Biologische antropologie
Vorm van schedel wordt bepaald door een groep genen
Op indivueelniveau is het altijd een wisselwerking t- nature en nurture
Antropologie is interdisciplinaire wetenschap, het heeft andere wetenschappen nodig
Citaat van Theodosius Dobzhansky ‘niets in biologie is logisch, behalve in het licht vd
evolutie’
- Hij was vooral bezig met genetica en schedels
Er zijn 4 velden/vakgebieden van de BIOLOGISCHE ANTROPOLOGIE
1. Paleo-antropologie (studie naar de uitgestorven mensen/fossielen)
- Fossielen van de menselijke en niet-menselijke voorouders
2. Forensische antropologie (moment van overlijden bekijken)
- Wordt vooral gebruikt bij genocides
3. Skelet biologie (studie van beenderen)
- Hieruit kan kennis gehaald worden over de levenswijze en de soort
4. Paleo-patologie (ziekten die in de oudheid voortkwamen)
- Zegt ons ook over hoe oud iets is
Er zijn 4 velden/vakgebieden van ANTROPOLOGIE
1. Culturele antropologie
• culturen ontstaan in omgevingen
2. Linguïstische antropologie
• De oorsprong van taal
• De mens is een talig wezen, maar is het niet altijd geweest
• De taal is op een bepaald moment ontstaan
• Onderscheid ons van andere niet menselijke primaten
• Taal is universeel, meer welke taal men spreekt is cultureel bepaald.
• Veel discussies over hoe oud taal is.
3. Archeologie
• We leren door gevonden objecten
• Brengt ons tot nieuw ontwikkeld gebied: archeogenetica (kunnen vaststellen
dat beenderen van neanderthalers dna bevatten, het leert ons over hoe oud
iets is)
• Materiële cultuur vd beschavingen (bv. werktuigen uit stenen tijdperk)
4. Biologische antropologie
• menselijke soort vanuit evolutionair perspectief bekijken
Subvelden van antropologie
Primatologie
= studie van niet-menselijke primaten en hun anotomie, genetica, gedrag en ecologie
1
, - Pioniers: jane Goodall (toonde agressie bij chimpansees aan) & Diane Fossey
(gorillas)
- Nu: Richard Wrangham (wetenschapper van Nederland die chimpansees bestudeert)
& Frans De Waal (bonobo)
- Niet-menselijke primaten worden bestudeerd omdat ze inzicht geven in hoe de
evolutie de menselijke soort gekneed heeft
o Hoe de voorouder leeft
o Als een kenmerk gedeeld wordt met veel andere primaten is het een zeer oud
gedrag (= ouderlijke investering)
- Niet-menselijke primaten zijn evolutionair aangepast aan sociaal leven (het
groepsleven)
- Sekse = biologisch geslacht
o Hoe sterker het dismorfisme hoe sterker de strijd tussen man en vrouw
▪ Dit is afgenomen bij de mens, maar we zien wel nog culturele
verschillen
Menselijke biologie
- Menselijke groei en ontwikkeling, adaptatie (aanpassen over generaties heen) aan
extreme omgevingsomstandigheden en menselijke genetica
o Aanpassen aan de klimatologische omstandigheden
o Adaptaties bekijken adhv menselijke biologie
- Voedingsantropologie
o Het dieet gaat ook de biologie gaan beïnvloeden
- Studie vd samenhang t- dieet, cultuur en evolutie
- Variaties t- individuen en groepen
Studie van de menselijke variatie
• Raciale archetypes
• Menselijke variatie: van waar komt de variatie en wat zijn de ecologische
condities waaraan de mensen zijn blootgesteld en hierdoor komt de variatie
Biomedische antropologie
- Kijken naar de effecten van vervuiling, giftige stoffen op de menselijke groei (op
lange termijn)
Moleculaire antropologie
- Genetische benadering van evolutionaire wetenschap (kijken vanuit de genetica)
- Verschillen t- mensen en niet-menselijke primaten
2
, H1. De oorsprong van de moderne bio-antropologie
Oude benaming = physical anthropology
- 1ste helft 20ste vooral bezig met antropometrie (lichaam en constitutie)
- Vooral gebruikt door de 1ste biologische criminologen
- Had aandacht voor de fysische kenmerken vd mens & de vorm vh lichaam
Monogenimse-polygenisme debat = 1 ras VS verschillende rassen
- Het debat is besloten en we praten over 1 ras = monogenisme, maar met
verschillende adaptaties
Nieuwe benaming = fysische antropologie (= de neo-darwinistische antropologie)
- Neo-darwinistische: synthese van genetica,, anatomie, ecologie en gedrag met
evolutietheorie
- Darwin had geen idee van de genetica dus men moet zijn theorie gaan koppelen aan
de nieuwe inzichten
- Sterk verband met de peleo-genetica
Paleo- antropologie
- Nieuwe dateertechnieken (archeogenetica)
- Vandaag zeer multidisciplinaire
De oorsprong van evolutionair denken
Enorm belanrgijk!! Dit is de start vh verhaal: hoe het mechanisme achter de evolutie werkt
Darwin en Wallace
Charles darwin = het meest bekend
Was ook de enige die hierover gepubliceerd heeft
In Zuid-Amerika
1 expeditie
Alfred Wallace = even belangrijk als Darwin
Sommige van zijn ideeen strookten met die van Darwin, vandaar ook zijn belang
Meerdere expedities in Maleisie en indonesie
Inleiding
Roaring twenties: Hevige strijd t- wetenschap en creationisme + verbod op het lesgeven over
evolutietheorie in VS
- strijd tussen degene die overtuigd waren dat het leven ontstaan is obv
wetenschappelijke processen en degene die overtuigd waren dat het komt door
bovennatuurlijke kracht
o dat is de reden dat er niet veel aandacht ervoor kwam in de scholen, want de
katholieke kerk stond er niet achter
o in VS strijden tussen wetenschap en creationisme (= mensen die geloven in de
schepping)
- over de strijd was er ook een juridisch proces = ‘The scopes monkey trial’
o John Scopes werd beschuldig van illegaal onderwijzen vd evolutietheorie (het
was verboden in de staat Tennesse) hij wordt hiervoor terechtgesteld want hij
zou het ‘Butler act’ geschonden hebben
3
, o Scopes werd veroordeeld voor een boete
o Eind ’60 werden de anti-evolutiewetten in de VS opgeheven
Wat is wetenschap?
- Empirisch proces
- Wetenschap is zelfcorrigerend (idealiter)
o Ontkrachte hypothesen kunnen genegeerd
worden en andere kunnen ondersteund worden.
o Als bepaalde ideeën niet kloppen verwerpen we ze
- Zodra een algemeen ondersteunde theorie
aanvaard is, is veel tegenstrijdig bewijs en debat
nodig om de theorie te ontkrachten
o feiten worden erkend als ze meermaals onderzocht worden en men tot
dezelfde resultaten komt. Men kan ook geconfronteerd worden met
alternatief bewijs en dan kan de theorie ook ineenstorten (= de val van de
pradigmas)
o wetenschap is nooit af en steeds een voorlopig antwoord
- data verzamelen om te zien of de theorie kan ondersteund worden -> gebeurt obv:
o observaties
o deductie
o hypothese
o experiment
Enkele vroege denkers over evolutie
- Aan de oude Grieken worden de eerste geschreven pogingen toegeschreven om de
natuurlijke wereld te begrijpen
o De oude grieken dachten al na voor Darwin
- Lang gedacht dat iets niet verandert
- Aristoteles (384-322 v.o.t.) geloofde in onveranderlijkheid van soorten en mensen
o Sprak over ‘great chain of being’: alle organismen staan op sort hiërarchische
ladder met de mensen aan de top
- Plato (428-348 v.o.t.) geloofde in ideaaltypes
Oorsprong vd moderne wetenschap
- De Renaissance (14de – 16de eeuw)
o Wetenschap krijgt meer vorm: menselijke anatomie gaat men bestuderen
o 2 belangrijke mensen die wetenschappelijke studie van anatomie naar goede
hoogten brachten:
▪ Leonardo da Vinci
▪ Vesalius (belg)
• ‘De Humani Corporis Fabrica’ = Stichter van de moderne
anatomie
o Zijn tekst/boek ter vervanging van de werken van Galen
o Klassieke arts Galen
▪ Versalius toonde aan dat het foutieve ideeën waren over menselijke
anatomie
4
Vorm van schedel wordt bepaald door een groep genen
Op indivueelniveau is het altijd een wisselwerking t- nature en nurture
Antropologie is interdisciplinaire wetenschap, het heeft andere wetenschappen nodig
Citaat van Theodosius Dobzhansky ‘niets in biologie is logisch, behalve in het licht vd
evolutie’
- Hij was vooral bezig met genetica en schedels
Er zijn 4 velden/vakgebieden van de BIOLOGISCHE ANTROPOLOGIE
1. Paleo-antropologie (studie naar de uitgestorven mensen/fossielen)
- Fossielen van de menselijke en niet-menselijke voorouders
2. Forensische antropologie (moment van overlijden bekijken)
- Wordt vooral gebruikt bij genocides
3. Skelet biologie (studie van beenderen)
- Hieruit kan kennis gehaald worden over de levenswijze en de soort
4. Paleo-patologie (ziekten die in de oudheid voortkwamen)
- Zegt ons ook over hoe oud iets is
Er zijn 4 velden/vakgebieden van ANTROPOLOGIE
1. Culturele antropologie
• culturen ontstaan in omgevingen
2. Linguïstische antropologie
• De oorsprong van taal
• De mens is een talig wezen, maar is het niet altijd geweest
• De taal is op een bepaald moment ontstaan
• Onderscheid ons van andere niet menselijke primaten
• Taal is universeel, meer welke taal men spreekt is cultureel bepaald.
• Veel discussies over hoe oud taal is.
3. Archeologie
• We leren door gevonden objecten
• Brengt ons tot nieuw ontwikkeld gebied: archeogenetica (kunnen vaststellen
dat beenderen van neanderthalers dna bevatten, het leert ons over hoe oud
iets is)
• Materiële cultuur vd beschavingen (bv. werktuigen uit stenen tijdperk)
4. Biologische antropologie
• menselijke soort vanuit evolutionair perspectief bekijken
Subvelden van antropologie
Primatologie
= studie van niet-menselijke primaten en hun anotomie, genetica, gedrag en ecologie
1
, - Pioniers: jane Goodall (toonde agressie bij chimpansees aan) & Diane Fossey
(gorillas)
- Nu: Richard Wrangham (wetenschapper van Nederland die chimpansees bestudeert)
& Frans De Waal (bonobo)
- Niet-menselijke primaten worden bestudeerd omdat ze inzicht geven in hoe de
evolutie de menselijke soort gekneed heeft
o Hoe de voorouder leeft
o Als een kenmerk gedeeld wordt met veel andere primaten is het een zeer oud
gedrag (= ouderlijke investering)
- Niet-menselijke primaten zijn evolutionair aangepast aan sociaal leven (het
groepsleven)
- Sekse = biologisch geslacht
o Hoe sterker het dismorfisme hoe sterker de strijd tussen man en vrouw
▪ Dit is afgenomen bij de mens, maar we zien wel nog culturele
verschillen
Menselijke biologie
- Menselijke groei en ontwikkeling, adaptatie (aanpassen over generaties heen) aan
extreme omgevingsomstandigheden en menselijke genetica
o Aanpassen aan de klimatologische omstandigheden
o Adaptaties bekijken adhv menselijke biologie
- Voedingsantropologie
o Het dieet gaat ook de biologie gaan beïnvloeden
- Studie vd samenhang t- dieet, cultuur en evolutie
- Variaties t- individuen en groepen
Studie van de menselijke variatie
• Raciale archetypes
• Menselijke variatie: van waar komt de variatie en wat zijn de ecologische
condities waaraan de mensen zijn blootgesteld en hierdoor komt de variatie
Biomedische antropologie
- Kijken naar de effecten van vervuiling, giftige stoffen op de menselijke groei (op
lange termijn)
Moleculaire antropologie
- Genetische benadering van evolutionaire wetenschap (kijken vanuit de genetica)
- Verschillen t- mensen en niet-menselijke primaten
2
, H1. De oorsprong van de moderne bio-antropologie
Oude benaming = physical anthropology
- 1ste helft 20ste vooral bezig met antropometrie (lichaam en constitutie)
- Vooral gebruikt door de 1ste biologische criminologen
- Had aandacht voor de fysische kenmerken vd mens & de vorm vh lichaam
Monogenimse-polygenisme debat = 1 ras VS verschillende rassen
- Het debat is besloten en we praten over 1 ras = monogenisme, maar met
verschillende adaptaties
Nieuwe benaming = fysische antropologie (= de neo-darwinistische antropologie)
- Neo-darwinistische: synthese van genetica,, anatomie, ecologie en gedrag met
evolutietheorie
- Darwin had geen idee van de genetica dus men moet zijn theorie gaan koppelen aan
de nieuwe inzichten
- Sterk verband met de peleo-genetica
Paleo- antropologie
- Nieuwe dateertechnieken (archeogenetica)
- Vandaag zeer multidisciplinaire
De oorsprong van evolutionair denken
Enorm belanrgijk!! Dit is de start vh verhaal: hoe het mechanisme achter de evolutie werkt
Darwin en Wallace
Charles darwin = het meest bekend
Was ook de enige die hierover gepubliceerd heeft
In Zuid-Amerika
1 expeditie
Alfred Wallace = even belangrijk als Darwin
Sommige van zijn ideeen strookten met die van Darwin, vandaar ook zijn belang
Meerdere expedities in Maleisie en indonesie
Inleiding
Roaring twenties: Hevige strijd t- wetenschap en creationisme + verbod op het lesgeven over
evolutietheorie in VS
- strijd tussen degene die overtuigd waren dat het leven ontstaan is obv
wetenschappelijke processen en degene die overtuigd waren dat het komt door
bovennatuurlijke kracht
o dat is de reden dat er niet veel aandacht ervoor kwam in de scholen, want de
katholieke kerk stond er niet achter
o in VS strijden tussen wetenschap en creationisme (= mensen die geloven in de
schepping)
- over de strijd was er ook een juridisch proces = ‘The scopes monkey trial’
o John Scopes werd beschuldig van illegaal onderwijzen vd evolutietheorie (het
was verboden in de staat Tennesse) hij wordt hiervoor terechtgesteld want hij
zou het ‘Butler act’ geschonden hebben
3
, o Scopes werd veroordeeld voor een boete
o Eind ’60 werden de anti-evolutiewetten in de VS opgeheven
Wat is wetenschap?
- Empirisch proces
- Wetenschap is zelfcorrigerend (idealiter)
o Ontkrachte hypothesen kunnen genegeerd
worden en andere kunnen ondersteund worden.
o Als bepaalde ideeën niet kloppen verwerpen we ze
- Zodra een algemeen ondersteunde theorie
aanvaard is, is veel tegenstrijdig bewijs en debat
nodig om de theorie te ontkrachten
o feiten worden erkend als ze meermaals onderzocht worden en men tot
dezelfde resultaten komt. Men kan ook geconfronteerd worden met
alternatief bewijs en dan kan de theorie ook ineenstorten (= de val van de
pradigmas)
o wetenschap is nooit af en steeds een voorlopig antwoord
- data verzamelen om te zien of de theorie kan ondersteund worden -> gebeurt obv:
o observaties
o deductie
o hypothese
o experiment
Enkele vroege denkers over evolutie
- Aan de oude Grieken worden de eerste geschreven pogingen toegeschreven om de
natuurlijke wereld te begrijpen
o De oude grieken dachten al na voor Darwin
- Lang gedacht dat iets niet verandert
- Aristoteles (384-322 v.o.t.) geloofde in onveranderlijkheid van soorten en mensen
o Sprak over ‘great chain of being’: alle organismen staan op sort hiërarchische
ladder met de mensen aan de top
- Plato (428-348 v.o.t.) geloofde in ideaaltypes
Oorsprong vd moderne wetenschap
- De Renaissance (14de – 16de eeuw)
o Wetenschap krijgt meer vorm: menselijke anatomie gaat men bestuderen
o 2 belangrijke mensen die wetenschappelijke studie van anatomie naar goede
hoogten brachten:
▪ Leonardo da Vinci
▪ Vesalius (belg)
• ‘De Humani Corporis Fabrica’ = Stichter van de moderne
anatomie
o Zijn tekst/boek ter vervanging van de werken van Galen
o Klassieke arts Galen
▪ Versalius toonde aan dat het foutieve ideeën waren over menselijke
anatomie
4
