SAMENVATTING – BRONNEN EN
BEGINSELEN VAN HET RECHT 23-24
Professor: Dirk Vanheule
Boek: Bronnen en beginselen van het recht (UA)
1
,Inhoudstafel
DEEL I – INLEIDING
DEEL II – HET BEGRIP OBJECTIEF RECHT
1. SITUERING
2. BESTANDDELEN VAN DE DEFINITIE
2.1 De normatieve ordening in en van de samenleving als doel van het recht
2.2 Een geheel van rgels en voorschriften
2.3 Uitgevaardigd door of krachtens een maatschappelijk gezag
2.4 Afdwingbaar door of krachtens een maatschappelijk gezag
3. DE RELATIVITEIT VAN RECHT IN TIJD EN RUIMTE
3.1 De ontwikkeling van het recht
3.2 De rechtsfamilies
4. RECHT EN ANDERE GEDRAGSREGELS
4.1 Recht en godsdienst
4.2 Recht en moraal
4.3 Recht en sociale zeden
DEEL III – DE BRONNEN VAN HET OBJECTIEF RECHT
1. HET BEGRIP RECHTSBRON
1.1 Materiële bronnen van het recht
1.2 Formele bronnen van het recht
2. DE WET
2.1 Begrip: in formele of materiële zin
2.2 De beginselen van behoorlijke wetgeving
2.3 Wet als bron van recht
3. DE RECHTSPRAAK
3.1 Begrip
3.2 De rechtspraak als bindende bron van recht
3.3 Beginselen van behoorlijke rechtsbedeling
4. DE RECHTSLEER
4.1 Begrip
4.2 De rechtsleer als bron van recht
4.3 De rechtsleer in het positief recht
5. DE GEWOONTE
5.1 Begrip
5.2 De gewoonte als bron van recht
5.3 De gewoonte in het positief recht
6. DE ALGEMENE RECHTSBEGINSELEN
6.1 Begrip
6.2 De algemene rechtsbeginselen als bron van recht
6.3 De algemene rechtsbeginselen in het positief recht
7. DE BILLIJKHEID
7.1 Begrip
7.2 De billijkheid als bron van recht
7.3 Billijkheid in het positief recht
DEEL IV – HET SUBJECTIEF RECHT
1. HET BEGRIP SUBJECTIEF RECHT
2
, 1.1 Het begrip subjectief recht
1.2 Het rechtssubject
1.3 Het rechtsobject
2. SOORTEN SUBJECTIEVE RECHTEN
2.1 Situering
2.2 Persoonlijkheidsrechten
2.3 De vrijheidsrechten
2.4 Gezins- en familiale rechten
2.5 Vermogensrechten
2.6 Sociale rechten
2.7 Politieke rechten
3. HET ONTSTAAN VAN SUBJECTIEVE RECHTEN EN PLICHTEN
3.1 Gebeurtenissen of loutere feiten
3.2 Feitelijke handelingen
3.3 Rechtshandelingen
4. HET UITOEFENEN VAN SUBJECTIEVE RECHTEN
4.1 Het verbod om de wettelijke beperkingen an het subjectief recht te overtreden
4.2 Het verbod van misbruik van een subjectief recht
5. HET TENIETGAAN VAN SUBJECTIEVE RECHTEN
5.1 Overlijden
5.2 Vervallenverklaring
5.3 Uitoefening van het recht
5.4 Afstand van recht
5.5 Rechtsverwerking
5.6 Verjaring
DEEL V – DE RECHTSDOGMATIEK
1. BEGRIP
2. DE INDELING IN RECHTSTAKKEN
3. PRIVAATRECHT
3.1 Burgerlijk recht
3.2 Handels- en economisch recht/ondernemingsrecht
3.3 Gerechtelijk privaatrecht
3.4 Internationaal privaatrecht
3.5 Sociaal recht
4. PUBLIEKRECHT
4.1 Staatsrecht
4.2 Bestuursrecht
4.3 Strafrecht en strafprocesrecht
4.4 Fiscaal recht
4.5 Openbaar financieel recht
4.6 Internationaal publiekrecht
3
, DEEL I – INLEIDING
DEEL II – HET BEGRIP OBJECTIEF RECHT
1 SITUERING
Het objectief recht is het recht dat in een sml aanwezig is.
= het geheel aan rechtsregels dat op een bepaald moment op een bepaalde plaats vt is.
Geen eensluidende definitie:
• Henri DE PAGE
• DABIN
• Anderen
➔ Terugkomende elementen – objectief recht:
o Gericht op de normatieve ordening van de sml
o Een geheel van regels en voorschriften
o Uitgevaardigd door/krachtens een maatschappelijk gezag
o Afswingbaar door/krachtens een maatschappelijk gezag
Het objectief/positief recht is een abstract en statisch gegeven:
Abstract
Het recht is toegespitst op de regel = regelgeoriënteerde of doctrinaire benadering.
De nadruk ligt op de regel en zijn samenhang met andere regels – law in the books.
inzicht in de concrete naleving en het concrete gebruik van deze en andere regels en
praktijken in de sml = gedragsgeoriënteerde benadering.
Vertrekt vanuit het recht als geheel van regelmatige gedragingen die mensen stellen wanneer
ze bepaalde maatschappelijke problemen aanpakken.
Rechtsdogmatiek: objectief R wetenschappelijk bestudeerd.
Meta-juridische studie: R als een maatschappelijk fenomeen.
Statisch
Het recht is niet onveranderlijk, maar net als de sml, onderhevig aan wijzigingen in tijd en
ruimte.
4
BEGINSELEN VAN HET RECHT 23-24
Professor: Dirk Vanheule
Boek: Bronnen en beginselen van het recht (UA)
1
,Inhoudstafel
DEEL I – INLEIDING
DEEL II – HET BEGRIP OBJECTIEF RECHT
1. SITUERING
2. BESTANDDELEN VAN DE DEFINITIE
2.1 De normatieve ordening in en van de samenleving als doel van het recht
2.2 Een geheel van rgels en voorschriften
2.3 Uitgevaardigd door of krachtens een maatschappelijk gezag
2.4 Afdwingbaar door of krachtens een maatschappelijk gezag
3. DE RELATIVITEIT VAN RECHT IN TIJD EN RUIMTE
3.1 De ontwikkeling van het recht
3.2 De rechtsfamilies
4. RECHT EN ANDERE GEDRAGSREGELS
4.1 Recht en godsdienst
4.2 Recht en moraal
4.3 Recht en sociale zeden
DEEL III – DE BRONNEN VAN HET OBJECTIEF RECHT
1. HET BEGRIP RECHTSBRON
1.1 Materiële bronnen van het recht
1.2 Formele bronnen van het recht
2. DE WET
2.1 Begrip: in formele of materiële zin
2.2 De beginselen van behoorlijke wetgeving
2.3 Wet als bron van recht
3. DE RECHTSPRAAK
3.1 Begrip
3.2 De rechtspraak als bindende bron van recht
3.3 Beginselen van behoorlijke rechtsbedeling
4. DE RECHTSLEER
4.1 Begrip
4.2 De rechtsleer als bron van recht
4.3 De rechtsleer in het positief recht
5. DE GEWOONTE
5.1 Begrip
5.2 De gewoonte als bron van recht
5.3 De gewoonte in het positief recht
6. DE ALGEMENE RECHTSBEGINSELEN
6.1 Begrip
6.2 De algemene rechtsbeginselen als bron van recht
6.3 De algemene rechtsbeginselen in het positief recht
7. DE BILLIJKHEID
7.1 Begrip
7.2 De billijkheid als bron van recht
7.3 Billijkheid in het positief recht
DEEL IV – HET SUBJECTIEF RECHT
1. HET BEGRIP SUBJECTIEF RECHT
2
, 1.1 Het begrip subjectief recht
1.2 Het rechtssubject
1.3 Het rechtsobject
2. SOORTEN SUBJECTIEVE RECHTEN
2.1 Situering
2.2 Persoonlijkheidsrechten
2.3 De vrijheidsrechten
2.4 Gezins- en familiale rechten
2.5 Vermogensrechten
2.6 Sociale rechten
2.7 Politieke rechten
3. HET ONTSTAAN VAN SUBJECTIEVE RECHTEN EN PLICHTEN
3.1 Gebeurtenissen of loutere feiten
3.2 Feitelijke handelingen
3.3 Rechtshandelingen
4. HET UITOEFENEN VAN SUBJECTIEVE RECHTEN
4.1 Het verbod om de wettelijke beperkingen an het subjectief recht te overtreden
4.2 Het verbod van misbruik van een subjectief recht
5. HET TENIETGAAN VAN SUBJECTIEVE RECHTEN
5.1 Overlijden
5.2 Vervallenverklaring
5.3 Uitoefening van het recht
5.4 Afstand van recht
5.5 Rechtsverwerking
5.6 Verjaring
DEEL V – DE RECHTSDOGMATIEK
1. BEGRIP
2. DE INDELING IN RECHTSTAKKEN
3. PRIVAATRECHT
3.1 Burgerlijk recht
3.2 Handels- en economisch recht/ondernemingsrecht
3.3 Gerechtelijk privaatrecht
3.4 Internationaal privaatrecht
3.5 Sociaal recht
4. PUBLIEKRECHT
4.1 Staatsrecht
4.2 Bestuursrecht
4.3 Strafrecht en strafprocesrecht
4.4 Fiscaal recht
4.5 Openbaar financieel recht
4.6 Internationaal publiekrecht
3
, DEEL I – INLEIDING
DEEL II – HET BEGRIP OBJECTIEF RECHT
1 SITUERING
Het objectief recht is het recht dat in een sml aanwezig is.
= het geheel aan rechtsregels dat op een bepaald moment op een bepaalde plaats vt is.
Geen eensluidende definitie:
• Henri DE PAGE
• DABIN
• Anderen
➔ Terugkomende elementen – objectief recht:
o Gericht op de normatieve ordening van de sml
o Een geheel van regels en voorschriften
o Uitgevaardigd door/krachtens een maatschappelijk gezag
o Afswingbaar door/krachtens een maatschappelijk gezag
Het objectief/positief recht is een abstract en statisch gegeven:
Abstract
Het recht is toegespitst op de regel = regelgeoriënteerde of doctrinaire benadering.
De nadruk ligt op de regel en zijn samenhang met andere regels – law in the books.
inzicht in de concrete naleving en het concrete gebruik van deze en andere regels en
praktijken in de sml = gedragsgeoriënteerde benadering.
Vertrekt vanuit het recht als geheel van regelmatige gedragingen die mensen stellen wanneer
ze bepaalde maatschappelijke problemen aanpakken.
Rechtsdogmatiek: objectief R wetenschappelijk bestudeerd.
Meta-juridische studie: R als een maatschappelijk fenomeen.
Statisch
Het recht is niet onveranderlijk, maar net als de sml, onderhevig aan wijzigingen in tijd en
ruimte.
4
