Samenvatting psychodiagnostiek 2
Thema 1: uitgangspunten van het
psychodiagnostisch procesmodel
Psychodiagnostisch proces model
Definitie klinishce psychodiagnostiek (wat)
Besluitvormingsproces
Gericht info verzamelen en analyseren
Wetenschappelijk onderbouwde methodiek
Doelen:
1. Begrijpen waarom deze cliënt zich op dit moment bij ons presenteert met deze klachten
➔ Onderkenning
2. Inzicht krijgen in de onderliggende mechanismen
➔ Verklaring
3. Bepalen hoe we deze cliënt het beste verder kunnen helpen
➔ Indicatie
Waarom foutenbronnen
- Geen systematische en consistente werkwijze hanteren
- Informatie zoeken die idee bevestigt
- Gebrekkige kwaliteit van de onderzoeksmiddelen en ongeschikte normen
- Onvoldoende samenwerking met cliënt en zijn omgeving
- Diagnostisch proces onvoldoende afgestemd op de hulpvragen van de cliënt
- Voor de hand liggende diagnosen en interventies over het hoofd zien
- Besluitvorming onvoldoende gebaseerd op beschikbare gegevens; geen objectieve criteria hanteren
- Besluitvorming onvoldoende expliciteren en daardoor onvoldoende duidelijk
- voor collega’s en cliënten
- Teveel vakjargon in de communicatie
- Te vlug adviezen formuleren
Hoe
Psychodiagnostische modellen - Empirische cyclus van De Groot
Centraal: genereren en toetsen van hypothesen = Basis van alle ontwikkeling in de wetenschappelijke
psychodiagnostiek d.w.z. meeste modellen hebben HYPOTHESETOETSEND karakter
• Werkveldoverschrijdend
• Los van specifiek psychologisch denkkader
1
, • Expliciteren van denkproces achterliggend aan het handelen
→ Kwaliteitsverhogend: door systematisch, transparant, beredeneerd werken – fouten voorkomen –
tevredenheid vergroten
Uitgangspunten
1) Scientist – Practitioner
De psychodiagnosticus hanteert als professional in het werkveld (“practitioner”) een wetenschappelijke
basishouding (“scientist”).
• Hypothesen formuleren o.b.v. wetenschappelijke kennis
• Instrumenten kiezen met goede pscyhometrische eigenschappen
• Op betrouwbare manier resultaten van het onderzoek bepalen
• Evidence based interventies aanbevelen
! Hulpmiddel: Evidence based richtlijnen !
2) Cliënt centraal
De psychodiagnosticus stelt de cliënt steeds centraal!!
3) Interventiegericht
De psychodiagnosticus handelt en denkt interventiegericht
Pd onderzoekt in functie van advies op maat!
Diagnose en/of integratief beel is NIET het doel maar WEL een middel!
4) Systematisch
De psychodiagnosticus handelt en denkt systematisch
Een model expliciteert (legt uit) stappen in denken en handelen
Een model is een ideale of wenselijke werkwijze
Systematische reflectie en evaluatie na elke stap moet je doen!
5) Transactioneel referentiekader
De psychodiagnosticus hanteert een transactioneel referentiekader!
2
,6) Constructief samenwerken
De psychodiagnosticus werkt constructief samen met de cliënt en andere betrokkenen!
Psychodiagnosticus werkt samen met…
• Cliënt
• Omgeving (ouders, leerkrachten, werkgevers…)
• Andere disciplines (artsen, verpleegkundigen, maatschappelijk werker, HR- consulent, logopedist,
kinesist…)
7) Fair en cultuurbewust
De psychodiagnosticus handelt en denkt fair en cultuurbewust!
Faire en cultuurbewuste diagnostiek = Kwaliteitsvolle diagnostiek bij;
• Kansarmen
• Allochtonen
• Personen met een beperking
8) Versterken en benutten positieve aspecten
De psychodiagnosticus benut en versterkt de positieve aspecten van de cliënt en zijn omgeving!
Neiging om te focussen op negatieve + Expliciete aandacht voor positieve;
• Krachten cliënt
• Protectieve factoren cliënt en/of omgeving
9) Deontologische code, wettelijke richtlijnen en ethische normen en waarden
Het handelen van de psychodiagnosticus is steeds in lijn met …
Wettelijke en deontologische richtlijnen
Bv. rechten en plichten cliënt uitleggen, dossier correct bijhouden, respecteren gedeeld beroepsgeheim…
Ethische waarden en normen
Bv. respect, verantwoordelijkheid, integriteit, competentie, vertrouwensrelatie..
Doelstellingen
• de voordelen aan te geven van het psychodiagnostisch procesmodel voor de praktijk van een
psychologisch consulent in de rol van psychodiagnosticus
• de negen uitgangspunten van het psychodiagnostisch procesmodel in eigen woorden uit te leggen en
te herkennen in een praktijkcasus
• concreet toe te lichten waarom en hoe eenpsychologisch consulent moet denken en handelen als een
scientist-practitioner in de rol van psychodiagnosticus
3
, • uit te leggen wat een transactioneel referentiekader inhoudt met een uitgewerkt voorbeeld
• aan te geven hoe de psychodiagnosticus het transactioneel denkkader toepast in de praktijk van de
psychodiagnostiek
• te verwoorden waarom een psychodiagnosticus de positieve aspecten van de cliënt moet benutten en
deze moet versterken in het diagnostisch proces
• in eigen woorden kort uit te leggen wat faire en cultuurbewuste psychodiagnostiek inhoudt met
enkele concrete voorbeelden vanuit de psychodiagnostische praktijk
thema 2 : psychodiagnostiek in de praktijk
1. Clusteren en classificeren: KOP model & ICF model
Belang van clusteren en classificeren
Is een noodzakelijke stap in het opstellen van een VIB & daaruit volgend de hypothesevorming/ toetsing
=> overzichtelijke samenvatting van info in fase van aanmelding en intake
Je krijgt vaak zoveel informatie dat je verloren loopt, dus voor je begint probeer eerst de begrippen te clusteren
in groepen van therapiën, ziekten of oorzaken…
4
Thema 1: uitgangspunten van het
psychodiagnostisch procesmodel
Psychodiagnostisch proces model
Definitie klinishce psychodiagnostiek (wat)
Besluitvormingsproces
Gericht info verzamelen en analyseren
Wetenschappelijk onderbouwde methodiek
Doelen:
1. Begrijpen waarom deze cliënt zich op dit moment bij ons presenteert met deze klachten
➔ Onderkenning
2. Inzicht krijgen in de onderliggende mechanismen
➔ Verklaring
3. Bepalen hoe we deze cliënt het beste verder kunnen helpen
➔ Indicatie
Waarom foutenbronnen
- Geen systematische en consistente werkwijze hanteren
- Informatie zoeken die idee bevestigt
- Gebrekkige kwaliteit van de onderzoeksmiddelen en ongeschikte normen
- Onvoldoende samenwerking met cliënt en zijn omgeving
- Diagnostisch proces onvoldoende afgestemd op de hulpvragen van de cliënt
- Voor de hand liggende diagnosen en interventies over het hoofd zien
- Besluitvorming onvoldoende gebaseerd op beschikbare gegevens; geen objectieve criteria hanteren
- Besluitvorming onvoldoende expliciteren en daardoor onvoldoende duidelijk
- voor collega’s en cliënten
- Teveel vakjargon in de communicatie
- Te vlug adviezen formuleren
Hoe
Psychodiagnostische modellen - Empirische cyclus van De Groot
Centraal: genereren en toetsen van hypothesen = Basis van alle ontwikkeling in de wetenschappelijke
psychodiagnostiek d.w.z. meeste modellen hebben HYPOTHESETOETSEND karakter
• Werkveldoverschrijdend
• Los van specifiek psychologisch denkkader
1
, • Expliciteren van denkproces achterliggend aan het handelen
→ Kwaliteitsverhogend: door systematisch, transparant, beredeneerd werken – fouten voorkomen –
tevredenheid vergroten
Uitgangspunten
1) Scientist – Practitioner
De psychodiagnosticus hanteert als professional in het werkveld (“practitioner”) een wetenschappelijke
basishouding (“scientist”).
• Hypothesen formuleren o.b.v. wetenschappelijke kennis
• Instrumenten kiezen met goede pscyhometrische eigenschappen
• Op betrouwbare manier resultaten van het onderzoek bepalen
• Evidence based interventies aanbevelen
! Hulpmiddel: Evidence based richtlijnen !
2) Cliënt centraal
De psychodiagnosticus stelt de cliënt steeds centraal!!
3) Interventiegericht
De psychodiagnosticus handelt en denkt interventiegericht
Pd onderzoekt in functie van advies op maat!
Diagnose en/of integratief beel is NIET het doel maar WEL een middel!
4) Systematisch
De psychodiagnosticus handelt en denkt systematisch
Een model expliciteert (legt uit) stappen in denken en handelen
Een model is een ideale of wenselijke werkwijze
Systematische reflectie en evaluatie na elke stap moet je doen!
5) Transactioneel referentiekader
De psychodiagnosticus hanteert een transactioneel referentiekader!
2
,6) Constructief samenwerken
De psychodiagnosticus werkt constructief samen met de cliënt en andere betrokkenen!
Psychodiagnosticus werkt samen met…
• Cliënt
• Omgeving (ouders, leerkrachten, werkgevers…)
• Andere disciplines (artsen, verpleegkundigen, maatschappelijk werker, HR- consulent, logopedist,
kinesist…)
7) Fair en cultuurbewust
De psychodiagnosticus handelt en denkt fair en cultuurbewust!
Faire en cultuurbewuste diagnostiek = Kwaliteitsvolle diagnostiek bij;
• Kansarmen
• Allochtonen
• Personen met een beperking
8) Versterken en benutten positieve aspecten
De psychodiagnosticus benut en versterkt de positieve aspecten van de cliënt en zijn omgeving!
Neiging om te focussen op negatieve + Expliciete aandacht voor positieve;
• Krachten cliënt
• Protectieve factoren cliënt en/of omgeving
9) Deontologische code, wettelijke richtlijnen en ethische normen en waarden
Het handelen van de psychodiagnosticus is steeds in lijn met …
Wettelijke en deontologische richtlijnen
Bv. rechten en plichten cliënt uitleggen, dossier correct bijhouden, respecteren gedeeld beroepsgeheim…
Ethische waarden en normen
Bv. respect, verantwoordelijkheid, integriteit, competentie, vertrouwensrelatie..
Doelstellingen
• de voordelen aan te geven van het psychodiagnostisch procesmodel voor de praktijk van een
psychologisch consulent in de rol van psychodiagnosticus
• de negen uitgangspunten van het psychodiagnostisch procesmodel in eigen woorden uit te leggen en
te herkennen in een praktijkcasus
• concreet toe te lichten waarom en hoe eenpsychologisch consulent moet denken en handelen als een
scientist-practitioner in de rol van psychodiagnosticus
3
, • uit te leggen wat een transactioneel referentiekader inhoudt met een uitgewerkt voorbeeld
• aan te geven hoe de psychodiagnosticus het transactioneel denkkader toepast in de praktijk van de
psychodiagnostiek
• te verwoorden waarom een psychodiagnosticus de positieve aspecten van de cliënt moet benutten en
deze moet versterken in het diagnostisch proces
• in eigen woorden kort uit te leggen wat faire en cultuurbewuste psychodiagnostiek inhoudt met
enkele concrete voorbeelden vanuit de psychodiagnostische praktijk
thema 2 : psychodiagnostiek in de praktijk
1. Clusteren en classificeren: KOP model & ICF model
Belang van clusteren en classificeren
Is een noodzakelijke stap in het opstellen van een VIB & daaruit volgend de hypothesevorming/ toetsing
=> overzichtelijke samenvatting van info in fase van aanmelding en intake
Je krijgt vaak zoveel informatie dat je verloren loopt, dus voor je begint probeer eerst de begrippen te clusteren
in groepen van therapiën, ziekten of oorzaken…
4
