HOOFDSTUK 6: TIJD VAN VORSTEN EN REGENTEN
De Tijd van Vorsten en Regenten – de 17e eeuw – staat bekend als de Gouden Eeuw, een tijd van
bloeiende handel, maar ook van grote culturele bloei van kunsten en wetenschappen.
6.2.2 Handel met de Oost
Nadat de reis van De Houtman via Kaap de Goede Hoop naar Indië met succes verlopen is, varen in 1598
al 22 schepen naar Indië. Om het risico te delen worden compagnieën opgericht. De Compagnieën van
Verre sluiten zich in 1602 aaneen tot de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). De VOC kreeg voor de
handel het monopolie op het gebied ten oosten van Kaap de Goede hoop en ten westen van de Straat
Magelhaes. Het VOC-bestuur in de Republiek wordt gevormd door een college met zeventien leden, de
Heren XVII. De schepen voor de reis naar de Oost worden uitgerust door de zes Kamers van de VOC in
respectievelijk Amsterdam, Middelburg, Hoorn, Enkhuizen, Delft en Rotterdam. Het kaptiaal voor de
uitrusting van de schepen wordt verkregen door participaties.
Op Java wordt een handelskantoor bij Jakarta opgericht dat onder Gouverneur-Generaal Jans Pietersz
Coen uit zal groeien tot de nieuwe residentie. Coen ziet grote mogelijkheden in Indië en heeft daarbij
geen boodschap aan de inlanders en treft harde maatregelen tegen o.a. de bevolking op het eiland Banda.
In het begin van de 17e eeuw nemen de schepen een meer zuidelijke route naar Indië om de ergste hitte
te ontlopen. Anthonie van Diemen wil meer weten over dit onbekende Zuidland en stuurt Abel Tasman op
onderzoek uit. Hij verkent de zuidkust en ontdekt Tasmanië. Bij die ontdekking blijft het omdat de VOC
geen heil ziet in het land: het is dor en onvruchtbaar en het heeft geen interessante handelsproducten.
Interessanter blijkt het Aziatisch gebied. In Voor-Indië sticht de VOC handelskantoren en krijgt
toestemming voor een handelsnederzetting op Decima (Japan). Via deze handelkantoren vervoeren de
, VOC-schepen producten naar Europa. In 1652 sticht Jan van Riebeec keen verversingsstation op Kaap de
Goede Hoop waar schepen groenten, fruit en vers water kunnen inslaan om scheurbuikziekte voor te zijn.
6.2.3 Handel in de West
De West is sinds het Verdrag van Tordesillas (1494) m.u.v. Brazilië het monopoliegebied van de
Spanjaarden. Willem Usselincx maakte plannen om in de West actief te worden. Hij had een dubbel doel:
de Spanjaarden in de West het leven zuur maken en zelf koloniën gaan opzetten in dit gebied. In 1621, als
de oorlog met Spanje hervat wordt, wordt de West-Indische Compagnie (WIC) opgericht. De WIC krijgt
een monopolie in een afgeperkt gebied: de Oostkust van Amerika en de westkust van Afrika. De WIC,
bestuurd door de Heren XIX, krijgt voor dit gebied vergelijkbare bevoegdheden als de VOC in de Oost.
Handel en kaapvaart blijken bijna synoniem. Piet Hein weer in 1628 een Spaanse vloot met zilver te
kapen. De WIC gaat deelnemen aan de slavenhandel tussen Afrika en Amerika. De Republiek krijgt een
verbinding met de Antillen. In 1634 wordt Curaçao verovert waar fort Amsterdam gebouwd wordt en zich
de nederzetting Willemstad ontwikkelt. Het bestuur over Aruba, Bonaire, st. Eustatius en een deel van St.
Maarten wordt gevestigd in Nieuw-Nederland, een handelspost aan de Hudsonrivier. Abraham Crijnssen
verovert in een oorlog met Engeland Suriname en bij de vrede in 1667 blijft dit gebied in het bezit van de
Republiek.
HOOFDSTUK 7: TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES
De Tijd van Pruiken en Revoluties (1700-1800) is de tijd dat uiterlijk nog veel op de oude voet voortgaat.
7.3.1 Economische ontwikkelingen
In de Tijd van Pruiken en Revoluties loopt de handel achteruit en moet de Republiek op de handelsranglijst
Engeland en Frankrijk voor laten gaan. Beide landen gaan op eigen kracht vooruit en er worden op
handelsgebied beschermende maatregelen genomen, die ervoor moeten zorgen dat die landen beter
kunnen concurreren met de Republiek. Ook de handelsstromen verplaatsen zich en de Amsterdamse
De Tijd van Vorsten en Regenten – de 17e eeuw – staat bekend als de Gouden Eeuw, een tijd van
bloeiende handel, maar ook van grote culturele bloei van kunsten en wetenschappen.
6.2.2 Handel met de Oost
Nadat de reis van De Houtman via Kaap de Goede Hoop naar Indië met succes verlopen is, varen in 1598
al 22 schepen naar Indië. Om het risico te delen worden compagnieën opgericht. De Compagnieën van
Verre sluiten zich in 1602 aaneen tot de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). De VOC kreeg voor de
handel het monopolie op het gebied ten oosten van Kaap de Goede hoop en ten westen van de Straat
Magelhaes. Het VOC-bestuur in de Republiek wordt gevormd door een college met zeventien leden, de
Heren XVII. De schepen voor de reis naar de Oost worden uitgerust door de zes Kamers van de VOC in
respectievelijk Amsterdam, Middelburg, Hoorn, Enkhuizen, Delft en Rotterdam. Het kaptiaal voor de
uitrusting van de schepen wordt verkregen door participaties.
Op Java wordt een handelskantoor bij Jakarta opgericht dat onder Gouverneur-Generaal Jans Pietersz
Coen uit zal groeien tot de nieuwe residentie. Coen ziet grote mogelijkheden in Indië en heeft daarbij
geen boodschap aan de inlanders en treft harde maatregelen tegen o.a. de bevolking op het eiland Banda.
In het begin van de 17e eeuw nemen de schepen een meer zuidelijke route naar Indië om de ergste hitte
te ontlopen. Anthonie van Diemen wil meer weten over dit onbekende Zuidland en stuurt Abel Tasman op
onderzoek uit. Hij verkent de zuidkust en ontdekt Tasmanië. Bij die ontdekking blijft het omdat de VOC
geen heil ziet in het land: het is dor en onvruchtbaar en het heeft geen interessante handelsproducten.
Interessanter blijkt het Aziatisch gebied. In Voor-Indië sticht de VOC handelskantoren en krijgt
toestemming voor een handelsnederzetting op Decima (Japan). Via deze handelkantoren vervoeren de
, VOC-schepen producten naar Europa. In 1652 sticht Jan van Riebeec keen verversingsstation op Kaap de
Goede Hoop waar schepen groenten, fruit en vers water kunnen inslaan om scheurbuikziekte voor te zijn.
6.2.3 Handel in de West
De West is sinds het Verdrag van Tordesillas (1494) m.u.v. Brazilië het monopoliegebied van de
Spanjaarden. Willem Usselincx maakte plannen om in de West actief te worden. Hij had een dubbel doel:
de Spanjaarden in de West het leven zuur maken en zelf koloniën gaan opzetten in dit gebied. In 1621, als
de oorlog met Spanje hervat wordt, wordt de West-Indische Compagnie (WIC) opgericht. De WIC krijgt
een monopolie in een afgeperkt gebied: de Oostkust van Amerika en de westkust van Afrika. De WIC,
bestuurd door de Heren XIX, krijgt voor dit gebied vergelijkbare bevoegdheden als de VOC in de Oost.
Handel en kaapvaart blijken bijna synoniem. Piet Hein weer in 1628 een Spaanse vloot met zilver te
kapen. De WIC gaat deelnemen aan de slavenhandel tussen Afrika en Amerika. De Republiek krijgt een
verbinding met de Antillen. In 1634 wordt Curaçao verovert waar fort Amsterdam gebouwd wordt en zich
de nederzetting Willemstad ontwikkelt. Het bestuur over Aruba, Bonaire, st. Eustatius en een deel van St.
Maarten wordt gevestigd in Nieuw-Nederland, een handelspost aan de Hudsonrivier. Abraham Crijnssen
verovert in een oorlog met Engeland Suriname en bij de vrede in 1667 blijft dit gebied in het bezit van de
Republiek.
HOOFDSTUK 7: TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES
De Tijd van Pruiken en Revoluties (1700-1800) is de tijd dat uiterlijk nog veel op de oude voet voortgaat.
7.3.1 Economische ontwikkelingen
In de Tijd van Pruiken en Revoluties loopt de handel achteruit en moet de Republiek op de handelsranglijst
Engeland en Frankrijk voor laten gaan. Beide landen gaan op eigen kracht vooruit en er worden op
handelsgebied beschermende maatregelen genomen, die ervoor moeten zorgen dat die landen beter
kunnen concurreren met de Republiek. Ook de handelsstromen verplaatsen zich en de Amsterdamse
