COLLECTIEF ARBEIDSRECHT
2023-2024
[BEDRIJFSNAAM] [Bedrijfsadres]
0
,Inhoudsopgave
Begripsomschrijving................................................................................................................................................................ 3
A. Definitie.........................................................................................................................................................................................3
I. Vrijheid van vakvereniging.................................................................................................................................................... 3
A. Historiek........................................................................................................................................................................................3
1. Het coalitieverbod.....................................................................................................................................................................3
2. beperkte erkenning van de vakbondsvrijheid...........................................................................................................................3
3. erkenning van de vakbondsvrijheid..........................................................................................................................................4
B. Rechtsbronnen..............................................................................................................................................................................4
1. nationaal....................................................................................................................................................................................4
2. supranationaal...........................................................................................................................................................................5
C. Why should we care?....................................................................................................................................................................6
II. Sociale gesprekspartners..................................................................................................................................................... 6
A. Vakorganisaties van werknemers.................................................................................................................................................7
1. Algemeen..................................................................................................................................................................................7
2. bijzonderheden.........................................................................................................................................................................7
B. Vakorganisaties van werkgevers..................................................................................................................................................9
III. Collectieve arbeidsovereenkomst (p. 95)............................................................................................................................. 9
A. partijen........................................................................................................................................................................................10
B. Bestanddelen..............................................................................................................................................................................10
1. normatieve bepalingen...........................................................................................................................................................10
2. obligatoire bepalingen............................................................................................................................................................11
C. Juridische aard............................................................................................................................................................................11
D. Hierarchie...................................................................................................................................................................................11
1. pro memoria: normenhierarchie............................................................................................................................................11
2. Pro memoria bis: specifieke arbeidsrechtelijke heirarchie.....................................................................................................12
3. Hierarchie tussen Cao’s...........................................................................................................................................................12
E. Binding........................................................................................................................................................................................12
1. Algemeen verbindend verklaarde CAO...................................................................................................................................12
2. niet algemeen verbindend verklaarde cao.............................................................................................................................13
F. geldigheids-en vormvereisten.....................................................................................................................................................13
G. interpretatie en naleving............................................................................................................................................................14
IV. collectief overleg.............................................................................................................................................................. 15
A. inleiding......................................................................................................................................................................................15
1. definitie...................................................................................................................................................................................15
2. Gestructureerd bipartiet overleg............................................................................................................................................15
B. nationaal niveau.........................................................................................................................................................................16
1. centrale raad voor het bedrijfsleven (CRB).............................................................................................................................16
2. De nationale Arbeidsraad (NAR).............................................................................................................................................16
3. Hoge raad voor preventie en bescherming op het werk........................................................................................................17
C. regionaal niveau.........................................................................................................................................................................17
1. overzicht..................................................................................................................................................................................17
, 2. focus Sociaal-economische raad van vlaanderen (SERV)........................................................................................................17
D. sectoraal niveau: paritaire comites............................................................................................................................................18
1. algemeen.................................................................................................................................................................................18
2. bevoegdheden.........................................................................................................................................................................18
3. Het ressort van het PC.............................................................................................................................................................19
4. Fond voor bestaanszekerheid.................................................................................................................................................20
E. ondernemingsniveau...................................................................................................................................................................20
1. ondernemingsraad..................................................................................................................................................................21
2. comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW)................................................................................................24
3. Vakbondsafvaardiging.............................................................................................................................................................26
4. bijzondere ontslagbescherming..............................................................................................................................................28
V. collectieve arbeidsconflicten.............................................................................................................................................. 31
A. definitie.......................................................................................................................................................................................31
B. Werkstaking, lock-out en bedrijfsbezetting................................................................................................................................31
1. staking.....................................................................................................................................................................................31
2. lock-out of uitsluiting..............................................................................................................................................................35
3. Bedrijfsbezetting.....................................................................................................................................................................36
C. collectieve conflicten reguleren..................................................................................................................................................36
1. Wet van 19 augustus 1948 betreffende de prestaties van algemeen belang in vredestijd...................................................36
2. Toepassingsgebied wet...........................................................................................................................................................37
3. ‘Prestaties van algemeen belang’...........................................................................................................................................37
4. Rechtspositie opgeëiste WN...................................................................................................................................................37
D. collectieve conflicten beeindigen................................................................................................................................................37
1. bemiddeling.............................................................................................................................................................................37
2. tussenkomst rechter...............................................................................................................................................................39
E. collectieve conflicten de lege ferenda.........................................................................................................................................40
1. op europees niveau.................................................................................................................................................................40
2. op nationaal niveau.................................................................................................................................................................41
, BEGRIPSOMSCHRIJVING
A. DEFINITIE
= Collectieve betrekkingen tussen werkgevers(organisaties) en werknemers(organisaties) op verschillende niveaus (federaal,
regionaal en onderneming)
<-> Individueel arbeidsrecht: verhouding tussen werkgever en werknemer (rechten en plichten bij uitvoering AOV, ontslag,...)
Wat komt grosso modo aan bod?
- Organisatie collectief overleg (tussen sociale gesprekspartners)
- Totstandkoming specifieke rechtsbronnen (o.a. CAO)
- Collectieve conflicten (vb. staking)
VRIJHEID VAN VAKVERENIGING
A. HISTORIEK
1. HET COALITIEVERBOD
Vroeger was het napoleontisch strafwetboek van toepassing (1810) waarin een samenspanningsverbod (art. 412 sw) of
coalitieverbod was opgenomen. (Verbod gold zowel voor WG’s en WN’s)
Wanneer men dat overtrad kon men een gevangenisstraf tot 5j krijgen of een geldboete.
Al onder het Voorlopig bewind werden door het decreet van 16 oktober 1830 alle beperkingen op de verenigingsvrijheid
opgeheven. Vrijheid van vereniging art. 27 GW hield verband met de politieke vrijheden die men belangrijk vond bij de
totstandkoming van België. Artikel 23 Gw. Bekrachtigt dit door de Belgen het recht toe te kennen om zich te verenigen zonder
dat dit aan enige preventieve maatregel kon worden onderworpen.
Men behield met het Strafwetboek van 1810 ook de artikelen 414, 415 en 416 Sw.
Ze stelden zich niet echt vragen over de ongrondwettigheid dat daaruit zou kunnen voortvloeien. Omdat men meer bezig was
met politieke vrijheden.
2. BEPERKTE ERKENNING VAN DE VAKBONDSVRIJHEID
Dat veranderde later een beetje. Art. 412- 420 werd opgeheven door de wet van 31 mei 1866. Werknemers mochten zich
verenigen.
2023-2024
[BEDRIJFSNAAM] [Bedrijfsadres]
0
,Inhoudsopgave
Begripsomschrijving................................................................................................................................................................ 3
A. Definitie.........................................................................................................................................................................................3
I. Vrijheid van vakvereniging.................................................................................................................................................... 3
A. Historiek........................................................................................................................................................................................3
1. Het coalitieverbod.....................................................................................................................................................................3
2. beperkte erkenning van de vakbondsvrijheid...........................................................................................................................3
3. erkenning van de vakbondsvrijheid..........................................................................................................................................4
B. Rechtsbronnen..............................................................................................................................................................................4
1. nationaal....................................................................................................................................................................................4
2. supranationaal...........................................................................................................................................................................5
C. Why should we care?....................................................................................................................................................................6
II. Sociale gesprekspartners..................................................................................................................................................... 6
A. Vakorganisaties van werknemers.................................................................................................................................................7
1. Algemeen..................................................................................................................................................................................7
2. bijzonderheden.........................................................................................................................................................................7
B. Vakorganisaties van werkgevers..................................................................................................................................................9
III. Collectieve arbeidsovereenkomst (p. 95)............................................................................................................................. 9
A. partijen........................................................................................................................................................................................10
B. Bestanddelen..............................................................................................................................................................................10
1. normatieve bepalingen...........................................................................................................................................................10
2. obligatoire bepalingen............................................................................................................................................................11
C. Juridische aard............................................................................................................................................................................11
D. Hierarchie...................................................................................................................................................................................11
1. pro memoria: normenhierarchie............................................................................................................................................11
2. Pro memoria bis: specifieke arbeidsrechtelijke heirarchie.....................................................................................................12
3. Hierarchie tussen Cao’s...........................................................................................................................................................12
E. Binding........................................................................................................................................................................................12
1. Algemeen verbindend verklaarde CAO...................................................................................................................................12
2. niet algemeen verbindend verklaarde cao.............................................................................................................................13
F. geldigheids-en vormvereisten.....................................................................................................................................................13
G. interpretatie en naleving............................................................................................................................................................14
IV. collectief overleg.............................................................................................................................................................. 15
A. inleiding......................................................................................................................................................................................15
1. definitie...................................................................................................................................................................................15
2. Gestructureerd bipartiet overleg............................................................................................................................................15
B. nationaal niveau.........................................................................................................................................................................16
1. centrale raad voor het bedrijfsleven (CRB).............................................................................................................................16
2. De nationale Arbeidsraad (NAR).............................................................................................................................................16
3. Hoge raad voor preventie en bescherming op het werk........................................................................................................17
C. regionaal niveau.........................................................................................................................................................................17
1. overzicht..................................................................................................................................................................................17
, 2. focus Sociaal-economische raad van vlaanderen (SERV)........................................................................................................17
D. sectoraal niveau: paritaire comites............................................................................................................................................18
1. algemeen.................................................................................................................................................................................18
2. bevoegdheden.........................................................................................................................................................................18
3. Het ressort van het PC.............................................................................................................................................................19
4. Fond voor bestaanszekerheid.................................................................................................................................................20
E. ondernemingsniveau...................................................................................................................................................................20
1. ondernemingsraad..................................................................................................................................................................21
2. comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW)................................................................................................24
3. Vakbondsafvaardiging.............................................................................................................................................................26
4. bijzondere ontslagbescherming..............................................................................................................................................28
V. collectieve arbeidsconflicten.............................................................................................................................................. 31
A. definitie.......................................................................................................................................................................................31
B. Werkstaking, lock-out en bedrijfsbezetting................................................................................................................................31
1. staking.....................................................................................................................................................................................31
2. lock-out of uitsluiting..............................................................................................................................................................35
3. Bedrijfsbezetting.....................................................................................................................................................................36
C. collectieve conflicten reguleren..................................................................................................................................................36
1. Wet van 19 augustus 1948 betreffende de prestaties van algemeen belang in vredestijd...................................................36
2. Toepassingsgebied wet...........................................................................................................................................................37
3. ‘Prestaties van algemeen belang’...........................................................................................................................................37
4. Rechtspositie opgeëiste WN...................................................................................................................................................37
D. collectieve conflicten beeindigen................................................................................................................................................37
1. bemiddeling.............................................................................................................................................................................37
2. tussenkomst rechter...............................................................................................................................................................39
E. collectieve conflicten de lege ferenda.........................................................................................................................................40
1. op europees niveau.................................................................................................................................................................40
2. op nationaal niveau.................................................................................................................................................................41
, BEGRIPSOMSCHRIJVING
A. DEFINITIE
= Collectieve betrekkingen tussen werkgevers(organisaties) en werknemers(organisaties) op verschillende niveaus (federaal,
regionaal en onderneming)
<-> Individueel arbeidsrecht: verhouding tussen werkgever en werknemer (rechten en plichten bij uitvoering AOV, ontslag,...)
Wat komt grosso modo aan bod?
- Organisatie collectief overleg (tussen sociale gesprekspartners)
- Totstandkoming specifieke rechtsbronnen (o.a. CAO)
- Collectieve conflicten (vb. staking)
VRIJHEID VAN VAKVERENIGING
A. HISTORIEK
1. HET COALITIEVERBOD
Vroeger was het napoleontisch strafwetboek van toepassing (1810) waarin een samenspanningsverbod (art. 412 sw) of
coalitieverbod was opgenomen. (Verbod gold zowel voor WG’s en WN’s)
Wanneer men dat overtrad kon men een gevangenisstraf tot 5j krijgen of een geldboete.
Al onder het Voorlopig bewind werden door het decreet van 16 oktober 1830 alle beperkingen op de verenigingsvrijheid
opgeheven. Vrijheid van vereniging art. 27 GW hield verband met de politieke vrijheden die men belangrijk vond bij de
totstandkoming van België. Artikel 23 Gw. Bekrachtigt dit door de Belgen het recht toe te kennen om zich te verenigen zonder
dat dit aan enige preventieve maatregel kon worden onderworpen.
Men behield met het Strafwetboek van 1810 ook de artikelen 414, 415 en 416 Sw.
Ze stelden zich niet echt vragen over de ongrondwettigheid dat daaruit zou kunnen voortvloeien. Omdat men meer bezig was
met politieke vrijheden.
2. BEPERKTE ERKENNING VAN DE VAKBONDSVRIJHEID
Dat veranderde later een beetje. Art. 412- 420 werd opgeheven door de wet van 31 mei 1866. Werknemers mochten zich
verenigen.
