Samenvatting kwartiel 3
Les 1
Een volwassene heeft per etmaal gemiddeld zeven tot acht uur slaap nodig.
Een pasgeboren baby slaapt, buiten de tijden van de voeding, vrijwel voortdurend. Een kind
van twee jaar slaapt overdag ongeveer twee uur en ’s nachts twaalf uur. Opgroeiende
kinderen hebben zo’n tien uur slaap nodig. Het aantal uren dat pubers slapen, varieert:
sommige pubers slapen op vaste tijden acht à negen uur, terwijl andere geregeld tot laat in
de ochtend uitslapen. Ouderen hebben meestal minder slaap nodig, omdat zij een rustige
dag invulling hebben. Toch gaan ouderen vaak vroeger naar bed.
Ieder mens heeft een eigen slaap-waakritme, ook wel biologische klok genoemd. De
behoefte aan slaap van een persoon wordt bepaald door zijn levensritme, zijn dag invulling
en voor een deel ook door zijn leeftijd. Natuurlijk hangen deze factoren met elkaar samen. Zo
komen mensen die langdurig werkloos zijn, gemakkelijk in een ritme van laat opstaan en laat
naar bed gaan. wanneer mensen hun dag niet zinvol kunnen invullen, gaan ze zich vervelen
en worden ze niet echt moe. Hierdoor wordt het inslapen een probleem.
Tijdens een goede nachtrust ontspannen zowel lichaam als geest; de lichamelijke en
psychische activiteit nemen af. Rust betekent ontspanning. Dit houdt in dat er geen
emotionele spanningen zijn en dat er geen lichamelijk ongemak is.
Lichaamscellen groeien en herstellen tijdens de slaap. Het lichaam is in rust en bouwt
voldoende energie op voor de volgende dag. Kinderen in de groei en zorgvragers die
herstellen van een ziekte hebben meer rust en slaap nodig dan gezonde volwassenen. Als
ze te weinig slaap krijgen, herstellen ze langzamer. Een licht gebogen houding op de zij is de
ideale houding bij het slapen. In deze houding zijn de nek, rug en ledematen het meest
ontspannen. Door je regelmatig om te draaien van je ene op je andere zij geef je al je
spieren de kans zich te ontspannen.
Tijdens de slaap wordt je bewustzijn minder. Door een tekort aan slaap raak je, zowel
lichamelijk als psychisch, onvermoeid. Mensen die onvoldoende slapen worden lusteloos en
prikkelbaar en hebben onvoldoende energie voor de dingen van de dag.
Omdat ieder mens droomt, rusten de hersenen nooit helemaal. Door te dromen wordt
namelijk onbewust arbeid verricht, en dat kost energie. Het komt voor dat mensen moe zijn
als ze ’s ochtends wakker worden. De oorzaak kan zijn dat ze in hun dromen zo actief waren
dat ze niet voldoende zijn uitgerust. Zware dromen en nachtmerries kunnen het gevolg zijn
van het gaan slapen met een volle maag, of van sterke emoties die je tijdens de dag hebt
gehad.
Het slaap-waakritme wordt gestuurd vanuit de hersenen. Onderzoek wijst uit dat de slaap uit
stadia of cycli (kringlopen) van negentig minuten bestaat. Bij een normale slaap doorloopt
iemand vijf slaapstadia.
, Factoren die de slaap beïnvloeden:
- Leeftijd: bij het vaststellen of iemand voldoende slaap en rust krijgt, is leeftijd een
belangrijke factor. Opgroeiende kinderen (maar ook zwangere vrouwen) hebben
meer slaap nodig dan volwassenen. Ouderen daarentegen hebben ’s nachts meestal
minder slaap nodig. Maar weinig nachtrust kan voor ouderen fysiek te vermoeiend
zijn. Een middagdutje is dan aan te raden. De oudere is dan beter uitgerust en
daardoor actiever. En actief zijn overdag is bevorderlijk voor een goede nachtrust.
- Slaappatroon: ieder mens heeft zijn eigen persoonlijke gewoonten voor het naar bed
gaan. sommigen blijven op tot het laatste journaal op de televisie. Anderen luisteren
naar muziek, nemen een borrel of een warm bad. Ook heeft ieder mens een
bepaalde houding waarin hij het liefst slaapt. Vooral kleine kinderen zijn gehecht aan
hun naar-bed-gaan ritueel.
- Lawaai en ongemakken: plotseling gewekt worden uit een diepe slaap door lawaai of
onbekende geluiden kan verwarring veroorzaken. De zorgvrager raakt
gedesoriënteerd; hij is slaapdronken. Ook angst, pijn, irritaties en ongerustheid
verstoren de slaap. Iemand ligt wakker en ergert zich of maakt zich zorgen, waardoor
het inslapen niet lukt. Ten slotte zijn gedwongen houding, een urinekatheter of een
verband om een gewond lichaamsdeel ongemakken die zorgvragers belemmeren in
hun slaap.