Samenvatting van het gehele boek ‘Anatomie en fysiologie een inleiding’ Martini en Bartholomew
(6e editie)
Inhoudsopgave
H1 inleiding tot de anatomie en fysiologie ....................................................................................................... 2
H2 het moleculaire organisatieniveau .............................................................................................................. 6
H3 de celstructuur en -functie ........................................................................................................................ 10
H4 het weefselniveau ..................................................................................................................................... 15
H5 de huid ...................................................................................................................................................... 22
H6 het beenderstelsel .................................................................................................................................... 25
H7 het spierstelsel .......................................................................................................................................... 34
H8 het zenuwstelsel ....................................................................................................................................... 40
H9 de algemene en speciale zintuigen ............................................................................................................ 53
H10 het endocriene stelsel ............................................................................................................................. 60
H11 het cardiovasculaire stelsel: bloed .......................................................................................................... 67
H12 het cardiovasculaire stelsel: het hart....................................................................................................... 72
H13 het cardiovasculaire stelsel: bloedvaten en bloedsomloop ..................................................................... 78
H14 het lymfestelsel en immuniteit ............................................................................................................... 87
H15 het ademhalingsstelsel............................................................................................................................ 94
H16 het spijsverteringsstelsel ....................................................................................................................... 101
H17 stofwisseling en energetica ................................................................................................................... 107
H18 het urinaire stelsel ................................................................................................................................ 111
H19 het voortplantingsstelsel....................................................................................................................... 118
H20 ontwikkeling en erfelijkheid .................................................................................................................. 121
1
,H1 inleiding tot de anatomie en fysiologie
1.1
Biologie is de leer van het leven; een van de doelstellingen van dit vak is het ontdekken van de
eenheid en de patronen die ten grondslag liggen aan de diversiteit van levende organismen.
Alle levende wezens, van enkele cellen tot grote, meercellige organismen, verrichten dezelfde basale
functies: ze reageren op veranderingen in hun omgeving; ze groeien en planten zich voort om
volgende generaties te vormen; ze zijn in staat tot beweging; ze nemen stoffen vanuit de omgeving
op.
Organismen nemen zuurstof op en verbruiken dit gas tijdens de verbranding en bij de uitscheiding
ontdoen ze zich van afvalstoffen. Spijsvertering vindt plaats in gespecialiseerde structuren van het
lichaam; hierbij worden complexie voedingsstoffen afgebroken. De circulatie vormt een intern
transportsysteem tussen verschillende delen van het lichaam.
1.2
Anatomie is de studie van de inwendige en uitwendige bouw en de fysieke relaties tussen
lichaamsdelen. Bij fysiologie wordt bestudeerd hoe levende organismen levensfuncties verrichten.
Alle specifieke functies worden door specifieke structuren uitgevoerd.
Bij macroscopische anatomie worden kenmerken bestudeerd die zonder microscoop zichtbaar zijn.
Het vak omvat: uitwendige anatomie, regionale anatomie en systemische anatomie.
De grenzen van de microscopische anatomie worden bepaald door de gebruikte instrumenten. Bij de
cytologie worden de inwendige structuren van de afzonderlijke cellen bestudeerd. Bij de histologie
worden weefsels onderzocht. Verschillende weefsels vormen samen een orgaan, een anatomische
eenheid met een specifieke functie.
Fysiologie van de mens is het bestuderen van de functie van het menselijk lichaam. Het is gebaseerd
op celfysiologie, het bestuderen van de functies van levende cellen. Bij orgaanfysiologie wordt het
functioneren van bepaalde organen bestudeerd. Bij systemische fysiologie worden alle aspecten van
het functioneren van specifieke orgaanstelsels bestudeerd. Bij pathofysiologie worden de effecten
van ziekten op het functioneren van organen of het lichaam bestudeerd.
1.3
Anatomische structuren en fysiologische mechanismen zijn gerangschikt tot een reeks
organisatieniveaus die interactie vertonen.
Organisatieniveaus
2
,1.4
De belangrijkste organen van het menselijk lichaam zijn in 11 orgaanstelsels onderverdeeld. De
orgaanstelsels van het menselijk lichaam zijn: de huid, het beenderstelsel, het spierstelsel, het
zenuwstelsel, het endocriene stelsel, het bloedvatenstelsel, het lymfestelsel, het ademhalingsstelsel,
het spijsverteringsstelsel, het urinaire stelsel en het voortplantingsstelsel.
1.5
Homeostase is de stabiliteit van de inwendige toestand van het lichaam. Deze toestand wordt
gehandhaafd door fysiologische regelsystemen.
Bij homeostatische regulering is meestal een receptor betrokken die gevoelig is voor een bepaalde
prikkel en een effector; de activiteit van deze effectoren heeft invloed op dezelfde prikkel.
Homeostatische regulering
1.6
Negatieve terugkoppeling is een correctiemechanisme dat een activiteit omvat waardoor een
afwijking buiten de normale grenzen direct wordt tegengewerkt.
Negatieve terugkoppeling
3
, Bij positieve terugkoppeling brengt de aanvankelijke prikkel een reactie teweeg die de prikkel
versterkt.
Positieve terugkoppeling
Symptomen van een ziekte doen zich voor wanneer het falen van de homeostatische regulering
ertoe leidt dat orgaanstelsels niet langer op de juiste wijze functioneren.
1.7
Op gebruikelijke anatomische afbeeldingen is het lichaam in de anatomische positie weergegeven.
Als de betrokkene ligt, kan dit ofwel in buikligging ofwel in rugligging zijn.
Anatomische oriëntatiepunten
4
(6e editie)
Inhoudsopgave
H1 inleiding tot de anatomie en fysiologie ....................................................................................................... 2
H2 het moleculaire organisatieniveau .............................................................................................................. 6
H3 de celstructuur en -functie ........................................................................................................................ 10
H4 het weefselniveau ..................................................................................................................................... 15
H5 de huid ...................................................................................................................................................... 22
H6 het beenderstelsel .................................................................................................................................... 25
H7 het spierstelsel .......................................................................................................................................... 34
H8 het zenuwstelsel ....................................................................................................................................... 40
H9 de algemene en speciale zintuigen ............................................................................................................ 53
H10 het endocriene stelsel ............................................................................................................................. 60
H11 het cardiovasculaire stelsel: bloed .......................................................................................................... 67
H12 het cardiovasculaire stelsel: het hart....................................................................................................... 72
H13 het cardiovasculaire stelsel: bloedvaten en bloedsomloop ..................................................................... 78
H14 het lymfestelsel en immuniteit ............................................................................................................... 87
H15 het ademhalingsstelsel............................................................................................................................ 94
H16 het spijsverteringsstelsel ....................................................................................................................... 101
H17 stofwisseling en energetica ................................................................................................................... 107
H18 het urinaire stelsel ................................................................................................................................ 111
H19 het voortplantingsstelsel....................................................................................................................... 118
H20 ontwikkeling en erfelijkheid .................................................................................................................. 121
1
,H1 inleiding tot de anatomie en fysiologie
1.1
Biologie is de leer van het leven; een van de doelstellingen van dit vak is het ontdekken van de
eenheid en de patronen die ten grondslag liggen aan de diversiteit van levende organismen.
Alle levende wezens, van enkele cellen tot grote, meercellige organismen, verrichten dezelfde basale
functies: ze reageren op veranderingen in hun omgeving; ze groeien en planten zich voort om
volgende generaties te vormen; ze zijn in staat tot beweging; ze nemen stoffen vanuit de omgeving
op.
Organismen nemen zuurstof op en verbruiken dit gas tijdens de verbranding en bij de uitscheiding
ontdoen ze zich van afvalstoffen. Spijsvertering vindt plaats in gespecialiseerde structuren van het
lichaam; hierbij worden complexie voedingsstoffen afgebroken. De circulatie vormt een intern
transportsysteem tussen verschillende delen van het lichaam.
1.2
Anatomie is de studie van de inwendige en uitwendige bouw en de fysieke relaties tussen
lichaamsdelen. Bij fysiologie wordt bestudeerd hoe levende organismen levensfuncties verrichten.
Alle specifieke functies worden door specifieke structuren uitgevoerd.
Bij macroscopische anatomie worden kenmerken bestudeerd die zonder microscoop zichtbaar zijn.
Het vak omvat: uitwendige anatomie, regionale anatomie en systemische anatomie.
De grenzen van de microscopische anatomie worden bepaald door de gebruikte instrumenten. Bij de
cytologie worden de inwendige structuren van de afzonderlijke cellen bestudeerd. Bij de histologie
worden weefsels onderzocht. Verschillende weefsels vormen samen een orgaan, een anatomische
eenheid met een specifieke functie.
Fysiologie van de mens is het bestuderen van de functie van het menselijk lichaam. Het is gebaseerd
op celfysiologie, het bestuderen van de functies van levende cellen. Bij orgaanfysiologie wordt het
functioneren van bepaalde organen bestudeerd. Bij systemische fysiologie worden alle aspecten van
het functioneren van specifieke orgaanstelsels bestudeerd. Bij pathofysiologie worden de effecten
van ziekten op het functioneren van organen of het lichaam bestudeerd.
1.3
Anatomische structuren en fysiologische mechanismen zijn gerangschikt tot een reeks
organisatieniveaus die interactie vertonen.
Organisatieniveaus
2
,1.4
De belangrijkste organen van het menselijk lichaam zijn in 11 orgaanstelsels onderverdeeld. De
orgaanstelsels van het menselijk lichaam zijn: de huid, het beenderstelsel, het spierstelsel, het
zenuwstelsel, het endocriene stelsel, het bloedvatenstelsel, het lymfestelsel, het ademhalingsstelsel,
het spijsverteringsstelsel, het urinaire stelsel en het voortplantingsstelsel.
1.5
Homeostase is de stabiliteit van de inwendige toestand van het lichaam. Deze toestand wordt
gehandhaafd door fysiologische regelsystemen.
Bij homeostatische regulering is meestal een receptor betrokken die gevoelig is voor een bepaalde
prikkel en een effector; de activiteit van deze effectoren heeft invloed op dezelfde prikkel.
Homeostatische regulering
1.6
Negatieve terugkoppeling is een correctiemechanisme dat een activiteit omvat waardoor een
afwijking buiten de normale grenzen direct wordt tegengewerkt.
Negatieve terugkoppeling
3
, Bij positieve terugkoppeling brengt de aanvankelijke prikkel een reactie teweeg die de prikkel
versterkt.
Positieve terugkoppeling
Symptomen van een ziekte doen zich voor wanneer het falen van de homeostatische regulering
ertoe leidt dat orgaanstelsels niet langer op de juiste wijze functioneren.
1.7
Op gebruikelijke anatomische afbeeldingen is het lichaam in de anatomische positie weergegeven.
Als de betrokkene ligt, kan dit ofwel in buikligging ofwel in rugligging zijn.
Anatomische oriëntatiepunten
4
