Aantekeningen AFP Blok 2 OP3
Sensorisch stelsel
Zintuigcellen:
Een ander woord voor sensor is een receptor (ontvanger). Sensor: een cel die gevoelig
Sensoren zijn gekoppeld aan sensibele axonen, die de impulsen is voor een verndering in zijn
naar het centrale zenuwstelsel vervoeren. omgeving, en die
verandering vervolgens kan
Er zijn algemen en speciale zintuigen: vertalen in een veranderde
- Algemene zintuigen: temperatuur, pijn, druk, trilling en membraanpotentiaal
lichaamshouding waardoor er een impuls
- Speciale zintuigen: ruiken, proeven, kijken, luisteren en ontstaat.
voelen. Deze zijn in gespecialiseerde organen
geconcentreerd.
Op basis van prikkelherkomst zijn er 3 soorten sensoren:
1. Exterosensoren: vangen prikkels van buiten het lichaam op, liggen vrij oppervlakkig. Ze
liggen in een zintuig, deze 5 zintuigen maken deel uit van de animale sensoriek.
2. Propriosensoren: geven informatie over het bewegingsapparaat, liggen in de spieren, pezen
en gewrichten. Ook het evenwichtsorgaan bevat propriosensoren.
3. Interosensoren: verzorgen inwendige sensoriek, liggen in de wand van holle organen. Ze
bevinden zich voornamelijk in de hypothalamus, mondholte, darmkanaal, longen, urinewegen
en bloedvaten. Maken deel uit van de vegetatieve sensoriek.
Op basis van prikkelsoort:
1. Chemosensoren: gevoelig voor chemische prikkels, zoals reuk- en smaakstoffen. Ook spelen
ze een rol in de slagaders voor de hoeveelheid CO2.
2. Mechanosensoren: gevoelig voor mechanische prikkels, zoals druk, trilling, vloeistofbeweging
en trekspanning.
3. Thermosensoren: gevoelig voor temperatuurveranderingen.
4. Fotosensoren: gevoelig voor licht, liggen in netvlies van ogen.
5. Nocisensoren: gevoelig voor beschadiging, vrije zenuwuiteinden van gespecialiseerde
neuronen die bij prikkeling een pijngewaarwording veroorzaken.
Reukzintuig:
De reuksensoren zijn dunne, langerekte cellen met heel fijne,
haarachtige uitlopers. Deze worden Cilia genoemd. Ze zijn
omgeven door slijm en steken uit in de neusholte.
Aan de andere kant lopen deze reuksensoren uit in dunne vezels
(Fila olfactoria). Ze lopen door naar de bulbus olfactoria, het
verdikte begin van de reukzenuw. Deze heeft verbindingen met
de hersenstam, limbisch systeem, hypothalamus en hersenschors.
Reuksensoren zijn chemosensoren, ze nemen opgeloste stoffen waar. De geurende stofjes worden
opgelost in het slijm. Door difussie bereiken de opgeloste stoffen de reuksensoren e ze binden
zich aan de membraanreceptoren van de cilia. De reukzenuw draagt het impuls over aan op het
centrale zenuwstelsel.
1/4
Sensorisch stelsel
Zintuigcellen:
Een ander woord voor sensor is een receptor (ontvanger). Sensor: een cel die gevoelig
Sensoren zijn gekoppeld aan sensibele axonen, die de impulsen is voor een verndering in zijn
naar het centrale zenuwstelsel vervoeren. omgeving, en die
verandering vervolgens kan
Er zijn algemen en speciale zintuigen: vertalen in een veranderde
- Algemene zintuigen: temperatuur, pijn, druk, trilling en membraanpotentiaal
lichaamshouding waardoor er een impuls
- Speciale zintuigen: ruiken, proeven, kijken, luisteren en ontstaat.
voelen. Deze zijn in gespecialiseerde organen
geconcentreerd.
Op basis van prikkelherkomst zijn er 3 soorten sensoren:
1. Exterosensoren: vangen prikkels van buiten het lichaam op, liggen vrij oppervlakkig. Ze
liggen in een zintuig, deze 5 zintuigen maken deel uit van de animale sensoriek.
2. Propriosensoren: geven informatie over het bewegingsapparaat, liggen in de spieren, pezen
en gewrichten. Ook het evenwichtsorgaan bevat propriosensoren.
3. Interosensoren: verzorgen inwendige sensoriek, liggen in de wand van holle organen. Ze
bevinden zich voornamelijk in de hypothalamus, mondholte, darmkanaal, longen, urinewegen
en bloedvaten. Maken deel uit van de vegetatieve sensoriek.
Op basis van prikkelsoort:
1. Chemosensoren: gevoelig voor chemische prikkels, zoals reuk- en smaakstoffen. Ook spelen
ze een rol in de slagaders voor de hoeveelheid CO2.
2. Mechanosensoren: gevoelig voor mechanische prikkels, zoals druk, trilling, vloeistofbeweging
en trekspanning.
3. Thermosensoren: gevoelig voor temperatuurveranderingen.
4. Fotosensoren: gevoelig voor licht, liggen in netvlies van ogen.
5. Nocisensoren: gevoelig voor beschadiging, vrije zenuwuiteinden van gespecialiseerde
neuronen die bij prikkeling een pijngewaarwording veroorzaken.
Reukzintuig:
De reuksensoren zijn dunne, langerekte cellen met heel fijne,
haarachtige uitlopers. Deze worden Cilia genoemd. Ze zijn
omgeven door slijm en steken uit in de neusholte.
Aan de andere kant lopen deze reuksensoren uit in dunne vezels
(Fila olfactoria). Ze lopen door naar de bulbus olfactoria, het
verdikte begin van de reukzenuw. Deze heeft verbindingen met
de hersenstam, limbisch systeem, hypothalamus en hersenschors.
Reuksensoren zijn chemosensoren, ze nemen opgeloste stoffen waar. De geurende stofjes worden
opgelost in het slijm. Door difussie bereiken de opgeloste stoffen de reuksensoren e ze binden
zich aan de membraanreceptoren van de cilia. De reukzenuw draagt het impuls over aan op het
centrale zenuwstelsel.
1/4
