ORGANISATIESOCIOLOGIE
MONIQUE RAMIOUL
Linn Rademaekers
Schakeljaar in bedrijfscommunicatie
Academiejaar 2022 - 2023
,
,Inleiding
Waarom organisatiesociologie
Organisaties zijn de centrale actoren in de samenleving.
Ze zijn constant in beweging:
1. Globalisering: wereldwijde integratie heeft gezorgd voor onderlinge relaties tussen
gebieden/organisaties.
2. Digitalisering: verbetert gebruikerservaring en versnelt interactie tussen organisaties en
klanten.
3. Tijd- en plaatsonafhankelijk werken: ten gevolge van de technologie en covid-19 zijn
organisaties minder afhankelijk (in tijd en plaats) geworden.
4. E-commerce: het is het proces van het kopen en verkopen van producten via elektronische
middelen, zoals mobiele applicaties en internet
5. Deel-economie: mensen bieden elkaar de mogelijkheid om (soms tegen betaling) gebruik te
maken van onbenutte consumptiegoederen
6. Duurzaamheid en Corporate Social Responsibility: we moeten aan veel strenge eisen
voldoen.
7. Diversiteit: er is veel meer diversiteit in bedrijven ten opzichte van afgelopen jaren.
Wetenschap is geen journalistiek
We moeten verder gaan dan gewoon het beschrijven van wat er in de organisaties gebeurt
– we doen dan aan journalistiek en niet aan onderzoek. We hebben theorieën nodig.
Definitie van organisaties
Organisaties zijn:
• (1) Door mensen opgericht: sociale systemen die
• (2) bewust ontworpen (en constant herontworpen) worden: gericht op een doel
• (3) als systemen van bewust gestructureerde en gecoördineerde activiteiten en
• (4) verbonden met de externe omgeving
• Sociale systemen: altijd opgericht door mensen. Het is ‘iemand’ die een goed idee heeft.
• Doel: een organisatie start altijd met een doel. “Ik heb een goed idee”.
• Structuur en coördinatie: zonder deze elementen heb je geen organisatie.
• Externe omgeving: altijd beïnvloedt door klanten, concurrenten, externe markten.
1. Sociale systemen
Definitie: een sociaal systeem is een veelheid van individuen die met elkaar in interactie staan
om essentiële activiteiten uit te voeren die nodig zijn om doelen te bereiken: daarbij
onderscheiden zij zich van de omgeving.
Ahrne en Brunsson zien de organisatie als een decided order, die een of meer van de volgende
elementen bevat: lidmaatschap, hiërarchie, regels, controle en sancties.
Deze elementen hebben allemaal te maken met besluitvoering, wat volgens de auteurs ook het
belangrijkste begrip is binnen organisaties. De formele organisatie bevat al deze elementen, maar
volgens de auteurs kunnen deze elementen ook apart van elkaar gebruikt worden, wat de partiële
organisatie vormt. Volgens hen zijn er zonder mensen geen organisaties.
Begrensd via lidmaatschap!
• Niet iedereen mag zomaar deel uitmaken van een sociaal systeem.
• Het lidmaatschap is niet begrensd door een ruimtelijke afbakening (binnen het gebouw).
• Oplossing: arbeidscontracten
Grote heterogeniteit van leden afhankelijk van:
, • Functie/rol
Eigenaar, manager, kok, kelners, freelancers, flexijobs
Ondanks dat ze aan hetzelfde doel werken, zijn er veel onderlinge verschillen.
• Hiërarchie en bevoegdheden
Trainer, voetballers, scheidsrechter, managers
Hoe groter de organisatie, hoe meer hiërarchie.
• Expertise
Technische profielen: ingenieurs, webdesigners. Maar evengoed verkopers, marketeers,
ontwerpers.
Moeilijk om mensen uit verschillende soorten vakgebieden op 1 lijn te brengen. Dit zorgt voor
chaos.
• Contracten: grensvervaging!
Er is een grote toename in de soorten contracten.
Freelancers, flexi’s, interims, studentenjobs.
Het gaat om de juiste mensen voor de juiste taken inzetten.
2. Doelgericht
Doel: organiseren van transformatieprocessen op voorwaarde van zinvolle overleving
van de organisatie in een turbulente omgeving vol potentiële verstoringen.
• Voorbeeld: autobedrijf transformatieproces
• Alles wat nodig is om een auto te bouwen moet aangekocht worden.
• Strategie: ook de plannen om de auto te maken moeten gemaakt worden.
• Productie: de feitelijke materiële productie moet gebeuren.
• Structuur & coördinatie: alles moet op elkaar afgestemd worden.
Organisational survival
• De bedrijfsactiviteiten moeten zinvol zijn (in het kader van het doel).
• Bv. bedrijf heeft als doel het oplossen van de coronapandemie.
• Nu de pandemie over is, moeten ze een nieuw doel opstellen.
• Ze kunnen nu de apenpokken gaan onderzoeken en de wereld uithelpen.
Turbulent environment
• De omgeving is in constante verandering.
• Bedrijven moeten zich dus kunnen aanpassen aan de omgeving.
• Bv. coronavirus, energiebedrijven (energiecrisis).
Heterogeniteit van doelen
• Sommige doelen zullen met elkaar in conflict zijn.
• Bv. productie versus verkoop (over levertermijnen).
• Bv. architecten die mooie complexen tekenen versus degene die ze moet bouwen.
• Toch zijn die doelen belangrijk om de neuzen in dezelfde richting te krijgen.
Richtlijn voor gedrag en beslissingen
• Gemakkelijker om beslissingen te nemen en gedrag te sturen als doel helder is.
• Doel moet constant in vraag gesteld worden.
Basis voor evaluatie en controle op prestaties
• Je moet kunnen evalueren of een doel al dan niet bereikt is. Je moet de prestaties controleren.
• Doelen kunnen veranderen als ze zijn bereikt.
• Daarom moet je evalueren waar je staat met je doel.
3. Gecoördineerd en gestructureerd
MONIQUE RAMIOUL
Linn Rademaekers
Schakeljaar in bedrijfscommunicatie
Academiejaar 2022 - 2023
,
,Inleiding
Waarom organisatiesociologie
Organisaties zijn de centrale actoren in de samenleving.
Ze zijn constant in beweging:
1. Globalisering: wereldwijde integratie heeft gezorgd voor onderlinge relaties tussen
gebieden/organisaties.
2. Digitalisering: verbetert gebruikerservaring en versnelt interactie tussen organisaties en
klanten.
3. Tijd- en plaatsonafhankelijk werken: ten gevolge van de technologie en covid-19 zijn
organisaties minder afhankelijk (in tijd en plaats) geworden.
4. E-commerce: het is het proces van het kopen en verkopen van producten via elektronische
middelen, zoals mobiele applicaties en internet
5. Deel-economie: mensen bieden elkaar de mogelijkheid om (soms tegen betaling) gebruik te
maken van onbenutte consumptiegoederen
6. Duurzaamheid en Corporate Social Responsibility: we moeten aan veel strenge eisen
voldoen.
7. Diversiteit: er is veel meer diversiteit in bedrijven ten opzichte van afgelopen jaren.
Wetenschap is geen journalistiek
We moeten verder gaan dan gewoon het beschrijven van wat er in de organisaties gebeurt
– we doen dan aan journalistiek en niet aan onderzoek. We hebben theorieën nodig.
Definitie van organisaties
Organisaties zijn:
• (1) Door mensen opgericht: sociale systemen die
• (2) bewust ontworpen (en constant herontworpen) worden: gericht op een doel
• (3) als systemen van bewust gestructureerde en gecoördineerde activiteiten en
• (4) verbonden met de externe omgeving
• Sociale systemen: altijd opgericht door mensen. Het is ‘iemand’ die een goed idee heeft.
• Doel: een organisatie start altijd met een doel. “Ik heb een goed idee”.
• Structuur en coördinatie: zonder deze elementen heb je geen organisatie.
• Externe omgeving: altijd beïnvloedt door klanten, concurrenten, externe markten.
1. Sociale systemen
Definitie: een sociaal systeem is een veelheid van individuen die met elkaar in interactie staan
om essentiële activiteiten uit te voeren die nodig zijn om doelen te bereiken: daarbij
onderscheiden zij zich van de omgeving.
Ahrne en Brunsson zien de organisatie als een decided order, die een of meer van de volgende
elementen bevat: lidmaatschap, hiërarchie, regels, controle en sancties.
Deze elementen hebben allemaal te maken met besluitvoering, wat volgens de auteurs ook het
belangrijkste begrip is binnen organisaties. De formele organisatie bevat al deze elementen, maar
volgens de auteurs kunnen deze elementen ook apart van elkaar gebruikt worden, wat de partiële
organisatie vormt. Volgens hen zijn er zonder mensen geen organisaties.
Begrensd via lidmaatschap!
• Niet iedereen mag zomaar deel uitmaken van een sociaal systeem.
• Het lidmaatschap is niet begrensd door een ruimtelijke afbakening (binnen het gebouw).
• Oplossing: arbeidscontracten
Grote heterogeniteit van leden afhankelijk van:
, • Functie/rol
Eigenaar, manager, kok, kelners, freelancers, flexijobs
Ondanks dat ze aan hetzelfde doel werken, zijn er veel onderlinge verschillen.
• Hiërarchie en bevoegdheden
Trainer, voetballers, scheidsrechter, managers
Hoe groter de organisatie, hoe meer hiërarchie.
• Expertise
Technische profielen: ingenieurs, webdesigners. Maar evengoed verkopers, marketeers,
ontwerpers.
Moeilijk om mensen uit verschillende soorten vakgebieden op 1 lijn te brengen. Dit zorgt voor
chaos.
• Contracten: grensvervaging!
Er is een grote toename in de soorten contracten.
Freelancers, flexi’s, interims, studentenjobs.
Het gaat om de juiste mensen voor de juiste taken inzetten.
2. Doelgericht
Doel: organiseren van transformatieprocessen op voorwaarde van zinvolle overleving
van de organisatie in een turbulente omgeving vol potentiële verstoringen.
• Voorbeeld: autobedrijf transformatieproces
• Alles wat nodig is om een auto te bouwen moet aangekocht worden.
• Strategie: ook de plannen om de auto te maken moeten gemaakt worden.
• Productie: de feitelijke materiële productie moet gebeuren.
• Structuur & coördinatie: alles moet op elkaar afgestemd worden.
Organisational survival
• De bedrijfsactiviteiten moeten zinvol zijn (in het kader van het doel).
• Bv. bedrijf heeft als doel het oplossen van de coronapandemie.
• Nu de pandemie over is, moeten ze een nieuw doel opstellen.
• Ze kunnen nu de apenpokken gaan onderzoeken en de wereld uithelpen.
Turbulent environment
• De omgeving is in constante verandering.
• Bedrijven moeten zich dus kunnen aanpassen aan de omgeving.
• Bv. coronavirus, energiebedrijven (energiecrisis).
Heterogeniteit van doelen
• Sommige doelen zullen met elkaar in conflict zijn.
• Bv. productie versus verkoop (over levertermijnen).
• Bv. architecten die mooie complexen tekenen versus degene die ze moet bouwen.
• Toch zijn die doelen belangrijk om de neuzen in dezelfde richting te krijgen.
Richtlijn voor gedrag en beslissingen
• Gemakkelijker om beslissingen te nemen en gedrag te sturen als doel helder is.
• Doel moet constant in vraag gesteld worden.
Basis voor evaluatie en controle op prestaties
• Je moet kunnen evalueren of een doel al dan niet bereikt is. Je moet de prestaties controleren.
• Doelen kunnen veranderen als ze zijn bereikt.
• Daarom moet je evalueren waar je staat met je doel.
3. Gecoördineerd en gestructureerd
