HOOFDSTUK 8: CARDIOVASCULAIR STELSEL ➔ HET HART
HET HART IN DE BLOEDSOMLOOP
2 bloedsomlopen
- kleine bloedsomloop of pulmonaire circulatie:
hart pompt bloed naar longen en terug naar hart
- grote bloedsomloop of systeemcirculatie:
hart pompt bloed naar rest van lichaam en terug naar hart
3 soorten bloedvaten
- arteriën of slagaders: vervoeren bloed vanuit hart naar capillairen (> efferente bloedvate)
- capillairen of haarvaten: microscopische bloedvaten waar uitwisseling van componenten
tussen cellen en bloed plaatsvindt
- venen of aders: ontvangen bloed uit capillairen en voeren het bloed terug naar het hart
(> afferente bloedvaten)
• Het hart
- ligt in het mediastinum van de borstholte
- ligt vlak achter het sternum (borstbeen)
- apex naar linksonder georiënteerd
- aan weerszijden van hart liggen longen
• De vorm van het hart is stomp-kegelvormig
4 compartimenten
- rechter atrium (= rechter voorkamer/boezem) ➔ ontvangt bloed uit grote bloedsomloop
- rechter ventrikel (= rechter kamer) ➔ stuwt bloed naar longen (kleine bloedsomloop)
- linker atrium (= linker voorkamer/boezem) ➔ ontvangt bloed vanuit longen
- linker ventrikel (= linker kamer) ➔ stuwt bloed naar orgaanstelsels (grote bloedsomloop)
DE ANATOMIE VAN HET HART
Pericardiale holte
- omgeeft het hart
- bekleed door het pericardium (=hartzakje)
Pericardium bestaat uit 2 lagen
1. Visceraal pericardium (epicardium): bekleedt buitenste opp van het hart
2. Pariëtaal pericardium : bekleedt het buitenste opp van het pericardium
,De hartwand
1. Epicardium (visceraal pericardium) = buitenste laag
- bestaaat uit epitheel en onderliggend los bindweefsel
2. Myocardium = middelste laag
- omvat hartspierweefsel (+ bloedvaten en zenuwen)
3. Endocardium = binnenste laag
- binnenbekleding van vier compartimenten van het hart
- opgebouwd uit endotheel en bindweefsel
Inwendige anatomie en organisatie
• Interatriaal septum: scheidt de atria
• Interventriculair septum: scheidt ventrikels
• Atrioventriculaire kleppen:
- bevinden zich tussen atrium en ventrikel
- zorgen ervoor dat bloed in één richting stroomt nl. van atrium naar ventrikel
Bloedstroom doorheen het hart
• Vena cava superior en inferior (= bovenste en onderste holle ader) voeren bloed
1 terug uit de grote bloedsomloop naar rechter atrium
• Sinus coronarius > terugvloei veneus bloed van de hartspier zelf in het rechter atrium
• Rechter atrium stuwt bloed naar rechter ventrikel
2 - stroomt door rechter AV-klep m.n. de valvula tricuspidalis of drieslippige klep
- kleppen verankerd via chordae tendinae
- chordae aangehecht aan papilspieren
3 • Rechterventrikel stuwt bloed door pulmonalisklep
- naar de truncus pulmonalis die zich opsplitst in linker en rechter arteria pulmonalis
4 • LONGEN
5 • Venae pulmonalis voeren bloed van de longen naar linker atrium
• Linkeratrium stuwt bloed via linker AV-klep m.n. de tweeslippige of mitralisklep
6
(verankerd via chordae tendinae) naar linker ventrikel
• Linkerventrikel stuwt bloed via
7 aortaklep naar aorta (= grote
lichaamsslagader) en alle
orgaanstelsels
, Foramen ovale:
- opening in atriaal septum
- vanaf 5e week van de embryonale ontwikkeling tot geboorte
- sluit zich na de geboorte = fossa ovalis
- soms: geen sluiting > chirurgische correctie noodzakelijk
De bloedtoevoer naar hartspier zelf
- de coronaire circulatie voorziet in de grote behoefte van myocard aan zuurstof en
voedingsstoffen
- arteria coronaria dexter (rechter kransslagader) en a. coronaria sinister (linker
kransslagader) ontspringen aan de basis van de aorta. De linker splitst zich op in de ramus
circumflexus en de LAD (left anterior descendens)
- anastomoses (verbindingen tussen kleine zijtakken van de arteriae onderling) zorgen voor
constante bloedtoevoer
- vena cordis magna en vena cordis media voeren bloed weg uit de coronaire capillairen.
Deze monden uit in coronaire sinus
- de coronaire sinus mondt uit in het rechter atrium
Myocardinfarct
= hartaanval of hartinfarct
= blokkering van de coronaire circulatie met afsterven van hartspiercellen ten gevolge van
zuurstofgebrek
DE HARTSLAG
Twee typen hartspiercellen zijn nodig bij een normale hartslag:
1) Contractiele cellen:
Zorgen voor krachtige contracties waarbij het bloed wordt voortgestuwd
2) Cellen van het geleidingssysteem:
Genereren en geleiden de actiepotentiaal
Het geleidingssysteem
• Genereert en geleidt elektrische impulsen door het hart heen
• Twee typen cellen:
1) Nodale cellen of Gangmakercellen of pacemakercellen
- vorming van het actiepotentiaal
- bepalen de hartslagfrequentie
HET HART IN DE BLOEDSOMLOOP
2 bloedsomlopen
- kleine bloedsomloop of pulmonaire circulatie:
hart pompt bloed naar longen en terug naar hart
- grote bloedsomloop of systeemcirculatie:
hart pompt bloed naar rest van lichaam en terug naar hart
3 soorten bloedvaten
- arteriën of slagaders: vervoeren bloed vanuit hart naar capillairen (> efferente bloedvate)
- capillairen of haarvaten: microscopische bloedvaten waar uitwisseling van componenten
tussen cellen en bloed plaatsvindt
- venen of aders: ontvangen bloed uit capillairen en voeren het bloed terug naar het hart
(> afferente bloedvaten)
• Het hart
- ligt in het mediastinum van de borstholte
- ligt vlak achter het sternum (borstbeen)
- apex naar linksonder georiënteerd
- aan weerszijden van hart liggen longen
• De vorm van het hart is stomp-kegelvormig
4 compartimenten
- rechter atrium (= rechter voorkamer/boezem) ➔ ontvangt bloed uit grote bloedsomloop
- rechter ventrikel (= rechter kamer) ➔ stuwt bloed naar longen (kleine bloedsomloop)
- linker atrium (= linker voorkamer/boezem) ➔ ontvangt bloed vanuit longen
- linker ventrikel (= linker kamer) ➔ stuwt bloed naar orgaanstelsels (grote bloedsomloop)
DE ANATOMIE VAN HET HART
Pericardiale holte
- omgeeft het hart
- bekleed door het pericardium (=hartzakje)
Pericardium bestaat uit 2 lagen
1. Visceraal pericardium (epicardium): bekleedt buitenste opp van het hart
2. Pariëtaal pericardium : bekleedt het buitenste opp van het pericardium
,De hartwand
1. Epicardium (visceraal pericardium) = buitenste laag
- bestaaat uit epitheel en onderliggend los bindweefsel
2. Myocardium = middelste laag
- omvat hartspierweefsel (+ bloedvaten en zenuwen)
3. Endocardium = binnenste laag
- binnenbekleding van vier compartimenten van het hart
- opgebouwd uit endotheel en bindweefsel
Inwendige anatomie en organisatie
• Interatriaal septum: scheidt de atria
• Interventriculair septum: scheidt ventrikels
• Atrioventriculaire kleppen:
- bevinden zich tussen atrium en ventrikel
- zorgen ervoor dat bloed in één richting stroomt nl. van atrium naar ventrikel
Bloedstroom doorheen het hart
• Vena cava superior en inferior (= bovenste en onderste holle ader) voeren bloed
1 terug uit de grote bloedsomloop naar rechter atrium
• Sinus coronarius > terugvloei veneus bloed van de hartspier zelf in het rechter atrium
• Rechter atrium stuwt bloed naar rechter ventrikel
2 - stroomt door rechter AV-klep m.n. de valvula tricuspidalis of drieslippige klep
- kleppen verankerd via chordae tendinae
- chordae aangehecht aan papilspieren
3 • Rechterventrikel stuwt bloed door pulmonalisklep
- naar de truncus pulmonalis die zich opsplitst in linker en rechter arteria pulmonalis
4 • LONGEN
5 • Venae pulmonalis voeren bloed van de longen naar linker atrium
• Linkeratrium stuwt bloed via linker AV-klep m.n. de tweeslippige of mitralisklep
6
(verankerd via chordae tendinae) naar linker ventrikel
• Linkerventrikel stuwt bloed via
7 aortaklep naar aorta (= grote
lichaamsslagader) en alle
orgaanstelsels
, Foramen ovale:
- opening in atriaal septum
- vanaf 5e week van de embryonale ontwikkeling tot geboorte
- sluit zich na de geboorte = fossa ovalis
- soms: geen sluiting > chirurgische correctie noodzakelijk
De bloedtoevoer naar hartspier zelf
- de coronaire circulatie voorziet in de grote behoefte van myocard aan zuurstof en
voedingsstoffen
- arteria coronaria dexter (rechter kransslagader) en a. coronaria sinister (linker
kransslagader) ontspringen aan de basis van de aorta. De linker splitst zich op in de ramus
circumflexus en de LAD (left anterior descendens)
- anastomoses (verbindingen tussen kleine zijtakken van de arteriae onderling) zorgen voor
constante bloedtoevoer
- vena cordis magna en vena cordis media voeren bloed weg uit de coronaire capillairen.
Deze monden uit in coronaire sinus
- de coronaire sinus mondt uit in het rechter atrium
Myocardinfarct
= hartaanval of hartinfarct
= blokkering van de coronaire circulatie met afsterven van hartspiercellen ten gevolge van
zuurstofgebrek
DE HARTSLAG
Twee typen hartspiercellen zijn nodig bij een normale hartslag:
1) Contractiele cellen:
Zorgen voor krachtige contracties waarbij het bloed wordt voortgestuwd
2) Cellen van het geleidingssysteem:
Genereren en geleiden de actiepotentiaal
Het geleidingssysteem
• Genereert en geleidt elektrische impulsen door het hart heen
• Twee typen cellen:
1) Nodale cellen of Gangmakercellen of pacemakercellen
- vorming van het actiepotentiaal
- bepalen de hartslagfrequentie
