FRANSE CONSTITUTIONELE TRADITIE
Hoofdstuk 1: politieke achtergrond
Op zoek naar breuklijnen: vrij gemakkelijk in de Franse geschiedenis op het eerste zicht want men spreekt van:
ANCIEN REGIME: FR IS EEN BREUKLIJN MAAR ACHTER DIE BREUKLIJN SCHUILT OOK DE CONTINUÏTEIT
ANCIEN REGIME HEEFT VOORAL BETREKKINGEN OP DE LATE 17 E EEUW EN DE 18E EEUW.
Er zijn heel wat elementen van continuïteit maar toch is er sprake van een breuklijn!
- Middeleeuwen tweede helft: 10e -11e eeuw
Er bestaat een koninkrijk Frankrijk nog lang geen politieke eenheid (verschil met Engeland) het
bestaat uit territoriale vorstendommen die onafhankelijk zijn. De koning is maar 1 van de territoriale
vorsten (klein territorium rondom Parijs) en die heeft enkel politieke macht op zijn eigen territoriaal
gebied op de andere moet hij zich niet beginnen moeien. Toch kreeg de koning naast de titel van
territoriale vorst, de koningstitel die erkend was. De Engelse vorst was 1 van die territoriale vorsten.
Daarnaast had de vorst ook een tweede rivaal, nl. De steden die steeds meer politiek autonoom
werden.
De derde rivaal voor de vorst was de paus en de kerk die een heel belangrijke politieke rol hadden.
- Van de 10e tot 16e eeuw in een notendop:
Die vorst slaagt er in om in 500 jaar politieke macht te hebben van het hele Franse territorium. Het
was dus een succesvol langetermijnbeleid van de Franse vorsten waarbij die andere territoriale
vorsten GELEIDELIJK aan werden uitgeschakeld. De Honderdjarige Oorlog was een onderdeel van die
politieke ontwikkeling. Hierbij werd na een lange strijd tussen de Engelse en Franse vorst, de Engelse
vorst als territoriale vorst in Frankrijk die ook de koningstitel van Frankrijk kon grijpen, de Engelse
vorst uitgeschakeld. Daarnaast kon de Franse vorst ook alle andere grote territoria die aan het
rechtstreekse gezag waren ontsnapt terug veroveren. Bv. Brittannië en Bourgondië
De vorst kon dus pas na 500 jaar al zijn concurrenten (Engelse vorst was er ook een) verslaan. Hier zie
je dat Frankrijk zeker 500 jaar achterloopt op Engeland.
[mooi model van concurrende soevereiniteit naar een exclusieve soevereiniteit van de ME naar NT]
Daarnaast werden ook de autonome steden ondergeschikt aan de monarchie en werden de Paus en
de kerk binnen bepaalde perken gehouden. Bovendien had de koning ook het vooral theoretische
gezag van de Keizer kunnen werpen.
De Franse Koning erkende al in de Middeleeuwen geen hogere overheid.
- Nieuwe tijd: 16e -18e eeuw
In het begin van de Nieuwe Tijd was de Franse Koning de hoogste effectieve macht binnen het
koninkrijk. Daarnaast was deze vorst ook het perfecte voorbeeld van de term ‘Soevereiniteit’.
De monarchie van de 17e – 18e eeuw kon op die bevoorrechte situatie voortbouwen. Politieke eenheid
versterken is het doel. Want Frankrijk was nu misschien wel op politiek vlak een eenheid maar toch
waren er nog zeer grote culturele, sociale, economische,…. Verschillen in de regio’s. Frankrijk doet dat
heel geleidelijk. Ze zijn nog lang niet klaar tegen het einde van de 18 e eeuw (net voor FR).
, Tijdens de tweede helft van de 17 e eeuw was de regering onder Lodewijk de 14 e en die vorst wou zo
weinig mogelijk juridische beperking (tijden van absolutisme). Na heel wat militaire hinderlagen en
serieuze schulden door een te kort aan inkomen zag iedereen dat er nood was aan een hervorming.
Bovendien kwam de hoge clerus en de landadel in opstand omdat ze door de vorst werden
achteruitgeschoven. Daarnaast werd de derde stand onvoldoende in het regeringsbeleid betrokken.
(bv. Staten-Generaal (vertegenwoordiging van de Adel, Clerus en derde stand) werden jaren niet meer
bijeengeroepen)
FRANSE REVOLUTIE (1789-1799)
FRANSE REVOLUTIE/NAPOLEONTISCH REGIME
Napoleon gaat gebruik maken van het reeds bereikte politieke eenheid. Napoleon gaat die dan ook met een
versnelling naar het streefdoel brengen.
Met de Franse Revolutie en het Napoleontisch regime (uitloper van de FR) gaat men proberen een einde te
maken aan al die particularistische vormen van instellingen en sociaaleconomische structuren die werden
geassocieerd met het Ancien Régime. Men vindt dit tegen de taboe van de Franse Revolutie. Men wil de
instellingen en rechtssystemen afschaffen en door een nationalistisch systeem vervangen. Het recht moet
eenvormig zijn over het hele Franse gebied want men geeft de soevereiniteit aan het volk dus dat is nodig en
die particuliere rechtsvormen voldoen daar niet aan.
[mooi voorbeeld van overdracht van soevereiniteit bij een monarch naar het volk = binnen hetzelfde
paradigma, een verschuiving]
Dankzij de FR ga je een hele boel nieuwe rechtsinstellingen, wetboeken, recht, nationale instellingen, nationale
wetboeken,…
Dat is het model van Frankrijk tot op vandaag = Jakobeinsmodel, was gericht op een zeer gecentraliseerd
systeem /overal gelijkheid want op die manier kan je goed gezag uitoefenen over een territorium.
Dat alles is gebaseerd op de exclusieve soevereiniteit
Er is dus weldegelijk sprake van een breuklijn door alle verandering maar langs de andere kant heeft Napoleon
en de FR heel wat vruchten kunnen plukken van Ancien Régime.
POLITIEKE GESCHIEDENIS 1789-HEDEN: OPEENVOLGING VAN ‘REGIMES’, MEESTAL MET EIGEN
CONSTITUTIE(S):
- 1789:
De revolutie begon met de Parijse opstand waarbij de burgers de gevangenis hadden overmeesterd.
Nadien werd voor het eerst sinds jaren de Staten-Generaal bijeengeroepen om de geldnood op te
kunnen lossen. Op initiatief van de koninklijke regering kwamen er heel wat hervormingen die
uiteindelijk geheel mislukt waren. Op dat zwakke moment zag de Derde Stand hun moment. De Derde
Stand maakte gebruik van die vergadering om zichzelf als Constituante te benoemen =
VOLKSSOEVEREINITEIT. Die begon al snel alle sociaaleconomische, juridische en politieke grondslagen
van het AR af te schaffen en kondigden de Verklaring van de rechten van de mens.
In die 10 jaar gebeurt er heel veel, het is een hele evolutie. Men gaat daar een hele ontwikkeling
meemaken. In het begin gaat het heel rustig en daarna gaat men een hele radicalisering meemaken en
daarna een reactie op die radicalisering en gaat het uitmonden op een staatsgreep van Napoleon.
, Heel wat geschreven constituties, in het AR was dat een ongeschreven. Men wil een nieuw regime
en de revolutie gaat een geschreven constitutie aanbieden ( heel wat verschillende)
- 1791: gematigde constitutie: constitutionele monarchie:
Men gaat de koning nog besparen. Men ziet dat van een absolute monarchie naar een constitutionele
monarchie niet zonder slag of staat gaat. De conflicten tussen vorst en wetgevend macht (Derde
Stand) leidden tot de afzetting van de vorst door de vergadering.
- 1792: De Republiek werd aangekondigd
- 1793: De koning wordt aan een politieke proces terechtgesteld en sterft door onthoofding.
betekent dat die constitutionele monarchie al in 2 jaar wordt vervangen en weggesmeten en zo komt er
een nieuwe geschreven constitutie.
- 1793: eerste republikeinse constitutie: weerspiegelt de sterke revolutionaire radicalisering van de FR.
Die tweede constitutie is dus heel anders dan de matige eerste.
Situatie: voor de revolutionairen is het niet rooskleurig zelf intern is er heel wat oppositie tegen de
revolutionair systeem dus dat moet met militaire kracht onderdrukt worden + het heeft zich naar
andere landen proberen exporteren en dat betekent dus dat Frankrijk dus ook militair in oorlog is met
andere landen, de Europese mogendheden. Wanneer je met een regime zit die zich radicaliseert dat
die nog veel scherper zijn = noodtoestand bewind aan de macht = periode van La Terreur
Die situatie gaat uiteindelijk ten onder gaan door een reactie waar men nog steeds revolutionair
en republikeins zijn maar iets minder ideologisch zijn en meer pragmatisch. De kopstukken in de
terreurbewind worden nu zelf een kopje kleiner gemaakt en er komt een nieuwe regering aan de
macht nl. La Directoire
- 1795: La Directoire:
Blijkt toch niet alle spanningen te kunnen beheersen, de ene poging tot staatsgreep na de andere. En
de meest politiek slimme generaal (Napoleon) gaat slagen met zijn staatsgreep en doekt la Directoire
op. Napoleon aan de macht is een dictatuur maar hij behoudt in het begin behoudt hij de façade van
het republikeins systeem (consulaat, verwijzing naar het Oude Rome = propaganda). Na 10 jaar kom je
aan de 4e geschreven constitutie.
[Even terugblikken op die 10 jaar: 1789 is de hoop van de verlichting zijn ontzettend groot en de verwachten
zijn enorm en men denkt dat de constitutie hun redding is tegen alles. Men krijgt er dan 1 en dan loopt niet
alles zoals men had verwacht en uiteindelijk eindig je met een militaire dictatuur en zo wordt men heel
ontnuchtert. Hun idealen van de verlichting zijn weg. En veel mensen beginnen er de spot mee te drijven
want men is ongelofelijk teleurgesteld in de geschreven constitutie]
[cartoon] :In Engeland kijkt men met leedvermaak hoe het mislukt in Frankrijk.
- 1799-1814/1815: Consulaat en Eerste Keizerrijk
Had in het begin een republikeinse propaganda gebruikt nl. Het Consulaat. Na die 5 jaar gaat Napoleon
zich als Keizer benoemen dus die gehate absolutistische monarchie komt nu versterkt terug met een
Keizer ipv een Koning. Toch zag men Napoleon als hun redding omdat hij in het buitenland door een
Franse hegemonie zorgde en intern werd hij door de belangrijke groepen van na de FR gezien als een
beschermer van hun belangen.
In 1804 wordt dat op een snelle manier vlug verandert naar een erfelijk Keizerrijk. Men is dus in een
strakkere vorm van Monarchie belandt. Vanaf 1810 loopt het militair slecht af met Napoleon.
Tegen 1815 is hij verslagen in Waterloo en na zijn gevangenschap probeert hij nog eens en dat mislukt
ook.
, - 1814/1815-1848: Restauratie van de monarchie
Bourbon: men gaat de familie van de onthoofde koning terug op de troon stellen nl. Bourbon
familie. Restauratie zou de indruk kunnen geven dat men de klok terugdraait naar voor de
revolutie maar dat is niet zo. Revolutionairen zijn weg maar het werk van staatsvorming en
nationalisme is niet weg. Staat in de wetboeken en die worden bewaard en gehandhaafd ook
al worden die ideeën gehaat. Nieuwe koning (broer) vindt dit niet erg want hij geregeerd nu
over een veel sterker gebied dankzij die revolutionairen. Men heeft na Napoleon dus een
nieuwe geschreven constitutie nodig CHARTE = het beeld dat koning in zijn almacht en
goedheid een akte schenkt waarin de staatsorganisatie en de rechten en vrijheden van zijn
onderdanen zijn erkend. Volk wil wel Bourbon aan de macht mits voorwaarden en die Charte
voldoet zogezegd aan de voorwaarden. Eigenlijk is het hetzelfde van een constitutie maar
gewoon andere naam want vloeit ook uit politieke compromis.
Lodewijk de 18e: die is slim genoeg om te weten dat hij een gematigde koers moet
doen. Hij kan die revolutionaire jaren niet zomaar wegvegen. Het volk heeft de
smaak te pakken van mondigheid dus je moet met die mensen samenwerken. Geeft
hen de waarborging van een Charte die ze in de FR hebben opgesteld om hun
essentiële rechten en vrijheden te waarborgen.
Karel de 10e: meer conservatief. Die gaat weer gaan aansturen aan de oude elites en
de kerk enzo. Die milieus dat van Napoleon het meeste hadden geprofiteerd op
sociaal en economisch vlak. Die mensen zeggen dat ze daar van gebruik moeten
maken want die hebben nu macht en willen dat behouden. Die willen dat veilig
stellen tegen Karel want die denkt de klok terug te kunnen draaien. Zo komt er een
opstand in 1830. Die opstand is voldoende om Karel weg te jagen.
1830 zorgt voor het wegjagen van de Bourbon dynastie. Niet echt een revolutie maar gewoon
een burgeropstand. De burgers willen hun eigen rechten en vrijheden veiligstellen dus niet zo
radicaal. Er komt dus geen republiek maar terug een koning want geen revolutie. Men gaat
een koning uit een andere tak nl: de Orleans Lodewijk-Filips (burgerkoning). Charte van 14
gebruikt men terug maar er worden meer belangen gehecht aan de rechten en vrijheden van
de burgerij. Een heel symbolisch onderscheidt tussen Charte van 14 en 15:
Charte van 14: had men nog in het kader van Propaganda terug naar de goeie oude
tijd en de koning kreeg terug de titel van Roi de France. Dat was een koning bij god.
Volkssoevereiniteit werd een beetje verdoezeld.
Charte van 15: In 1830 was het Roi des Francais = volkssoevereiniteit.
Die monarchie die men in 1830 aan de macht had gebruikt duurt 18 jaar. Maar aangezien de burgerij
vooral wordt verdoezeld op het gebied van economie wordt de brede laag van de bevolking boos
omdat ze uitgesloten worden door het cijnskiesrecht. In 1848 wordt de koning verplicht op af te
treden. Toen kwam de Tweede republiek.
- 1848-1852: Tweede republiek
Na de verkiezingen in 1848 via het algemeen stemrecht wordt Lodewijk-Napoleon Bonaparte
verkozen tot president.
Vanaf het begin komt er een conservatieve, monarchistische gezinde meerderheid in de
wetgevende kamer. Niet iedereen is hier even blij mee want in die periode zijn er heel wat
verschillende stromingen die elkaar in de hals zitten.
Hoofdstuk 1: politieke achtergrond
Op zoek naar breuklijnen: vrij gemakkelijk in de Franse geschiedenis op het eerste zicht want men spreekt van:
ANCIEN REGIME: FR IS EEN BREUKLIJN MAAR ACHTER DIE BREUKLIJN SCHUILT OOK DE CONTINUÏTEIT
ANCIEN REGIME HEEFT VOORAL BETREKKINGEN OP DE LATE 17 E EEUW EN DE 18E EEUW.
Er zijn heel wat elementen van continuïteit maar toch is er sprake van een breuklijn!
- Middeleeuwen tweede helft: 10e -11e eeuw
Er bestaat een koninkrijk Frankrijk nog lang geen politieke eenheid (verschil met Engeland) het
bestaat uit territoriale vorstendommen die onafhankelijk zijn. De koning is maar 1 van de territoriale
vorsten (klein territorium rondom Parijs) en die heeft enkel politieke macht op zijn eigen territoriaal
gebied op de andere moet hij zich niet beginnen moeien. Toch kreeg de koning naast de titel van
territoriale vorst, de koningstitel die erkend was. De Engelse vorst was 1 van die territoriale vorsten.
Daarnaast had de vorst ook een tweede rivaal, nl. De steden die steeds meer politiek autonoom
werden.
De derde rivaal voor de vorst was de paus en de kerk die een heel belangrijke politieke rol hadden.
- Van de 10e tot 16e eeuw in een notendop:
Die vorst slaagt er in om in 500 jaar politieke macht te hebben van het hele Franse territorium. Het
was dus een succesvol langetermijnbeleid van de Franse vorsten waarbij die andere territoriale
vorsten GELEIDELIJK aan werden uitgeschakeld. De Honderdjarige Oorlog was een onderdeel van die
politieke ontwikkeling. Hierbij werd na een lange strijd tussen de Engelse en Franse vorst, de Engelse
vorst als territoriale vorst in Frankrijk die ook de koningstitel van Frankrijk kon grijpen, de Engelse
vorst uitgeschakeld. Daarnaast kon de Franse vorst ook alle andere grote territoria die aan het
rechtstreekse gezag waren ontsnapt terug veroveren. Bv. Brittannië en Bourgondië
De vorst kon dus pas na 500 jaar al zijn concurrenten (Engelse vorst was er ook een) verslaan. Hier zie
je dat Frankrijk zeker 500 jaar achterloopt op Engeland.
[mooi model van concurrende soevereiniteit naar een exclusieve soevereiniteit van de ME naar NT]
Daarnaast werden ook de autonome steden ondergeschikt aan de monarchie en werden de Paus en
de kerk binnen bepaalde perken gehouden. Bovendien had de koning ook het vooral theoretische
gezag van de Keizer kunnen werpen.
De Franse Koning erkende al in de Middeleeuwen geen hogere overheid.
- Nieuwe tijd: 16e -18e eeuw
In het begin van de Nieuwe Tijd was de Franse Koning de hoogste effectieve macht binnen het
koninkrijk. Daarnaast was deze vorst ook het perfecte voorbeeld van de term ‘Soevereiniteit’.
De monarchie van de 17e – 18e eeuw kon op die bevoorrechte situatie voortbouwen. Politieke eenheid
versterken is het doel. Want Frankrijk was nu misschien wel op politiek vlak een eenheid maar toch
waren er nog zeer grote culturele, sociale, economische,…. Verschillen in de regio’s. Frankrijk doet dat
heel geleidelijk. Ze zijn nog lang niet klaar tegen het einde van de 18 e eeuw (net voor FR).
, Tijdens de tweede helft van de 17 e eeuw was de regering onder Lodewijk de 14 e en die vorst wou zo
weinig mogelijk juridische beperking (tijden van absolutisme). Na heel wat militaire hinderlagen en
serieuze schulden door een te kort aan inkomen zag iedereen dat er nood was aan een hervorming.
Bovendien kwam de hoge clerus en de landadel in opstand omdat ze door de vorst werden
achteruitgeschoven. Daarnaast werd de derde stand onvoldoende in het regeringsbeleid betrokken.
(bv. Staten-Generaal (vertegenwoordiging van de Adel, Clerus en derde stand) werden jaren niet meer
bijeengeroepen)
FRANSE REVOLUTIE (1789-1799)
FRANSE REVOLUTIE/NAPOLEONTISCH REGIME
Napoleon gaat gebruik maken van het reeds bereikte politieke eenheid. Napoleon gaat die dan ook met een
versnelling naar het streefdoel brengen.
Met de Franse Revolutie en het Napoleontisch regime (uitloper van de FR) gaat men proberen een einde te
maken aan al die particularistische vormen van instellingen en sociaaleconomische structuren die werden
geassocieerd met het Ancien Régime. Men vindt dit tegen de taboe van de Franse Revolutie. Men wil de
instellingen en rechtssystemen afschaffen en door een nationalistisch systeem vervangen. Het recht moet
eenvormig zijn over het hele Franse gebied want men geeft de soevereiniteit aan het volk dus dat is nodig en
die particuliere rechtsvormen voldoen daar niet aan.
[mooi voorbeeld van overdracht van soevereiniteit bij een monarch naar het volk = binnen hetzelfde
paradigma, een verschuiving]
Dankzij de FR ga je een hele boel nieuwe rechtsinstellingen, wetboeken, recht, nationale instellingen, nationale
wetboeken,…
Dat is het model van Frankrijk tot op vandaag = Jakobeinsmodel, was gericht op een zeer gecentraliseerd
systeem /overal gelijkheid want op die manier kan je goed gezag uitoefenen over een territorium.
Dat alles is gebaseerd op de exclusieve soevereiniteit
Er is dus weldegelijk sprake van een breuklijn door alle verandering maar langs de andere kant heeft Napoleon
en de FR heel wat vruchten kunnen plukken van Ancien Régime.
POLITIEKE GESCHIEDENIS 1789-HEDEN: OPEENVOLGING VAN ‘REGIMES’, MEESTAL MET EIGEN
CONSTITUTIE(S):
- 1789:
De revolutie begon met de Parijse opstand waarbij de burgers de gevangenis hadden overmeesterd.
Nadien werd voor het eerst sinds jaren de Staten-Generaal bijeengeroepen om de geldnood op te
kunnen lossen. Op initiatief van de koninklijke regering kwamen er heel wat hervormingen die
uiteindelijk geheel mislukt waren. Op dat zwakke moment zag de Derde Stand hun moment. De Derde
Stand maakte gebruik van die vergadering om zichzelf als Constituante te benoemen =
VOLKSSOEVEREINITEIT. Die begon al snel alle sociaaleconomische, juridische en politieke grondslagen
van het AR af te schaffen en kondigden de Verklaring van de rechten van de mens.
In die 10 jaar gebeurt er heel veel, het is een hele evolutie. Men gaat daar een hele ontwikkeling
meemaken. In het begin gaat het heel rustig en daarna gaat men een hele radicalisering meemaken en
daarna een reactie op die radicalisering en gaat het uitmonden op een staatsgreep van Napoleon.
, Heel wat geschreven constituties, in het AR was dat een ongeschreven. Men wil een nieuw regime
en de revolutie gaat een geschreven constitutie aanbieden ( heel wat verschillende)
- 1791: gematigde constitutie: constitutionele monarchie:
Men gaat de koning nog besparen. Men ziet dat van een absolute monarchie naar een constitutionele
monarchie niet zonder slag of staat gaat. De conflicten tussen vorst en wetgevend macht (Derde
Stand) leidden tot de afzetting van de vorst door de vergadering.
- 1792: De Republiek werd aangekondigd
- 1793: De koning wordt aan een politieke proces terechtgesteld en sterft door onthoofding.
betekent dat die constitutionele monarchie al in 2 jaar wordt vervangen en weggesmeten en zo komt er
een nieuwe geschreven constitutie.
- 1793: eerste republikeinse constitutie: weerspiegelt de sterke revolutionaire radicalisering van de FR.
Die tweede constitutie is dus heel anders dan de matige eerste.
Situatie: voor de revolutionairen is het niet rooskleurig zelf intern is er heel wat oppositie tegen de
revolutionair systeem dus dat moet met militaire kracht onderdrukt worden + het heeft zich naar
andere landen proberen exporteren en dat betekent dus dat Frankrijk dus ook militair in oorlog is met
andere landen, de Europese mogendheden. Wanneer je met een regime zit die zich radicaliseert dat
die nog veel scherper zijn = noodtoestand bewind aan de macht = periode van La Terreur
Die situatie gaat uiteindelijk ten onder gaan door een reactie waar men nog steeds revolutionair
en republikeins zijn maar iets minder ideologisch zijn en meer pragmatisch. De kopstukken in de
terreurbewind worden nu zelf een kopje kleiner gemaakt en er komt een nieuwe regering aan de
macht nl. La Directoire
- 1795: La Directoire:
Blijkt toch niet alle spanningen te kunnen beheersen, de ene poging tot staatsgreep na de andere. En
de meest politiek slimme generaal (Napoleon) gaat slagen met zijn staatsgreep en doekt la Directoire
op. Napoleon aan de macht is een dictatuur maar hij behoudt in het begin behoudt hij de façade van
het republikeins systeem (consulaat, verwijzing naar het Oude Rome = propaganda). Na 10 jaar kom je
aan de 4e geschreven constitutie.
[Even terugblikken op die 10 jaar: 1789 is de hoop van de verlichting zijn ontzettend groot en de verwachten
zijn enorm en men denkt dat de constitutie hun redding is tegen alles. Men krijgt er dan 1 en dan loopt niet
alles zoals men had verwacht en uiteindelijk eindig je met een militaire dictatuur en zo wordt men heel
ontnuchtert. Hun idealen van de verlichting zijn weg. En veel mensen beginnen er de spot mee te drijven
want men is ongelofelijk teleurgesteld in de geschreven constitutie]
[cartoon] :In Engeland kijkt men met leedvermaak hoe het mislukt in Frankrijk.
- 1799-1814/1815: Consulaat en Eerste Keizerrijk
Had in het begin een republikeinse propaganda gebruikt nl. Het Consulaat. Na die 5 jaar gaat Napoleon
zich als Keizer benoemen dus die gehate absolutistische monarchie komt nu versterkt terug met een
Keizer ipv een Koning. Toch zag men Napoleon als hun redding omdat hij in het buitenland door een
Franse hegemonie zorgde en intern werd hij door de belangrijke groepen van na de FR gezien als een
beschermer van hun belangen.
In 1804 wordt dat op een snelle manier vlug verandert naar een erfelijk Keizerrijk. Men is dus in een
strakkere vorm van Monarchie belandt. Vanaf 1810 loopt het militair slecht af met Napoleon.
Tegen 1815 is hij verslagen in Waterloo en na zijn gevangenschap probeert hij nog eens en dat mislukt
ook.
, - 1814/1815-1848: Restauratie van de monarchie
Bourbon: men gaat de familie van de onthoofde koning terug op de troon stellen nl. Bourbon
familie. Restauratie zou de indruk kunnen geven dat men de klok terugdraait naar voor de
revolutie maar dat is niet zo. Revolutionairen zijn weg maar het werk van staatsvorming en
nationalisme is niet weg. Staat in de wetboeken en die worden bewaard en gehandhaafd ook
al worden die ideeën gehaat. Nieuwe koning (broer) vindt dit niet erg want hij geregeerd nu
over een veel sterker gebied dankzij die revolutionairen. Men heeft na Napoleon dus een
nieuwe geschreven constitutie nodig CHARTE = het beeld dat koning in zijn almacht en
goedheid een akte schenkt waarin de staatsorganisatie en de rechten en vrijheden van zijn
onderdanen zijn erkend. Volk wil wel Bourbon aan de macht mits voorwaarden en die Charte
voldoet zogezegd aan de voorwaarden. Eigenlijk is het hetzelfde van een constitutie maar
gewoon andere naam want vloeit ook uit politieke compromis.
Lodewijk de 18e: die is slim genoeg om te weten dat hij een gematigde koers moet
doen. Hij kan die revolutionaire jaren niet zomaar wegvegen. Het volk heeft de
smaak te pakken van mondigheid dus je moet met die mensen samenwerken. Geeft
hen de waarborging van een Charte die ze in de FR hebben opgesteld om hun
essentiële rechten en vrijheden te waarborgen.
Karel de 10e: meer conservatief. Die gaat weer gaan aansturen aan de oude elites en
de kerk enzo. Die milieus dat van Napoleon het meeste hadden geprofiteerd op
sociaal en economisch vlak. Die mensen zeggen dat ze daar van gebruik moeten
maken want die hebben nu macht en willen dat behouden. Die willen dat veilig
stellen tegen Karel want die denkt de klok terug te kunnen draaien. Zo komt er een
opstand in 1830. Die opstand is voldoende om Karel weg te jagen.
1830 zorgt voor het wegjagen van de Bourbon dynastie. Niet echt een revolutie maar gewoon
een burgeropstand. De burgers willen hun eigen rechten en vrijheden veiligstellen dus niet zo
radicaal. Er komt dus geen republiek maar terug een koning want geen revolutie. Men gaat
een koning uit een andere tak nl: de Orleans Lodewijk-Filips (burgerkoning). Charte van 14
gebruikt men terug maar er worden meer belangen gehecht aan de rechten en vrijheden van
de burgerij. Een heel symbolisch onderscheidt tussen Charte van 14 en 15:
Charte van 14: had men nog in het kader van Propaganda terug naar de goeie oude
tijd en de koning kreeg terug de titel van Roi de France. Dat was een koning bij god.
Volkssoevereiniteit werd een beetje verdoezeld.
Charte van 15: In 1830 was het Roi des Francais = volkssoevereiniteit.
Die monarchie die men in 1830 aan de macht had gebruikt duurt 18 jaar. Maar aangezien de burgerij
vooral wordt verdoezeld op het gebied van economie wordt de brede laag van de bevolking boos
omdat ze uitgesloten worden door het cijnskiesrecht. In 1848 wordt de koning verplicht op af te
treden. Toen kwam de Tweede republiek.
- 1848-1852: Tweede republiek
Na de verkiezingen in 1848 via het algemeen stemrecht wordt Lodewijk-Napoleon Bonaparte
verkozen tot president.
Vanaf het begin komt er een conservatieve, monarchistische gezinde meerderheid in de
wetgevende kamer. Niet iedereen is hier even blij mee want in die periode zijn er heel wat
verschillende stromingen die elkaar in de hals zitten.
