Hoofdstuk 10: Virussen
10.1 Virusstructuur
Algemene kenmerken van virussen
- Zéér klein! (groote-orrde: nm)
- Acellulair (kan zich zelf niet vermenigvulrdigen en heef rde celornallen van rde besmete
gastheer om zich zelf te vermenigvulrdigen)
- Buiten rde gastheercel heeft een virus geen enkel vorm van metaoolisme
è Obligaat intracellulaire parasieten
- Ofwel DNA ofwel RNA (kan ze alle twee niet hebben)
Ss of rds = Basis classifcaae
- Hebben verschillenrde gastheren: alle levenrde organismen
Dieren, bacteriën, planten, fungi
De groote en morfologie van enkele virussen
Structuur van een virion
• Grote variaae in vorm en groote
• Nucleïnezuur is alaird omgeven rdoor capsirde (zelf uit capsomeeropgebouwrd)= nucleocapsirde
• Capsomeren (speciefek gerangschikt rdierliike eiwiten)
• Enveloppe (mantel ronrd rde nucleo-capsirde)
• Virus zonrder enveloppe = naakte virus
Virussymetrie
Helicoïrdale virussen:
Icosaherdrale virussen
Complexe virussen
Helicoïdale virussen
- = Al rdan niet een lange en fexible staaf
- Nucleocapsirde= een lange holle cilinrder rdie het nucleïnezuur omgeef is uit 2100
capsomeren opgebouwrd
- Het RNA is volgens een helix ingeberd tegen rde wanrd van rde capsirde een structuur
ontstaat met centrale rotaae-as RNA
Nucleocapsirde
Icosahedrale virussen
- Opgerolrde Nucleïnezuur bevinrdt zich in een capsirde rdie volgens een regelmaage veelhoek is
opgebouwrd
, - De symmetrievorm van rde capsirde : isocaeder (bestaanrd uit vlakken en ribben van een
rdriehoek)
Complexe virussen
- Samenstelling van Helicoïrdale en Icosaherdrale virussen
- De assemblage gebeurt in fasen:
1. De complete start ineen gezet
2. De afgewerkte start worrdt vastgemaalt aan rde DNA-bevatenrde kop
3. De tentakles (opgebouwrd uit eiwiten) er op geplaatst
Enveloppe
- Vomt extra omhulsel bii rdieliike en menseliike
- Afomsag van gastheercel
- Bestaat uit rdubbellaag fosfolipirden met rdaarin een aantal virale eiwiten Virale spikes
Virale enzymen
- Sommige virussen naast DNA of RNA nog eigen enzymeN
- Bekenrdste voorbeelrd: reverse transcriptase: aanwezig in retrovirussen (bv.HIV)
- Is in staat om vertrekkenrd van RNA een complementaire DNA-streng aan te maken
- Dit DNA stuk verstopt zich rdan in het DNA van een besmete mens moeiliik om te
rdetecteren
Suovirale entteiten
- Geen virussen o.w.v. hun afwiikenrde manier waarop ze hun geneasche materiaal
vermenigvulrdigen en rde cellen beïnvloerden
- Twee soorten
• Viroïd:
- Is een Infecaeuze ss-RNA moleculen
- Verschilt van het virus omrdat het een capsirde mist
- Vrii stabielle extracellulaire vorm rdie van ene gastheercel naar anrdere kan gaan
- Enkel planten ken enfecteren (rdieren en prokaryoten niet)
• Prion:
- Bevat geen DNA of RNA en het extracellulaire vorm bestaat enkel uit eiwit
- Is een infecaeus eiwit
- De eiwit heef abnormale plooiing rdie zich aan rde normaal geplooirde eiwit van rde
gesheercel binrdt en maakt rdeze ook abnormaal waarrdoor ze samen neerslaan en
zorgen voor een geliikaarrdige ziekte als Alzheimer
- Bv. Gekke koeienziekte
10.1 Virusstructuur
Algemene kenmerken van virussen
- Zéér klein! (groote-orrde: nm)
- Acellulair (kan zich zelf niet vermenigvulrdigen en heef rde celornallen van rde besmete
gastheer om zich zelf te vermenigvulrdigen)
- Buiten rde gastheercel heeft een virus geen enkel vorm van metaoolisme
è Obligaat intracellulaire parasieten
- Ofwel DNA ofwel RNA (kan ze alle twee niet hebben)
Ss of rds = Basis classifcaae
- Hebben verschillenrde gastheren: alle levenrde organismen
Dieren, bacteriën, planten, fungi
De groote en morfologie van enkele virussen
Structuur van een virion
• Grote variaae in vorm en groote
• Nucleïnezuur is alaird omgeven rdoor capsirde (zelf uit capsomeeropgebouwrd)= nucleocapsirde
• Capsomeren (speciefek gerangschikt rdierliike eiwiten)
• Enveloppe (mantel ronrd rde nucleo-capsirde)
• Virus zonrder enveloppe = naakte virus
Virussymetrie
Helicoïrdale virussen:
Icosaherdrale virussen
Complexe virussen
Helicoïdale virussen
- = Al rdan niet een lange en fexible staaf
- Nucleocapsirde= een lange holle cilinrder rdie het nucleïnezuur omgeef is uit 2100
capsomeren opgebouwrd
- Het RNA is volgens een helix ingeberd tegen rde wanrd van rde capsirde een structuur
ontstaat met centrale rotaae-as RNA
Nucleocapsirde
Icosahedrale virussen
- Opgerolrde Nucleïnezuur bevinrdt zich in een capsirde rdie volgens een regelmaage veelhoek is
opgebouwrd
, - De symmetrievorm van rde capsirde : isocaeder (bestaanrd uit vlakken en ribben van een
rdriehoek)
Complexe virussen
- Samenstelling van Helicoïrdale en Icosaherdrale virussen
- De assemblage gebeurt in fasen:
1. De complete start ineen gezet
2. De afgewerkte start worrdt vastgemaalt aan rde DNA-bevatenrde kop
3. De tentakles (opgebouwrd uit eiwiten) er op geplaatst
Enveloppe
- Vomt extra omhulsel bii rdieliike en menseliike
- Afomsag van gastheercel
- Bestaat uit rdubbellaag fosfolipirden met rdaarin een aantal virale eiwiten Virale spikes
Virale enzymen
- Sommige virussen naast DNA of RNA nog eigen enzymeN
- Bekenrdste voorbeelrd: reverse transcriptase: aanwezig in retrovirussen (bv.HIV)
- Is in staat om vertrekkenrd van RNA een complementaire DNA-streng aan te maken
- Dit DNA stuk verstopt zich rdan in het DNA van een besmete mens moeiliik om te
rdetecteren
Suovirale entteiten
- Geen virussen o.w.v. hun afwiikenrde manier waarop ze hun geneasche materiaal
vermenigvulrdigen en rde cellen beïnvloerden
- Twee soorten
• Viroïd:
- Is een Infecaeuze ss-RNA moleculen
- Verschilt van het virus omrdat het een capsirde mist
- Vrii stabielle extracellulaire vorm rdie van ene gastheercel naar anrdere kan gaan
- Enkel planten ken enfecteren (rdieren en prokaryoten niet)
• Prion:
- Bevat geen DNA of RNA en het extracellulaire vorm bestaat enkel uit eiwit
- Is een infecaeus eiwit
- De eiwit heef abnormale plooiing rdie zich aan rde normaal geplooirde eiwit van rde
gesheercel binrdt en maakt rdeze ook abnormaal waarrdoor ze samen neerslaan en
zorgen voor een geliikaarrdige ziekte als Alzheimer
- Bv. Gekke koeienziekte
