Gedragswetenschappen
preventie 3.1
Samenvatting week 1 t/m 6
Week 1: kinderen met ouders met psychische problemen KOPP (deel 1)
Heeft inzicht in de kwantitatieve (uitgedrukt in cijfers) gegevens ten aanzien van de omvang van de
problematiek van kinderen die opgroeien bij ouder[s] met psychische problemen.
1/3 deel van de KOPP kinderen krijgen zelf geen problemen, 1/3 deel tijdelijke (aanpas) problemen en 1/3 deel
ernstige psychische problemen (die niet altijd overeenkomen met de ouderlijke problematiek.
>1,5 miljoen onder 22 jaar groeit op met een ouder met psychische problemen in NL (2004).
Hierbij gaat het om: schizofrenie, verslavingsproblemen en stemmingsstoornissen
(persoonlijkheidsstoornissen niet eigenlijke cijfer dus hoger)
Problemen kunnen zich uiten in leerproblemen, sociale problemen, alcohol- en drugsgebruik,
criminaliteit, depressie, angststoornissen en persoonlijkheidsproblematiek.
Loyaliteit, overlevingsmechanismen, schaamte, zorgvuldig opgeborgen trauma’s en een gebrek aan erkenning
leiden ertoe dat KOPP kinderen nauwelijks aandacht opeisen voor hun thuissituatie en problematiek, ze
bagatelliseren het. Dit kan liggen aan de manier waarop een volwassen kind gehecht is aan zijn ouders, maar
ook zelfbescherming kan een rol spelen:
Het kan te confronterend zijn om een thuissituatie onder ogen te komen.
Het kan zijn dat het kind vreest of inschat dat hij of de mensen om hem heen niet in staat zullen zijn de
emoties te hanteren als de sombere realiteit wordt erkend.
Of het is al eens realiteit geweest dat gezinsleden of familie niet wisten om te gaan met de
problematiek.
Onderzoekers en preventiewerkers van instellingen voor geestelijke gezondheidszorg houden zich wereldwijd
al 25 jaar bezig met het beantwoorden van vragen over KOPP. Factoren zoals het hebben van twee psychische
zieke ouders, vergroten het risico zelf ziek te worden. De aanwezigheid van empathische en emotioneel
beschikbare gezonde ouder kan het tekort van de andere ouder compenseren.
Multicausaal er liggen meerdere oorzaken aan een ziekte ten grondslag.
Risicofactore Beschermende
n vanuit factoren vanuit
De ouder Ernstige en chronische ouderlijke stoornis De ouder Goede relatie met kind
Bieden van goede (emotionele) ondersteuning
door gezonde ouder
De Afwezigheid gezonde ouder De Sociale steun
gezinssituatie Beperkte draagkracht van gezonde ouder gezinssituatie Aanwezigheid van een sociaal netwerk
Slechte relatie tussen de ouders
Disfunctionele ouder-kind interactie
Het kind Erfelijke factoren Het kind Helder kijk op zichzelf
Jonge leeftijd als ouder ziek wordt Heldere kijk op de ouderlijke problematiek
, Kan de risicofactoren benoemen van KOPP-kinderen t.a.v. : factoren bij de ouder[s], de gezinssituatie,
en het kind zelf.
Risicofactoren bij de ouders
Schizofrenie of depressie: doet het ertoe?
Ernst en chroniciteit bepalen in welke mate het leven van de ouders en kinderen ontwricht raakt.
Symptomen/uitgangsvormen van ernstig chronische stoornissen angst, woede, drugs,
vermoeidheid zorgen voor verstoring dagelijkse leven, persoonlijkheid ouders wordt zodanig
ontwricht dat de ouderlijke kwaliteiten negatief wordt beïnvloed.
Vicieuze cirkel factoren (relatieproblemen, problemen werk, financiën ect.) kunnen de psychische
problemen versterken en in stand houden.
o Vergroot de kans op problemen bij kinderen
Vroegtijdig ingrijpen van belang (medicatie en behandeling)
Ernstig ziek en zorg mijden
Door ernstige chronische ziekte gebrek aan ziekte-inzicht waardoor geen behandeling en
onbesproken. spiraal negatieve gevolgen bijna onvermijdelijk
1/3 deel in NL met psychische stoornis zoekt geen professionele hulp.
17,5% probleemdrinkers geen hulp zoeken
Ouder moet voor begeleiding ziektebesef hebben, zorg om de impact op het kind, een hulpvraag en
het kennen van de juiste route naar een hulpverlenen op GGZ-instellingen.
Risicofactoren binnen de gezinssituatie
Druk op de gezonde ouder
Gezonde ouder wordt ongevraagd mantelzorger en zo hun geestelijke gezondheid en welzijn wordt
aangetast. De gezonde ouder moet zich inspannen om gezond te blijven en de juiste hulp krijgen, hoe
de ouder hiermee omgaat speelt een belangrijke rol.
Relatieproblemen tussen de ouders
45% van de huwelijken bij mensen met een manisch depressieve stoornis strandt. (gezonde 20%)
Huwelijksproblemen verklaren de verschillen in aanpassings- en gedragsproblemen bij kinderen met
een depressieve ouder. onderhouden goede relatie erg belangrijk!
Gedragsproblemen bij jongeren kunnen ontstaan
o 38% jongeren antisociaal gedrag bij 1 ouder wel goed contact, 90% bij beide slecht contact.
Disfunctioneel ouder-kind contact
Opvoeding zieke ouder: vlakke emoties, minder lichamelijk contact, minder goedkeuring, geringere
spontaniteit, minder responsiviteit, minder voorspelbaarheid, meer boosheid & emotionele of
lichamelijke verwaarlozing en mishandeling.
Vier essentiële basisvoorwaarden voor geestelijke gezondheid waar de opvoeding een context voor
moet creëren:
o Veilige en overzichtelijke omgeving
o Uitdragen dat het kind er mag zijn
o Het kind de mogelijkheid bieden om bij een gemeenschap te horen en te worden betrokken
o Integriteit van lichaam en persoon garanderen.
Een succesvolle opvoeding steunt op een veilig gezin met minstens een stabiele verzorger.
,Risicofactoren van het kind
Leeftijd doet ertoe
Vanaf de geboorte
Veilige gehechtheid wordt in de weg gestaan terwijl deze tussen kind en moeder erg belangrijk is.
o Vanuit deze ervaring: angstig-vermijdende stijl of angstig-ambivalente gehechtheid tonen.
Veilig gehecht: ontevreden bij vertrek moeder, blij bij terugkomst
Vermijdende gehechtheid: nauwelijks emoties hoewel fysiologische metingen
aantonen dat er wel sprake is van verhoogde spanning
Ambivalente gehechtheid: erg overstuur van separatie, ontroostbaar bij terugkomst
Vreemde situatieprocedure twee basisangsten
o angst voor vreemden
o angst voor scheiding van moeder of verzorger
Erikson gehechtheid en vertrouwen in andere mensen
In de eerste twee levensjaren kan nog gezonde hechting ontstaan
Werkmodellen zijn dynamisch en kunnen veranderen door bepaalde levenservaringen. Onveilige
gehechtheid hoeft dus niet te betekenen dat een onveilig gehecht kind een enorme achterstand heeft.
Gehechtheid met de vader kan schadelijke gevolgen van schadelijke onveilige gehechtheid met
moeder voorkomen. behandeling op beide ouders richten
Verlies
Kinderen die als peuter, kleuter of adolescent te maken krijgen met een zieke ouder
Op jonge leeftijd een periode van rouw de ouder vertonen opeens ander, vreemd en beangstigend
gedrag. wordt niet altijd herkent omdat niemand is overleden
Rouw een stressvolle realiteit met neuro hormonale implicaties en fysieke en emotionele gevolgen
Hoe jonger deste hoger de kwetsbaarheid en de invloed van een ziekte ouder.
Aangeboren kwetsbaarheid
Erfelijkheid spreekt geen doorslaggevende rol, iemand met zieke ouder hoeft zelf niet ziek te worden
Kwetsbaarheid-stressmodel de aangeboren kwetsbaarheid en de mogelijke activerende rol van
stress wordt samengebracht in het verklaren van psychische stoornissen.
o Relevant voor KOPP kinderen komen in situaties met potentieel acuut of chronisch
stressvol zijn en daarom risicovol
Chronische stress
Stress ontstaat als er geen evenwicht is tussen draagkracht en draaglast. Vooral te maken met
psychologische en sociale omstandigheden.
Bij langdurige stress zal het lichaam alles op alles moeten zetten om het interne evenwicht te bewaren
het lichaam gaat de stress is stand houden gevolg: psychische en fysieke klachten
Symptomen: hoofdpijn, huilerigheid, hyperventilatie, buik en spierpijn, concentratieproblemen,
moeheid totale uitputting, geheugenproblemen, emotioneel disfunctioneren, verhoogd risico op
depressie en angst, schade aan weefsel en minder weerstand.
Roofbouw periode waarin chronische stress wordt opgebouwd
Oorzaken chronische stress bij KOPP noodzaak tot waakzaamheid, herhaling van traumatisering,
gemis aan lichamelijk contact en verbale aandacht, psychisch lijden (verdriet, rouw en genegeerd
worden) en chronische angst in combinatie met machteloosheid.
o Vooral stressvol als iemand het gevoel heeft de mogelijkheid te missen of de situatie te hoofd
te bieden.
Als kinderen niet in staat zijn of wordt gesteld om de gezinsomstandigheden te kunnen handelen, dan
overschrijdt de draaglast de draagkracht en dreigt het gevaar van overbelasting en klachten op
uiteenlopende terreinen.
o Deze disbalans kan ontstaan en vastgehouden worden door factoren die binnen en buiten het
gezin spelen of die voorkomen uit het kind zelf en uiteindelijk door het lichaam zelf.
, Kan met behulp van casuïstiek uitleggen hoe risicofactoren zich uiten in concreet gedrag
Is in staat te beschrijven hoe inzichten uit ‘de stromingen in de psychologie’ [GDW1] te herkennen
zijn in de problematiek van de KOPP-kinderen.
Week 2: kinderen met psychische problemen KOPP (deel 2)
Stressvolle factoren benoemen die KOPP-kinderen ervaren in de gezinssituatie waarin zij opgroeien.
Dreiging van zelfmoord
Confrontatie met de dreiging of de realisatie zelfmoord kan zorgen voor: gevoelens van onvermogen,
angst, onbelangrijkheid (het niet ertoe doen)
Een ouder verliezen aan een zelfgekozen dood is 1 van de moeilijkste confrontaties die een kind kan
meemaken.
Kan de volgende gevoelens ophalen (in hand met verdriet en pijn): schaamte, schuldgevoel, angst,
gevoelens van falen, boosheid, heftige schuldgevoelens/zelfverwijten chronische stress,
eenzaamheid door weinig ruimte om te praten ik sta er alleen voor/uitzonderingspositie)
PTSS (kinderen hebben meer gezien dan hun lief is): vreemde nachtmerries, reageren fysiek heftig op
zaken die hen aan de gebeurtenis doen denken, vermijdingsgedrag, stresssymptomen
Alice in Wonderland
Het kind kan te maken krijgen met opnames van ouders in psychiatrisch ziekenhuis of afdeling van het
algemeen ziekenhuis (PAAZ)
Belang om trauma te voorkomen als gezonde ouder of zorgverlener (zorgvuldig omgaan met kinderen)
o Is het kind eraan toe om de zieke ouder te bezoeken
o Voorbereiding op het bezoek op een manier die het kind kan begrijpen
o Vragen kunnen stellen
o Na afloop met het kind praten en vragen beantwoorden communicatie open houden en
ruimte voor ontlading van spanning
Geweld
Geweld ter gevolge van psychische ziekten geweld door gezonde ouder (meestal man)
Aantasting van persoonlijke integriteit van het slachtoffer (geestelijk, lichamelijk, seksueel)
Komt voor scheiding, psychische of verslavingsproblematiek
Vergroting kans huiselijk geweld alcoholgebruik, stress, isolatie en leefomstandigheden
negatief zelfbeeld, eenzaam, niet kunnen opkomen (je leert te doen wat een ander zegt)
Chronisch stressvolle factoren benoemen die KOPP-kinderen ervaren in de gezinssituatie waarin zij
opgroeien.
Ouder van de ouder
Parentificatie het kind neemt verantwoordelijkheid voor bepaalde of alle rollen van ouder
o Vertrouweling, trooster, therapeut, steunpilaar, huishouder, opvoeder, helper, beslisser of
scheidsrechter voor de ouder.
o Kan paradoxaal een vorm van houvast, zelfwaardering en identiteit geven (niet meer lastig
van belangrijk en nodig)
Korte- en langetermijngevolgen
o Fysieke en emotionele overbelasting
o invloed op de schoolprestaties
o het negeren van eigen ontwikkelingsstadia zoals het vormen van een identiteit het opbouwen
van autonomie en intimiteit
o het aangaan van disfunctionele liefdesrelaties en disfunctioneel ouderschap
als erkenning uitblijft en het kind zorg levert waar het qua ontwikkeling nog niet aan toe is kan dat ten
koste gaan van de emotionele, sociale, cognitieve en lichamelijke ontwikkeling.
Rangorde van gezin van invloed oudste (en meestal de oudste dochter)
Maskerade
preventie 3.1
Samenvatting week 1 t/m 6
Week 1: kinderen met ouders met psychische problemen KOPP (deel 1)
Heeft inzicht in de kwantitatieve (uitgedrukt in cijfers) gegevens ten aanzien van de omvang van de
problematiek van kinderen die opgroeien bij ouder[s] met psychische problemen.
1/3 deel van de KOPP kinderen krijgen zelf geen problemen, 1/3 deel tijdelijke (aanpas) problemen en 1/3 deel
ernstige psychische problemen (die niet altijd overeenkomen met de ouderlijke problematiek.
>1,5 miljoen onder 22 jaar groeit op met een ouder met psychische problemen in NL (2004).
Hierbij gaat het om: schizofrenie, verslavingsproblemen en stemmingsstoornissen
(persoonlijkheidsstoornissen niet eigenlijke cijfer dus hoger)
Problemen kunnen zich uiten in leerproblemen, sociale problemen, alcohol- en drugsgebruik,
criminaliteit, depressie, angststoornissen en persoonlijkheidsproblematiek.
Loyaliteit, overlevingsmechanismen, schaamte, zorgvuldig opgeborgen trauma’s en een gebrek aan erkenning
leiden ertoe dat KOPP kinderen nauwelijks aandacht opeisen voor hun thuissituatie en problematiek, ze
bagatelliseren het. Dit kan liggen aan de manier waarop een volwassen kind gehecht is aan zijn ouders, maar
ook zelfbescherming kan een rol spelen:
Het kan te confronterend zijn om een thuissituatie onder ogen te komen.
Het kan zijn dat het kind vreest of inschat dat hij of de mensen om hem heen niet in staat zullen zijn de
emoties te hanteren als de sombere realiteit wordt erkend.
Of het is al eens realiteit geweest dat gezinsleden of familie niet wisten om te gaan met de
problematiek.
Onderzoekers en preventiewerkers van instellingen voor geestelijke gezondheidszorg houden zich wereldwijd
al 25 jaar bezig met het beantwoorden van vragen over KOPP. Factoren zoals het hebben van twee psychische
zieke ouders, vergroten het risico zelf ziek te worden. De aanwezigheid van empathische en emotioneel
beschikbare gezonde ouder kan het tekort van de andere ouder compenseren.
Multicausaal er liggen meerdere oorzaken aan een ziekte ten grondslag.
Risicofactore Beschermende
n vanuit factoren vanuit
De ouder Ernstige en chronische ouderlijke stoornis De ouder Goede relatie met kind
Bieden van goede (emotionele) ondersteuning
door gezonde ouder
De Afwezigheid gezonde ouder De Sociale steun
gezinssituatie Beperkte draagkracht van gezonde ouder gezinssituatie Aanwezigheid van een sociaal netwerk
Slechte relatie tussen de ouders
Disfunctionele ouder-kind interactie
Het kind Erfelijke factoren Het kind Helder kijk op zichzelf
Jonge leeftijd als ouder ziek wordt Heldere kijk op de ouderlijke problematiek
, Kan de risicofactoren benoemen van KOPP-kinderen t.a.v. : factoren bij de ouder[s], de gezinssituatie,
en het kind zelf.
Risicofactoren bij de ouders
Schizofrenie of depressie: doet het ertoe?
Ernst en chroniciteit bepalen in welke mate het leven van de ouders en kinderen ontwricht raakt.
Symptomen/uitgangsvormen van ernstig chronische stoornissen angst, woede, drugs,
vermoeidheid zorgen voor verstoring dagelijkse leven, persoonlijkheid ouders wordt zodanig
ontwricht dat de ouderlijke kwaliteiten negatief wordt beïnvloed.
Vicieuze cirkel factoren (relatieproblemen, problemen werk, financiën ect.) kunnen de psychische
problemen versterken en in stand houden.
o Vergroot de kans op problemen bij kinderen
Vroegtijdig ingrijpen van belang (medicatie en behandeling)
Ernstig ziek en zorg mijden
Door ernstige chronische ziekte gebrek aan ziekte-inzicht waardoor geen behandeling en
onbesproken. spiraal negatieve gevolgen bijna onvermijdelijk
1/3 deel in NL met psychische stoornis zoekt geen professionele hulp.
17,5% probleemdrinkers geen hulp zoeken
Ouder moet voor begeleiding ziektebesef hebben, zorg om de impact op het kind, een hulpvraag en
het kennen van de juiste route naar een hulpverlenen op GGZ-instellingen.
Risicofactoren binnen de gezinssituatie
Druk op de gezonde ouder
Gezonde ouder wordt ongevraagd mantelzorger en zo hun geestelijke gezondheid en welzijn wordt
aangetast. De gezonde ouder moet zich inspannen om gezond te blijven en de juiste hulp krijgen, hoe
de ouder hiermee omgaat speelt een belangrijke rol.
Relatieproblemen tussen de ouders
45% van de huwelijken bij mensen met een manisch depressieve stoornis strandt. (gezonde 20%)
Huwelijksproblemen verklaren de verschillen in aanpassings- en gedragsproblemen bij kinderen met
een depressieve ouder. onderhouden goede relatie erg belangrijk!
Gedragsproblemen bij jongeren kunnen ontstaan
o 38% jongeren antisociaal gedrag bij 1 ouder wel goed contact, 90% bij beide slecht contact.
Disfunctioneel ouder-kind contact
Opvoeding zieke ouder: vlakke emoties, minder lichamelijk contact, minder goedkeuring, geringere
spontaniteit, minder responsiviteit, minder voorspelbaarheid, meer boosheid & emotionele of
lichamelijke verwaarlozing en mishandeling.
Vier essentiële basisvoorwaarden voor geestelijke gezondheid waar de opvoeding een context voor
moet creëren:
o Veilige en overzichtelijke omgeving
o Uitdragen dat het kind er mag zijn
o Het kind de mogelijkheid bieden om bij een gemeenschap te horen en te worden betrokken
o Integriteit van lichaam en persoon garanderen.
Een succesvolle opvoeding steunt op een veilig gezin met minstens een stabiele verzorger.
,Risicofactoren van het kind
Leeftijd doet ertoe
Vanaf de geboorte
Veilige gehechtheid wordt in de weg gestaan terwijl deze tussen kind en moeder erg belangrijk is.
o Vanuit deze ervaring: angstig-vermijdende stijl of angstig-ambivalente gehechtheid tonen.
Veilig gehecht: ontevreden bij vertrek moeder, blij bij terugkomst
Vermijdende gehechtheid: nauwelijks emoties hoewel fysiologische metingen
aantonen dat er wel sprake is van verhoogde spanning
Ambivalente gehechtheid: erg overstuur van separatie, ontroostbaar bij terugkomst
Vreemde situatieprocedure twee basisangsten
o angst voor vreemden
o angst voor scheiding van moeder of verzorger
Erikson gehechtheid en vertrouwen in andere mensen
In de eerste twee levensjaren kan nog gezonde hechting ontstaan
Werkmodellen zijn dynamisch en kunnen veranderen door bepaalde levenservaringen. Onveilige
gehechtheid hoeft dus niet te betekenen dat een onveilig gehecht kind een enorme achterstand heeft.
Gehechtheid met de vader kan schadelijke gevolgen van schadelijke onveilige gehechtheid met
moeder voorkomen. behandeling op beide ouders richten
Verlies
Kinderen die als peuter, kleuter of adolescent te maken krijgen met een zieke ouder
Op jonge leeftijd een periode van rouw de ouder vertonen opeens ander, vreemd en beangstigend
gedrag. wordt niet altijd herkent omdat niemand is overleden
Rouw een stressvolle realiteit met neuro hormonale implicaties en fysieke en emotionele gevolgen
Hoe jonger deste hoger de kwetsbaarheid en de invloed van een ziekte ouder.
Aangeboren kwetsbaarheid
Erfelijkheid spreekt geen doorslaggevende rol, iemand met zieke ouder hoeft zelf niet ziek te worden
Kwetsbaarheid-stressmodel de aangeboren kwetsbaarheid en de mogelijke activerende rol van
stress wordt samengebracht in het verklaren van psychische stoornissen.
o Relevant voor KOPP kinderen komen in situaties met potentieel acuut of chronisch
stressvol zijn en daarom risicovol
Chronische stress
Stress ontstaat als er geen evenwicht is tussen draagkracht en draaglast. Vooral te maken met
psychologische en sociale omstandigheden.
Bij langdurige stress zal het lichaam alles op alles moeten zetten om het interne evenwicht te bewaren
het lichaam gaat de stress is stand houden gevolg: psychische en fysieke klachten
Symptomen: hoofdpijn, huilerigheid, hyperventilatie, buik en spierpijn, concentratieproblemen,
moeheid totale uitputting, geheugenproblemen, emotioneel disfunctioneren, verhoogd risico op
depressie en angst, schade aan weefsel en minder weerstand.
Roofbouw periode waarin chronische stress wordt opgebouwd
Oorzaken chronische stress bij KOPP noodzaak tot waakzaamheid, herhaling van traumatisering,
gemis aan lichamelijk contact en verbale aandacht, psychisch lijden (verdriet, rouw en genegeerd
worden) en chronische angst in combinatie met machteloosheid.
o Vooral stressvol als iemand het gevoel heeft de mogelijkheid te missen of de situatie te hoofd
te bieden.
Als kinderen niet in staat zijn of wordt gesteld om de gezinsomstandigheden te kunnen handelen, dan
overschrijdt de draaglast de draagkracht en dreigt het gevaar van overbelasting en klachten op
uiteenlopende terreinen.
o Deze disbalans kan ontstaan en vastgehouden worden door factoren die binnen en buiten het
gezin spelen of die voorkomen uit het kind zelf en uiteindelijk door het lichaam zelf.
, Kan met behulp van casuïstiek uitleggen hoe risicofactoren zich uiten in concreet gedrag
Is in staat te beschrijven hoe inzichten uit ‘de stromingen in de psychologie’ [GDW1] te herkennen
zijn in de problematiek van de KOPP-kinderen.
Week 2: kinderen met psychische problemen KOPP (deel 2)
Stressvolle factoren benoemen die KOPP-kinderen ervaren in de gezinssituatie waarin zij opgroeien.
Dreiging van zelfmoord
Confrontatie met de dreiging of de realisatie zelfmoord kan zorgen voor: gevoelens van onvermogen,
angst, onbelangrijkheid (het niet ertoe doen)
Een ouder verliezen aan een zelfgekozen dood is 1 van de moeilijkste confrontaties die een kind kan
meemaken.
Kan de volgende gevoelens ophalen (in hand met verdriet en pijn): schaamte, schuldgevoel, angst,
gevoelens van falen, boosheid, heftige schuldgevoelens/zelfverwijten chronische stress,
eenzaamheid door weinig ruimte om te praten ik sta er alleen voor/uitzonderingspositie)
PTSS (kinderen hebben meer gezien dan hun lief is): vreemde nachtmerries, reageren fysiek heftig op
zaken die hen aan de gebeurtenis doen denken, vermijdingsgedrag, stresssymptomen
Alice in Wonderland
Het kind kan te maken krijgen met opnames van ouders in psychiatrisch ziekenhuis of afdeling van het
algemeen ziekenhuis (PAAZ)
Belang om trauma te voorkomen als gezonde ouder of zorgverlener (zorgvuldig omgaan met kinderen)
o Is het kind eraan toe om de zieke ouder te bezoeken
o Voorbereiding op het bezoek op een manier die het kind kan begrijpen
o Vragen kunnen stellen
o Na afloop met het kind praten en vragen beantwoorden communicatie open houden en
ruimte voor ontlading van spanning
Geweld
Geweld ter gevolge van psychische ziekten geweld door gezonde ouder (meestal man)
Aantasting van persoonlijke integriteit van het slachtoffer (geestelijk, lichamelijk, seksueel)
Komt voor scheiding, psychische of verslavingsproblematiek
Vergroting kans huiselijk geweld alcoholgebruik, stress, isolatie en leefomstandigheden
negatief zelfbeeld, eenzaam, niet kunnen opkomen (je leert te doen wat een ander zegt)
Chronisch stressvolle factoren benoemen die KOPP-kinderen ervaren in de gezinssituatie waarin zij
opgroeien.
Ouder van de ouder
Parentificatie het kind neemt verantwoordelijkheid voor bepaalde of alle rollen van ouder
o Vertrouweling, trooster, therapeut, steunpilaar, huishouder, opvoeder, helper, beslisser of
scheidsrechter voor de ouder.
o Kan paradoxaal een vorm van houvast, zelfwaardering en identiteit geven (niet meer lastig
van belangrijk en nodig)
Korte- en langetermijngevolgen
o Fysieke en emotionele overbelasting
o invloed op de schoolprestaties
o het negeren van eigen ontwikkelingsstadia zoals het vormen van een identiteit het opbouwen
van autonomie en intimiteit
o het aangaan van disfunctionele liefdesrelaties en disfunctioneel ouderschap
als erkenning uitblijft en het kind zorg levert waar het qua ontwikkeling nog niet aan toe is kan dat ten
koste gaan van de emotionele, sociale, cognitieve en lichamelijke ontwikkeling.
Rangorde van gezin van invloed oudste (en meestal de oudste dochter)
Maskerade
