Samenvatting methodiek en vaardigheden 2 Deel 1

Methodiek en vaardigheden 2
Deel 1



Thema bloedparameters


1. Bloedparameters
1.1 Inleiding
 Laboratoriumtest bestaat uit 3 fasen:
o Preanalytische fase:
 Identificatie patiënt
 voorbereiding
 Bloedafname
 Juiste buisjes kiezen
 Transport en bewaring van bloed/ buisjes
o Analytische fase:
 Analyseren van bloed in het labo
o Postanalytische fase:
 Interpreteren van de resultaten
 Rapportering

1.2 Preanalytische variabelen
 Factoren die een rol spelen, voor, tijdens en na de staalafname, zonder naar de pathologie te verwijzen,
maar mogelijks een invloed kunnen hebben op de te verwachten resultaten.

1.2.1 Fysiologische veranderingen
 Populatie: effect van geslacht, leeftijd, ras (endemisch)
 Effect van voedselinname: nuchter of niet, vasten
 Ritmische invloeden: jaar-/ dagschommelingen, hormonaal
o Vitamine D is lager in de winter dan in de zomer
 Houding, inspanning en stress: bv liggend & zittend, lopen, angst
o Beste houding is liggend
 Veiligheid: syncope vermijden
 Stuwing voorkomen
o Inspanning en stress: vb niveau van lactaat (melkzuur)
 Patiënten kunnen sepsis ontwikkelen, door anaerobe toestand
 Stress: stresshormonen, vb cortisol
 Zwangerschap
 Geneesmiddelen:
o Bloedverdunners = anticoagulantia of antitrombotica
 Roken: heel wat meer carboxyhemoglobine in het bloed

, 1.2.2 Veranderingen tijdens de staalafname
 verkeerde identificatie: grote verantwoordelijkheid!
 Oorsprong van de staal: arterieel, veneus of capillair staal
o Veneus bloed wordt genomen in een vene in de elleboogplooi
 Effect van knelband:
o Knelband (garrot) mag maar 1 minuut aanblijven
 Hemoconcentratie: het bloed concentreert zich daar:
 Invloed op 2 parameters: hemoglobine en hematocriet: vals hoge waarde
 Effect van pompen of knijpen:
o Pompen of knijpen wordt afgeraden
 Celletjes barsten, stoffen komen in het bloed terecht en zorgen voor valse waarden: vooral
voor kalium  zware ritmestoornissen, hartstilstand
 Effect van I.V. vloeistoffen
 Hemolyse: hemo = bloed; lysis = uit elkaar vallen/breken celmembraan
 Volgorde tubes & per bloedtest de juiste tube
 Voldoende vullen tubes: altijd tot aan het streepje vullen
 Zwenken tubes
 Voldoende ontsmettingsmiddel laten opdrogen

1.2.3 Veranderingen na staalafname en voor staalanalyse
 Pocketsyndroom: buisje in je zak steken en eerst nog andere zaken doen
o Buisjes moeten direct naar het labo
 Conditionering en transport van het staal: liefst onmiddellijk naar eht labo, ev. Buizenpost



1.3 Referentiewaarden
 = ‘normaalwaarden’; gevonden bij 95% van de gezonde mensen voor diezelfde test
o Afhankelijk van preanalytische factoren
o Kan verschillen per labo: variatie op de analysemethode
o In welke eenheid uitgedrukt? Bv glucose in mg/dl, g/L of mmol/L
o Interpreteren met gezond verstand: gezond of ziek zijn is niet altijd duidelijk vanuit laboresultaten
o Altijd met een grijze zone



1.4 bloedanalyses
1.4.1 Soorten bloedanalyses
 Hematologisch onderzoek = aantal, aard en eigenschappen van bloedcellen bv WBC, RBC, plt
 Biochemisch onderzoek = weergave hoeveelheid allerhande stoffen vb creatinine, albumine…
 Serologisch onderzoek = antistoffen
 Microbiologisch onderzoek = bacteriën, virussen, parasieten, schimmels
 Klinisch farmaceutisch onderzoek = medicatiespiegels



1.4.2 Medisch belang van bloedanalyses
 Diagnostische waarden bv. Pathologie bevestigen
 Therapeutische waarden bv. Aderlating
 Prognostische waarde bv. PSA bij prostaatcarcinoom
 Management:
o Bv follow-up van een pathologisch proces (AMI = acuut myocard effarct)
o Bv follow-up therapeutisch resultaat (APTT,PTT…)
 Troponine: door een beschadigde hartspier afgescheiden