Reader Jeugdcriminologie
Samenvatting van alle teksten
AJ 2023-2024
1
,INHOUDSTAFEL
1. Jeugdcriminaliteit: wetenschap, media en politiek ------------------------------------------------------------------ 3
2. Adolescentie en delinquentie ---------------------------------------------------------------------------------------- 7
3. Wetenschappelijke perspectieven op jeugdcriminaliteit ----------------------------------------------------------- 11
4. Age-crime curve ----------------------------------------------------------------------------------------------------- 22
5. Natural histories of delinquency ------------------------------------------------------------------------------------ 26
6. The age-graded theory of informal social control ------------------------------------------------------------------ 42
7. Neuropsychological measures of executive function and antisocial behavior ------------------------------------ 46
8. Prefrontal structural and functional brain imaging findings in antisocial, violent and psychopathic individuals - 51
9. Daderschap: oude en nieuwe vormen ------------------------------------------------------------------------------ 53
10. The development and impact of self-report measures of crime and delinquency ------------------------------- 56
11. Verdampende jeugdcriminaliteit: verklaringen van de internationale daling ------------------------------------ 61
12. Facts & figures: daderschap ---------------------------------------------------------------------------------------- 64
13. Facts & figures: slachtofferschap ---------------------------------------------------------------------------------- 66
14. Delinquent peers in context: a longitudinal network analysis of selection and influence effects ---------------- 68
15. Investigating the stability of co-offending and co-offenders among a sample of youthful offenders ---------- 72
16. Reconsidering peer influences on delinquency: do less proximate contacts matter? ---------------------------- 75
17. Youth work and its forgotten history: a view from Flanders ------------------------------------------------------ 80
18. That is youth work! ------------------------------------------------------------------------------------------------- 84
19. Youth care, youth organization and the youth movement in Flanders, 1850-1975 ------------------------------ 86
20. Factors influencing attitudes to violence against women --------------------------------------------------------- 91
21. The role of hypermasculinity, token resistance, rape myth and assertive sexual consent communication among
college men ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 98
22. Seksueel delinquent gedrag van jongeren ---------------------------------------------------------------------- 102
23. Minderjarige slachtoffers van criminaliteit: theorie, onderzoek en praktijk ------------------------------------- 110
24. Slachtofferschap onder adolescenten: risicokenmerken, context en relatie met welbevindingen -------------- 112
25. Een zelfrapportage-onderzoek naar slachtofferschap van geweld bij Vlaamse scholieren: een blik op de
resultaten met een ethische reflectie --------------------------------------------------------------------------------- 117
2
,1. JEUGDCRIMINALITEIT: WETENSCHAP, MEDIA EN POLITIEK (WEIJERS)
• Aandacht voor overlast en criminaliteit van jongeren: laatste decennia sterk toegenomen
o Traditionele jeugdrecht, gericht op het opvoedend en resocialiserend karakter van interventies:
onder druk
o Niet enkel criminaliteit: veelplegers, spijbelaars en jeugd die rondhangt of voor overlast zorgt
o In België: vanaf 14j mogelijk GAS op te leggen aan minderjarigen
PANIEK EN URGENTIE
• Merkwaardig verschijnsel: overal neemt de jeugdcriminaliteit af
o Toch een algemene, aanhoudende paniekstemming dat het de verkeerde kant opgaat met de
jeugd in sommige landen
o België: tussenpositie tussen stabiliteit en krachtig ingrijpen door overheid
• Voortdurende wisselwerking tussen politiek en media
o Media: rapporteren calamiteiten en meten die breed uit
o Politiek: meteen reageren en met voorstellen komen
• Vlaanderen: tamelijk constant beeld (nu zelfs daling) & echt problematisch gedrag van jongeren blijft
beperkt tot een heel kleine groep
MEDIA EN POLITIEK
• Afname van jeugdcriminaliteit (maar ook dalende misdaadcijfers in de hele westerse wereld)
o Maar Nederlandse media vertonen verschillende biases in de berichtgeving over
jeugdcriminaliteit
Hoeveelheid berichtgeving
- Neemt zelfs toe, hoewel geregistreerde jeugdcriminaliteit afneemt
Disproportionele aandacht voor high impact crimes
• Zijn juist spectaculair afgenomen
Associatie tussen Marokkaanse jeugd en ‘straatterreur’
• Jeugdcriminaliteit en overlast van jongeren variëren van karakter, maar zijn van alle tijden (hooliganisme)
BRONNEN
Ontwikkeling van jeugdcriminaliteit: via politiecijfers, gerechtelijke gegevens, zelfrapportages en
slachtofferenquêtes
POLITIECIJFERS
• Cijfers waarop media en politiek zich baseren
• Maar zeggen weinig over toename of niet
• Beïnvloed door:
o Meldingsbereidheid
o Aard criminaliteit
o Beleidsprioriteiten
• Hoog dark number
• Meer kans om terecht te komen in politieregistraties:
o Straatcriminaliteit
o Geweldscriminaliteit
o Allochtonen
• Veranderingen in de wetgeving beïnvloeden ook de kwalificaties en procedures en dus de
criminaliteitscijfers
Dus: wisselende prioriteit en selectiviteit van de ‘sociale constructie’ van (jeugd)criminaliteit
3
, ZELFRAPPORTAGES
Zelfrapportages onder jongeren
• Kunnen goed beeld geven van de meest voorkomende en dus typerende jeugddelicten
• Kenmerkende aspecten van ‘gezonde’ jeugddelinquentie: merendeel samen met anderen gepleegd &
alcohol en drugs minimale rol erbij
• Kijken naar verband tussen jeugdcriminaliteit, etniciteit en cultuur
o Hier nauwelijks verschil tussen autochtone en allochtone jongeren
• Beperkingen:
o Enquête kan slechts beperkt aantal delicten opnemen
o Sommige daders moeilijker te bereiken
o Geven geen goed beeld van de ernst van de delicten, in termen van schade en gevolgen voor
mogelijke slachtoffers
SLACHTOFFERENQUÊTES
• Geven goede indruk van de ontwikkeling van het aantal slachtoffers van misdrijven
• Beperkingen:
o Geen uitsluitsel over leeftijd daders
o Stijging/daling voor een deel veroorzaakt door toe-/afname meldingsbereidheid
o Meldingsbereidheid voor een deel veroorzaakt door toe-/afname van de bereidheid bij de
politie om een pv te maken
‘Prestatieparadox’: hoe beter de politie haar werk doet, des te meer criminaliteit er lijkt
te zijn
PENDELBEWEGINGEN IN DE CRIMINOLOGIE
• Criminologie: meerdere paradigma’s die gelijktijdig naast elkaar bestaan
o Voortdurende evolutie: nieuwe inzichten en nieuwe onderzoeksaccenten of juist oudere ideeën
weer onder de aandacht
o = Pendelbeweging
• Pendelbeweging hangt samen met bredere maatschappelijke en politieke veranderingen
o VS: sociologische en sociaalpsychologische benaderingen dominant
Criminaliteit: verstoord aanpassingsproces aan de heersende waarden en cultuur
Vooral lagere klassen
o ‘60/70: kritische/radicale criminologie: kritiek op traditionele etiologische benadering (zie supra)
o ’80: pleidooi om de ‘geloofwaardigheid’, het afschrikwekkend en beveiligend karakter van de
strafrechtelijke interventie te herstellen
• Raad van Europa: interventies met opvoedend karakter voorzien
o 1989: Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind
Rechts- en proceswaarborgen voor kinderen
Sociale verplichtingen voor staten
• Eind ’80: weer meer aandacht voor de sociale achtergronden van jeugdcriminaliteit
o Bindingstheorie van Hirschi: goede bindingen van jongeren werken remmend ten aanzien van
jeugddelinquentie
• Eind ’90: kritiek op werking politie en justitie (waarborgen burgers onvoldoende veiligheid)
o Grote media-aandacht van aantal incidenten
o Politiegegevens wezen op stijging van (gewelds)criminaliteit bij jeugdige daders
o Oververtegenwoordiging van allochtone daders
o In beleidsnota’s: effectievere aanpak van jeugddelinquentie gevraagd
Risicofactor
4
Samenvatting van alle teksten
AJ 2023-2024
1
,INHOUDSTAFEL
1. Jeugdcriminaliteit: wetenschap, media en politiek ------------------------------------------------------------------ 3
2. Adolescentie en delinquentie ---------------------------------------------------------------------------------------- 7
3. Wetenschappelijke perspectieven op jeugdcriminaliteit ----------------------------------------------------------- 11
4. Age-crime curve ----------------------------------------------------------------------------------------------------- 22
5. Natural histories of delinquency ------------------------------------------------------------------------------------ 26
6. The age-graded theory of informal social control ------------------------------------------------------------------ 42
7. Neuropsychological measures of executive function and antisocial behavior ------------------------------------ 46
8. Prefrontal structural and functional brain imaging findings in antisocial, violent and psychopathic individuals - 51
9. Daderschap: oude en nieuwe vormen ------------------------------------------------------------------------------ 53
10. The development and impact of self-report measures of crime and delinquency ------------------------------- 56
11. Verdampende jeugdcriminaliteit: verklaringen van de internationale daling ------------------------------------ 61
12. Facts & figures: daderschap ---------------------------------------------------------------------------------------- 64
13. Facts & figures: slachtofferschap ---------------------------------------------------------------------------------- 66
14. Delinquent peers in context: a longitudinal network analysis of selection and influence effects ---------------- 68
15. Investigating the stability of co-offending and co-offenders among a sample of youthful offenders ---------- 72
16. Reconsidering peer influences on delinquency: do less proximate contacts matter? ---------------------------- 75
17. Youth work and its forgotten history: a view from Flanders ------------------------------------------------------ 80
18. That is youth work! ------------------------------------------------------------------------------------------------- 84
19. Youth care, youth organization and the youth movement in Flanders, 1850-1975 ------------------------------ 86
20. Factors influencing attitudes to violence against women --------------------------------------------------------- 91
21. The role of hypermasculinity, token resistance, rape myth and assertive sexual consent communication among
college men ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 98
22. Seksueel delinquent gedrag van jongeren ---------------------------------------------------------------------- 102
23. Minderjarige slachtoffers van criminaliteit: theorie, onderzoek en praktijk ------------------------------------- 110
24. Slachtofferschap onder adolescenten: risicokenmerken, context en relatie met welbevindingen -------------- 112
25. Een zelfrapportage-onderzoek naar slachtofferschap van geweld bij Vlaamse scholieren: een blik op de
resultaten met een ethische reflectie --------------------------------------------------------------------------------- 117
2
,1. JEUGDCRIMINALITEIT: WETENSCHAP, MEDIA EN POLITIEK (WEIJERS)
• Aandacht voor overlast en criminaliteit van jongeren: laatste decennia sterk toegenomen
o Traditionele jeugdrecht, gericht op het opvoedend en resocialiserend karakter van interventies:
onder druk
o Niet enkel criminaliteit: veelplegers, spijbelaars en jeugd die rondhangt of voor overlast zorgt
o In België: vanaf 14j mogelijk GAS op te leggen aan minderjarigen
PANIEK EN URGENTIE
• Merkwaardig verschijnsel: overal neemt de jeugdcriminaliteit af
o Toch een algemene, aanhoudende paniekstemming dat het de verkeerde kant opgaat met de
jeugd in sommige landen
o België: tussenpositie tussen stabiliteit en krachtig ingrijpen door overheid
• Voortdurende wisselwerking tussen politiek en media
o Media: rapporteren calamiteiten en meten die breed uit
o Politiek: meteen reageren en met voorstellen komen
• Vlaanderen: tamelijk constant beeld (nu zelfs daling) & echt problematisch gedrag van jongeren blijft
beperkt tot een heel kleine groep
MEDIA EN POLITIEK
• Afname van jeugdcriminaliteit (maar ook dalende misdaadcijfers in de hele westerse wereld)
o Maar Nederlandse media vertonen verschillende biases in de berichtgeving over
jeugdcriminaliteit
Hoeveelheid berichtgeving
- Neemt zelfs toe, hoewel geregistreerde jeugdcriminaliteit afneemt
Disproportionele aandacht voor high impact crimes
• Zijn juist spectaculair afgenomen
Associatie tussen Marokkaanse jeugd en ‘straatterreur’
• Jeugdcriminaliteit en overlast van jongeren variëren van karakter, maar zijn van alle tijden (hooliganisme)
BRONNEN
Ontwikkeling van jeugdcriminaliteit: via politiecijfers, gerechtelijke gegevens, zelfrapportages en
slachtofferenquêtes
POLITIECIJFERS
• Cijfers waarop media en politiek zich baseren
• Maar zeggen weinig over toename of niet
• Beïnvloed door:
o Meldingsbereidheid
o Aard criminaliteit
o Beleidsprioriteiten
• Hoog dark number
• Meer kans om terecht te komen in politieregistraties:
o Straatcriminaliteit
o Geweldscriminaliteit
o Allochtonen
• Veranderingen in de wetgeving beïnvloeden ook de kwalificaties en procedures en dus de
criminaliteitscijfers
Dus: wisselende prioriteit en selectiviteit van de ‘sociale constructie’ van (jeugd)criminaliteit
3
, ZELFRAPPORTAGES
Zelfrapportages onder jongeren
• Kunnen goed beeld geven van de meest voorkomende en dus typerende jeugddelicten
• Kenmerkende aspecten van ‘gezonde’ jeugddelinquentie: merendeel samen met anderen gepleegd &
alcohol en drugs minimale rol erbij
• Kijken naar verband tussen jeugdcriminaliteit, etniciteit en cultuur
o Hier nauwelijks verschil tussen autochtone en allochtone jongeren
• Beperkingen:
o Enquête kan slechts beperkt aantal delicten opnemen
o Sommige daders moeilijker te bereiken
o Geven geen goed beeld van de ernst van de delicten, in termen van schade en gevolgen voor
mogelijke slachtoffers
SLACHTOFFERENQUÊTES
• Geven goede indruk van de ontwikkeling van het aantal slachtoffers van misdrijven
• Beperkingen:
o Geen uitsluitsel over leeftijd daders
o Stijging/daling voor een deel veroorzaakt door toe-/afname meldingsbereidheid
o Meldingsbereidheid voor een deel veroorzaakt door toe-/afname van de bereidheid bij de
politie om een pv te maken
‘Prestatieparadox’: hoe beter de politie haar werk doet, des te meer criminaliteit er lijkt
te zijn
PENDELBEWEGINGEN IN DE CRIMINOLOGIE
• Criminologie: meerdere paradigma’s die gelijktijdig naast elkaar bestaan
o Voortdurende evolutie: nieuwe inzichten en nieuwe onderzoeksaccenten of juist oudere ideeën
weer onder de aandacht
o = Pendelbeweging
• Pendelbeweging hangt samen met bredere maatschappelijke en politieke veranderingen
o VS: sociologische en sociaalpsychologische benaderingen dominant
Criminaliteit: verstoord aanpassingsproces aan de heersende waarden en cultuur
Vooral lagere klassen
o ‘60/70: kritische/radicale criminologie: kritiek op traditionele etiologische benadering (zie supra)
o ’80: pleidooi om de ‘geloofwaardigheid’, het afschrikwekkend en beveiligend karakter van de
strafrechtelijke interventie te herstellen
• Raad van Europa: interventies met opvoedend karakter voorzien
o 1989: Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind
Rechts- en proceswaarborgen voor kinderen
Sociale verplichtingen voor staten
• Eind ’80: weer meer aandacht voor de sociale achtergronden van jeugdcriminaliteit
o Bindingstheorie van Hirschi: goede bindingen van jongeren werken remmend ten aanzien van
jeugddelinquentie
• Eind ’90: kritiek op werking politie en justitie (waarborgen burgers onvoldoende veiligheid)
o Grote media-aandacht van aantal incidenten
o Politiegegevens wezen op stijging van (gewelds)criminaliteit bij jeugdige daders
o Oververtegenwoordiging van allochtone daders
o In beleidsnota’s: effectievere aanpak van jeugddelinquentie gevraagd
Risicofactor
4
