Samenvatting recht

Samenvatting Recht
Inhoud
1 Het recht en zijn bronnen....................................................................................................................3
1.1 Het begrip recht............................................................................................................................3
1.2 Indeling van het recht...................................................................................................................4
1.2.1 Algemeen...............................................................................................................................4
1.2.2 Indeling volgens de inhoud: publiekrecht..............................................................................4
1.2.3 Indeling volgens de inhoud: privaatrecht..............................................................................5
1.2.4 Indeling volgens de inhoud: gemengde rechtstakken............................................................5
1.2.5 Indeling volgens territorium: internatonaal en natonaal recht............................................6
1.2.6 Indeling volgens afdwingbaarheid.........................................................................................6
1.3 Bronnen van het recht..................................................................................................................6
1.3.1 Algemeen...............................................................................................................................6
1.3.2 De wet...................................................................................................................................7
1.3.3 De algemene rechtsbeginselen............................................................................................11
1.3.4 De rechtspraak.....................................................................................................................12
1.3.5 De gewoonte.......................................................................................................................13
1.3.6 De pseudowetgeving...........................................................................................................13
1.3.7 Paralegale normen...............................................................................................................13
1.3.8 De rechtsleer.......................................................................................................................13
1.3.9 De billijkheid........................................................................................................................13
2 De rechtstakken en hun basisbegrippen............................................................................................15
2.1 Het burgerlijk recht.....................................................................................................................15
2.1.1 Begrip...................................................................................................................................15
2.1.2 Disciplines van het burgerlijk recht......................................................................................15
2.1.3 Enkele basisbegrippen van het familierecht........................................................................15
2.1.4 Enkele basisbegrippen van het vermogensrecht.................................................................21
2.2 Het gerechtelijk recht.................................................................................................................30
2.2.1 Begrip...................................................................................................................................30
2.2.2 Fundamentele principes van de rechtspraak.......................................................................30
2.2.3 Beginselen van het burgerlijk procesrecht...........................................................................31
2.2.4 Organisate van de rechterlijke macht.................................................................................31
2.2.5 Rechterlijke organisate in burgerlijke en handelszaken......................................................31
2.2.6 Rechterlijke organisate in strafzaken..................................................................................32
2.2.7 Verloop van een gerechtelijke/burgerlijke procedure.........................................................33

1

, 2.2.8 Bewijsregeling......................................................................................................................34
2.2.9 Bemiddeling.........................................................................................................................34
2.3 Het ondernemingsrecht..............................................................................................................34
2.3.1 Begrip...................................................................................................................................34
2.3.2 Basisbegrippen handelsrecht...............................................................................................35
2.3.3 Enkele basisbegrippen van het vennootschapsrecht...........................................................37
2.3.4 Enkele basisbegrippen van het economisch recht...............................................................38
2.4 Het sociaal recht.........................................................................................................................39
2.4.1 Begrip...................................................................................................................................39
2.4.2 Enkele basisbegrippen van het arbeidsrecht.......................................................................39
2.4.3 Enkele basisbegrippen van het socialezekerheidsrecht.......................................................42
2.4.4 Rechterlijke organisate in arbeids-en sociale zaken............................................................45
2.5 Het staatsrecht...........................................................................................................................46
2.5.1 Begrip...................................................................................................................................46
2.5.2 De instellingen....................................................................................................................46
2.5.3 De grondwetelijke rechten en vrijheden............................................................................52
2.6 Het internatonaal recht.............................................................................................................55
2.6.1 Begrippen............................................................................................................................55
1.1 Strafrecht en strafprocesrecht....................................................................................................55
1.1.1 Begrip...................................................................................................................................55
1.1.2 Grondwetelijke beginselen.................................................................................................56
1.1.3 Enkele basisbegrippen van het strafrecht............................................................................56
1.1.4 Basisbegrippen van het strafprocesrecht.............................................................................57
1.1.5 Enkele begrippen uit het strafprocesrecht..........................................................................58
1.2 Fiscaal recht................................................................................................................................59
1.2.1 Begrip...................................................................................................................................59
1.2.2 Grondwetelijke beginselen van fscaal recht......................................................................59
1.2.3 Enkele basisbegrippen van het materieel fscaal recht........................................................59
1.2.4 Enkele basisbegrippen van het formeel fscaal recht...........................................................61
1.3 Internatonaal recht....................................................................................................................61
1.3.1 Begrip...................................................................................................................................61
1.3.2 Enkele begrippen van het internatonaal recht....................................................................61




2

,1 Het recht en zijn bronnen
1.1 Het begrip recht
 = verzameling van regels die gelden voor een bepaalde samenleving en op een bepaald
ogenblik
 = tjd- en plaatsgebonden
o Sommige dingen die wij nu normaal vinden waren vroeger not done
o In westerse samenlevingen gelden heel andere regels dan Aziatsche samenlevingen
 Kern van het recht:
o Recht is een geheel van bindende regels.  het zijn geen suggestes of
aanbevelingen
 Kan worden onderverdeeld in verschillende soorten 
 Gebodsbepalingen: een bepaald gedrag opleggen
 Verbodsbepalingen: een bepaalde daad verbieden
 Verlofbepalingen: aan rechtssubjecten toelaten bepaalde
handelingen te stellen, zonder dat zij daar toe verplicht zijn
 Geen rigide systeem dat enkel voorschrijf wat mag of niet mag  ook soms
keuze (regels toepasbaar na keuze) of enkel indien partjen geen regeling
voorzien (wilsaanvullende regels)
 Ook rechtsregels zonder eigenlijke gedragsvoorschrifen maar bieden
ondersteuning aan gedragsregels door bv instellingen te organiseren,…
 Ook technische regels met betrekking op termijnen, akten, procedures,…
o Recht moet de samenleving ordenen en in stand houden.  recht regelt de relate
tussen burger en overheid + tussen burgers onderling
 Staat niet los van sociale, politeke en economische belangen
 Wil ook doelstellingen realiseren en nieuwe toestanden scheppen
 Doel: bepaalde morele regels te doen naleven, personen en goederen
beschermen, rechtszekerheid creëren, politek en economisch systeem
uitwerken,…
o Het recht vereist gezag.
 Wordt door de overheid opgelegd en wordt door haar afgedwongen
 Binding verwijst naar uitvaardigen van het recht en doen naleven van de
rechtsregels
 Uitvaardigen van het recht:
 Uitgevaardigd door de regelgevende organen van de samenleving
 Regels moeten rechtsgeldig ontstaan zijn (rekening houden met de
hiërarchie van de normen en met de bevoegdheidsverdelende regels
en de procedureregels
o Hiërarchie: niet alle rechtsregels hebben dezelfde waarde,
lagere normen mogen de hogere normen niet tegenspreken
o Bevoegdheidsverdelende regels: bepalen welke overheid
regelgevend mag optreden
o Procedureregels: bepalen op welke wijze en volgens welke
pleegvormen de regel tot stand kan komen
 Naleven van het recht:



3

,  Vaak uit bewustzijn spontaan nageleefd, indien nodig met geweld
afdwingen  dit maakt het verschil met andere gedragsregels
 Afwijkend gedrag wordt bestraf (vrijheidsberoving, geldboeten,
verbeurdverklaringen, verlies van bepaalde rechten, werkstrafen,…)
 Sanctonering door rechterlijke macht
o Soms zonder tussenkomst van rechter (bv. GAS-boetes)
 Wetgevende macht: de Staat maakt nieuwe rechtsregels via wetgeving
 Uitvoerende macht: de toepassing van die regels is mogelijk door een
regering en administratef apparaat
 Rechterlijke macht: toegepast in rechtbanken voor beslechtng van geschillen
o Besluit:
 Recht is geheel van regels die worden uitgevaardigd en afgedwongen door
de daartoe bevoegde organen op gezag van de gemeenschap voor dewelke
ze gelden, en die tot doel hebben de samenleving te ordenen en in stand te
houden.

1.2 Indeling van het recht
1.2.1 Algemeen
 Natonale recht = ingedeeld in publiekrecht en privaatrecht  onderscheid gaat uit van de
fnaliteit van beide
 Publiekrecht:
o Regelt verhouding tussen burger en overheid
o Gekenmerkt door een ongelijkheid in verhouding (door voorrang van het algemeen
belang op het partculier belang)
o Dwingend recht
o Algemeen belang
 Privaatrecht:
o Regelt verhouding tussen burgers onderling
o Regelt private belangen van individuen of groepen individuen
o Aanvullend recht
o Partculier belang
 Tegenwoordig niet zoveel verschil meer tussen privaat en publiek  door verweving van
publieke en private belangen en door tussenkomst van overheid in samenleving

1.2.2 Indeling volgens de inhoud: publiekrecht
 Staatsrecht (= grondwetelijk recht)
o De GW
o Regels mbt de inrichtng, de bevoegdheid, de werking van de staat en de
fundamentele rechten en vrijheden van de burger
o Basis van politeke en rechterlijke organisate
 Bestuursrecht (= administratef recht)
o In aparte weteksten, geen overkoepeld wetboek
o Regels mbt de concrete rechtsrelate tussen administrate en de burger
o Bv. Bouwvergunning, beroep tegen deliberate
 Strafrecht
o Strafwetboek
o Strafregels bevaten een omschrijving van strafbare gedragingen en sanctes

4