HOOFDSTUK 6 HET ZENUWSTELSEL.
6.1. OVERZICHT VANDE FUNCTIE EN DE STRUCTUUR VAN HET ZENUWSTELSEL
• We kunnen het zenuwstelsel opsplitsen in twee grote groepen
o Centraal
o Perifeer zenuwstelsel
HET CENTRAAL ZENUWSTELSEL
• bestaat uit de hersenen ( encephalon) en het ruggenmerg ( medulla spinalis)
• Het centraal zenuwstelsel in het integratiecentrum van het lichaam. Het bestuurt zo goed al alles
lichaamsprocessen:
HET PERIFERE ZENUWSTELSEL
• bestaat uit zenuwen; ze kunnen verder opgedeeld worden
o in 12 paar hersenzenuwen ( nervi cranialis)
o 31 paar ruggenmergzenuwen ( nervi spinalis)
1
,6.1.2. DE DRIE ALGEMENE FUNCTIES VAN HET ZENUWSTELSEL.
1) miljoenen sensoren en receptoren. Om veranderingen te registreren. Zowel binnen als buiten het lichaam.
➢ Deze informatie wordt via onze zenuwen naar de hersenen en het ruggenmerg gebracht= deze banen
noemen we -> afferent of sensorische banen.
2) het zenuwstelsel kan informatie verwerken en interpreteren tijdens de integratie-fase, en een gepast
antwoord genereren op die informatie die het ontvangt. Deze functie wordt uitgevoerd door het centraal
zenuwstelsel
3) ten slotte zal het zenuwstelsels ervoor zorgen dat dit antwoord ook werkelijk wordt uitgevoerd. Het
zenuwstelsel stuurt hiervoor signalen naar de effectoren ( spieren en klieren) -> deze banen noemen we =>
efferente of motorische banen.
2 soorten:
➢ Somatische motorische banen : gaan naar de skeletspieren-> wij controleren die ( bv wij beslissen of
we onze arm of been bewegen)
➢ Autonome motorische banen: deze prikkels worden onbewust verstuurd. -> hebben wij geen controle
over. (bv zelf niet beslissen om speeksel aan te maken)
2
, 6.1.3. VERSCHILLEN DE SOORTEN SENOREN
• Zijn gespecialiseerde cellen die in staat zijn om een bepaalde fysische of chemische verandering te
registreren en deze informatie via een sensorische baan naar het centraal zenuwstelsel te brengen
o Mechanoreceptoren: registreren uitrekking in de wand van organen
o Chemoreceptoren: zijn gevoelig voor bepaalde moleculen
o Baroreceptoren: meten druk ( bv bloeddruk)
o Thermoreceptoren: registreren temperatuur
o Nociceptoren: registreren pijn
o Fotoreceptoren: zijn gevoelig voor licht
o Osmoreceptoren: kunnen veranderingen in osmotische waarden waarnemen
Wanneer een receptor fysische of chemische veranderingen van buiten het lichaam waarneemt, noemen we =
exteroreceptor.
Wanneer receptoren veranderingen binnen lichaam waarneemt noemen we = interoreceptor ( bv
baroreceptor)
6.2. ZENUWWEEFSEL
6.2.1. NEURONEN
- Het zenuwweefsel bestaat uit twee celsoorten
1) Zenuwcellen of neuronen
2) Steuncellen of neuroglia = ondersteunen de neuronen
maar kunnen zelf geen zenuwimpulsen doorgeven.
Een neuron bestaat uit volgende onderdelen
1) Cellichaam of soma met een duidelijke zichtbare celkern
➢ Het soma of cellichaam bevat de normale celorganellen (
mitochondriën, endoplasmatisch reticulum, golgi- apparaat)
➢ Cellichaam van een typische neuron heeft een grote ronde
celkern
➢ Cellichaam draagt ook de lichaamphes van Nissl =
verantwoordelijk voor de grijze en witte kleur van het
cellichaam
2) Dentrieten zijn vertakkingen die gevoelig zijn voor
fysiochemische stimuli, ook wel prikkels genoemd.
➢ De voelsprieten van het neuron
➢ Deze prikkels leiden tot het ontstaan van een
actiepotentiaal, signaal is zo sterk dat hij via neuron wordt
doorgegeven.
3
6.1. OVERZICHT VANDE FUNCTIE EN DE STRUCTUUR VAN HET ZENUWSTELSEL
• We kunnen het zenuwstelsel opsplitsen in twee grote groepen
o Centraal
o Perifeer zenuwstelsel
HET CENTRAAL ZENUWSTELSEL
• bestaat uit de hersenen ( encephalon) en het ruggenmerg ( medulla spinalis)
• Het centraal zenuwstelsel in het integratiecentrum van het lichaam. Het bestuurt zo goed al alles
lichaamsprocessen:
HET PERIFERE ZENUWSTELSEL
• bestaat uit zenuwen; ze kunnen verder opgedeeld worden
o in 12 paar hersenzenuwen ( nervi cranialis)
o 31 paar ruggenmergzenuwen ( nervi spinalis)
1
,6.1.2. DE DRIE ALGEMENE FUNCTIES VAN HET ZENUWSTELSEL.
1) miljoenen sensoren en receptoren. Om veranderingen te registreren. Zowel binnen als buiten het lichaam.
➢ Deze informatie wordt via onze zenuwen naar de hersenen en het ruggenmerg gebracht= deze banen
noemen we -> afferent of sensorische banen.
2) het zenuwstelsel kan informatie verwerken en interpreteren tijdens de integratie-fase, en een gepast
antwoord genereren op die informatie die het ontvangt. Deze functie wordt uitgevoerd door het centraal
zenuwstelsel
3) ten slotte zal het zenuwstelsels ervoor zorgen dat dit antwoord ook werkelijk wordt uitgevoerd. Het
zenuwstelsel stuurt hiervoor signalen naar de effectoren ( spieren en klieren) -> deze banen noemen we =>
efferente of motorische banen.
2 soorten:
➢ Somatische motorische banen : gaan naar de skeletspieren-> wij controleren die ( bv wij beslissen of
we onze arm of been bewegen)
➢ Autonome motorische banen: deze prikkels worden onbewust verstuurd. -> hebben wij geen controle
over. (bv zelf niet beslissen om speeksel aan te maken)
2
, 6.1.3. VERSCHILLEN DE SOORTEN SENOREN
• Zijn gespecialiseerde cellen die in staat zijn om een bepaalde fysische of chemische verandering te
registreren en deze informatie via een sensorische baan naar het centraal zenuwstelsel te brengen
o Mechanoreceptoren: registreren uitrekking in de wand van organen
o Chemoreceptoren: zijn gevoelig voor bepaalde moleculen
o Baroreceptoren: meten druk ( bv bloeddruk)
o Thermoreceptoren: registreren temperatuur
o Nociceptoren: registreren pijn
o Fotoreceptoren: zijn gevoelig voor licht
o Osmoreceptoren: kunnen veranderingen in osmotische waarden waarnemen
Wanneer een receptor fysische of chemische veranderingen van buiten het lichaam waarneemt, noemen we =
exteroreceptor.
Wanneer receptoren veranderingen binnen lichaam waarneemt noemen we = interoreceptor ( bv
baroreceptor)
6.2. ZENUWWEEFSEL
6.2.1. NEURONEN
- Het zenuwweefsel bestaat uit twee celsoorten
1) Zenuwcellen of neuronen
2) Steuncellen of neuroglia = ondersteunen de neuronen
maar kunnen zelf geen zenuwimpulsen doorgeven.
Een neuron bestaat uit volgende onderdelen
1) Cellichaam of soma met een duidelijke zichtbare celkern
➢ Het soma of cellichaam bevat de normale celorganellen (
mitochondriën, endoplasmatisch reticulum, golgi- apparaat)
➢ Cellichaam van een typische neuron heeft een grote ronde
celkern
➢ Cellichaam draagt ook de lichaamphes van Nissl =
verantwoordelijk voor de grijze en witte kleur van het
cellichaam
2) Dentrieten zijn vertakkingen die gevoelig zijn voor
fysiochemische stimuli, ook wel prikkels genoemd.
➢ De voelsprieten van het neuron
➢ Deze prikkels leiden tot het ontstaan van een
actiepotentiaal, signaal is zo sterk dat hij via neuron wordt
doorgegeven.
3
