of iets specifiek in de wet is geregeld. Als dit niet zo is, kijk dan of er sprake is van een beperkte
inbreuk of een meer dan beperkte inbreuk. Aan de hand hiervan kan je oordelen of voldoende wettelijke basis
bestaat voor opsporingsbevoegdheden.
Leerstuk: opsporingsbevoegdheden
Jurisprudentie: ontgrendelingsplicht smartphone
Relevant
Vordering tot cassatie gaat over het biomedisch ontgrendelen van een smartphone van de verdachte tegen zijn
wil met het oog op de opsporing toegang te krijgen tot de inhoud van de smartphone. Ontgrendeling heeft
plaatsgevonden door verdachte te boeien en zijn vingerafdruk op het beeldscherm te plaatsen.
Geen expliciete wettelijke grondslag
De huidige wet- en regelgeving kent geen expliciete wettelijke grondslag voor het moeten dulden dat
biometrische kenmerken van de verdachte worden gebruikt ter ontgrendeling van een smartphone (12 en 13
van de noot).
Rechtbank en Hoge Raad
Artikelen 94 Sv, 95 Sv, en 96 Sv bieden voldoende wettelijke grondslag voor het onderzoek aan de smartphone,
met de voorwaarden die daaraan verbonden zijn (19 van de noot).
Hoge Raad is het hiermee eens (ro. 6.3).
Nemo tenetur
= Niet gedwongen worden aan je eigen veroordeling mee te werken.
Wilsafhankelijk en wilsonafhankelijk: staat bewijs los van jouw wil? Verklaring kan tot stand komen als je iets
wil zeggen (zwijgrecht), bloed of urinemonsters bestaan ook als ik dat niet wil (kan afgenomen worden los van
mijn wil). Vingerafdruk is dus wilsonafhankelijk, een vingerdruk is iets wat je meedraagt. Totstandkoming
vingerafdruk is niet afhankelijk van de wil van de verdachte.
Auteursrecht: Robien Cooper
Leerstuk: onderzoeksbevoegdheid
Jurisprudentie: onderzoek aan smartphone
Relevant
Verdachte heeft op Schiphol opzettelijk een grote hoeveelheid van een materiaal bevattende cocaïne
ingebracht. Hierbij is een van de bewijsmiddelen, een smartphone met simkaart, uitgelezen en onderzocht.
Rechtsvraag
Vormt artikel 94 Sv een voldoende wettelijke grondslag voor het onderzoek in de in beslag genomen
smartphone van de verdachte? Onderzoeksbevoegdheid volgt namelijk niet expliciet uit de wet.
Verdediging
Artikel 94 Sv schiet tekort in het bieden van een redelijke begrenzing in de onderzoeksbevoegdheid. Er is geen
toets aan verbonden. Dit levert een onherstelbaar vormverzuim op. Gevolg moet volgens hen zijn:
bewijsuitsluiting of strafvermindering. In strijd met artikel 8 EVRM: voor inbreuken in de privacy is een
duidelijke wettelijke basis nodig. Artikelen 94 Sv, 95 Sv en 96 Sv zijn onvoldoende hiervoor.
Het Hof
Onderzoeksbevoegdheid aan smartphone mist een toereikende wettelijke grondslag. Hierdoor wordt niet enkel
toegang gekregen tot verkeersgegevens maar ook inhoud en communicatie van gebruiker van de telefoon.
Geen voorafgaande beoordeling van proportionaliteit en subsidiariteit vindt plaats. Dus artikel 94 Sv is niet
voldoende kenbaar en voorzienbaar.
Cassatie
Beide partijen gaan in cassatie tegen de uitspraak van het Hof. De verdediging omdat er geen rechtsgevolgen
worden verbonden aan het vormverzuim. Het OM ging in cassatie tegen het oordeel dat artikel 94 Sv geen
voldoende wettelijke grondslag geeft.
Hoge Raad
De bevoegdheid tot inbeslagneming omvat ook onderzoeksbevoegdheid aan die inbeslaggenomen voorwerpen
teneinde van de waarheidsvinding. Dit geldt ook voor smartphones ro. 3.3.
Je moet kijken naar de grootte van de inbreuk op iemands persoonlijke levenssfeer, 3 situaties:
1. Beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer ro. 3.4
- Kleine hoeveelheid gegevens worden bekeken.
- Opsporingsambtenaar mag zelfstandig onderzoek doen aan de telefoon, geen voorafgaande
goedkeuring of tussenkomst van de OvJ vereist.
2. Meer dan beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer ro. 3.5
- Grote hoeveelheid gegevens (alle gegevens) worden bekeken.
- De officier van justitie is bevoegd om onderzoek te doen aan de telefoon (artikel 104 Sv).
3. Zeer ingrijpende inbreuk op de persoonlijke levenssfeer ro. 3.5
- Op voorhand voorzienbaar dat de inbreuk zeer ingrijpend zal zijn
- Machtiging van de rechter-commissaris nodig (artikel 104 Sv).
Auteursrecht: Robien Cooper
, Leerstuk: inzetten van opsporingsbevoegdheden
Vraag: bieden artikel 3 Politiewet en artikel 141 Sv een wettelijke basis?
Op het moment dat er inbreuk gemaakt wordt op grondrechten kan het zijn dat bovenstaande artikelen geen
voldoende wettelijke grondslag meer bieden voor iedere opsporingshandeling. 2 situaties
1. Beperkte inbreuk op grondrechten
- Wel voldoende, ondanks dat specifieke grondslag mist.
- Bijvoorbeeld: wanneer de politie iemand volgt in een winkelstraat.
2. Meer dan beperkte inbreuk op grondrechten
- Niet voldoende, specifieke grondslag mist.
- Wanneer is hier sprake van? Als er een min of meer compleet beeld is gekregen van iemands
persoonlijke leven (Onderzoek aan smartphone ro. 3.4).
- Bijvoorbeeld: wanneer grote hoeveelheid gegevens worden geanalyseerd aan de hand van
algoritmes (Dynamische verkeerscontrole).
Dus: kijk eerst of iets specifiek in de wet is geregeld. Als dit niet zo is, kijk dan of er sprake is van een beperkte
inbreuk of een meer dan beperkte inbreuk. Aan de hand hiervan kan je oordelen of voldoende wettelijke basis
bestaat voor opsporingsbevoegdheden.
Leerstuk: opsporingsbevoegdheden
Jurisprudentie: ontgrendelingsplicht smartphone
Relevant
Vordering tot cassatie gaat over het biomedisch ontgrendelen van een smartphone van de verdachte tegen zijn
wil met het oog op de opsporing toegang te krijgen tot de inhoud van de smartphone. Ontgrendeling heeft
plaatsgevonden door verdachte te boeien en zijn vingerafdruk op het beeldscherm te plaatsen.
Geen expliciete wettelijke grondslag
De huidige wet- en regelgeving kent geen expliciete wettelijke grondslag voor het moeten dulden dat
biometrische kenmerken van de verdachte worden gebruikt ter ontgrendeling van een smartphone (12 en 13
van de noot).
Rechtbank en Hoge Raad
Artikelen 94 Sv, 95 Sv, en 96 Sv bieden voldoende wettelijke grondslag voor het onderzoek aan de smartphone,
met de voorwaarden die daaraan verbonden zijn (19 van de noot).
Hoge Raad is het hiermee eens (ro. 6.3).
Nemo tenetur
= Niet gedwongen worden aan je eigen veroordeling mee te werken.
Wilsafhankelijk en wilsonafhankelijk: staat bewijs los van jouw wil? Verklaring kan tot stand komen als je iets
wil zeggen (zwijgrecht), bloed of urinemonsters bestaan ook als ik dat niet wil (kan afgenomen worden los van
mijn wil). Vingerafdruk is dus wilsonafhankelijk, een vingerdruk is iets wat je meedraagt. Totstandkoming
vingerafdruk is niet afhankelijk van de wil van de verdachte.
Auteursrecht: Robien Cooper
