Medische ethiek
Gastmans
1. Leg autonomie in verbondenheid (relationele autonomie) uit in de context van
niet-terminale psychiatrische patiënten.
Het belangrijk principe van autonomie in patiënt-arts relatie kan geïnterpreteerd
worden op 2 manieren. Men verkiest autonomie in verbondenheid boven individuele
zelfbeschikking. Dit eerste betekent dat ze de beslissing samen uitklaren en bevat
een individuele en relationele component die elkaar ondersteunen en waartussen een
evenwicht moet gevonden worden. Want aan de ene kant moet de beslissingsvrijheid
van de patiënt gerespecteerd worden en zijn/haar euthanasievraag ernstig genomen
worden om zo ont-waarding te vermijden, zeker bij niet-terminale psychiatrische
patiënten die een uitzonderlijke kwetsbaarheid bezitten. De wisselwerking met
zorgverleners is aan de andere kant ook zeer belangrijk en moet versterkt worden om
verantwoordelijkheid op te roepen bij hen en de patiënt niet in isolement te duwen.
Individuele zelfbeschikking betekent dat de arts alle opties en
behandelmogelijkheden voorlegt aan de patient en dat deze laatste dan simpelweg
mag beslissen, zonder te overleggen met de arts.
2. Wat is de maatschappelijke verantwoordelijkheid in de context van levensmoeë
ouderen?
Eerst en vooral moeten we voor een meer inclusieve en solidaire samenleving
zorgen tov ouderen. Erkennen dat men menswaardig oud kan worden met alle
fysieke en psychische kwaaltjes/kwetsbaarheden die daarbij horen, kan negatieve
percepties van ouderen hieromtrent verminderen en een gedeelde maatschappelijke
zinhorizon creëren. Bovendien moeten we zorgen dat ouderen zich geen last voelen
in de samenleving (kosten) en hen trots maken op wat ze gepresteerd hebben in hun
leven. Levensmoeheid heeft namelijk ook deels een maatschappelijk gegronde
oorzaak. Eenzaamheid, stigmatisatie en sociale uitsluiting zijn voorbeelden hiervan.
Deze kunnen aangepakt worden mbv sociale interventies, zorg voor dieren,
maatschappelijke participatie, … Dit proces van bewustwording, emancipatie en
vooroordelen afbreken is langdurig.
3. Is ‘kwaliteit van leven’ een hanteerbaar ethisch principe bij levenseindezorg van
pasgeborenen? Wat zijn de voor- en nadelen?
, ● QOL = zeer subjectief, kan enkel door de betrokkene (ook al is deze nog
wilsonbekwaam) worden beoordeeld (niet door medemens zoals ouder of
arts)
● criteria van QOL = onduidelijk, psychisch/fysiek, vaak vergeleken met de
mogelijkheden van een gezond kind (al gedoemd op voorhand)
● onzekerheid over toekomstige levenskwaliteit obv diagnose/prognose:
evolutie? nieuwe behandelingen?
● QOL vs geluk: mensen met aandoening zijn niet per se ongelukkig, geluk is
persoons- & contextgebonden, arts kan hier niet over oordelen, aanvaard
worden door directe omgeving & gehele samenleving speelt hier een grote rol
● discussie over QOL = evt kwetsend voor personen die hiermee door het leven
moeten gaan
● men toont wel respect voor het leven van de betrokkene en zijn/haar
lichamelijke integriteit
● bewerkstelligen van zo groot mogelijk toekomstig welzijn
● zorgen voor evt menswaardig stervensproces
Kwaliteit van leven heeft, net zoals respect voor autonomie en sociale
rechtvaardigheid, zijn fundering in de waardigheid van de menselijke persoon. En de
hulpverleners proberen altijd vanuit de best-interest voor het kind te vertrekken,
maar het belang van derden (zoals ouders) speelt ook een rol. Obv de overwegende
negatieve argumenten behoudt men eerder een grote terughoudendheid tov deze
benadering van ‘kwaliteit van leven’. Deze is namelijk subjectief en afhankelijk van de
specifieke context.
4. Wat is de bijdrage van kwalitatief empirisch onderzoek aan de ethiek?
Deze zijn erg geschikt om de beleefde ervaringen van patiënten, hulpverleners en
familieleden zichtbaar te maken door bv diepgaand en uitgebreid interviewen van
deze. Hierdoor schept men een genuanceerd beeld over de beleving van de huidige
zorgrealiteit. De resultaten geven ons een beter inzicht en kunnen antwoorden
bieden op levensvragen zoals ‘Hoe voelt het om levensmoe te zijn of hoe beleeft
men zwangerschapsafbreking?’. Zo hebben we bv met kwalitatief empirisch
onderzoek aan het licht gebracht dat verpleegkundigen een grotere betrokkenheid in
het euthanasiezorgproces dan men dacht en dat de beleving hiervan ook als
emotioneel moeilijk/zwaar/intens werd ervaren. Hierdoor houdt men bij de ethische
visieontwikkeling over euthanasie nu ook meer rekening met de verpleegkundigen.
Kwalitatief empirisch onderzoek geeft ons dus niet alleen perspectief in een
specifieke context, maar geeft ook een stem aan eerder onzichtbare groepen
(emancipatie).
Gastmans
1. Leg autonomie in verbondenheid (relationele autonomie) uit in de context van
niet-terminale psychiatrische patiënten.
Het belangrijk principe van autonomie in patiënt-arts relatie kan geïnterpreteerd
worden op 2 manieren. Men verkiest autonomie in verbondenheid boven individuele
zelfbeschikking. Dit eerste betekent dat ze de beslissing samen uitklaren en bevat
een individuele en relationele component die elkaar ondersteunen en waartussen een
evenwicht moet gevonden worden. Want aan de ene kant moet de beslissingsvrijheid
van de patiënt gerespecteerd worden en zijn/haar euthanasievraag ernstig genomen
worden om zo ont-waarding te vermijden, zeker bij niet-terminale psychiatrische
patiënten die een uitzonderlijke kwetsbaarheid bezitten. De wisselwerking met
zorgverleners is aan de andere kant ook zeer belangrijk en moet versterkt worden om
verantwoordelijkheid op te roepen bij hen en de patiënt niet in isolement te duwen.
Individuele zelfbeschikking betekent dat de arts alle opties en
behandelmogelijkheden voorlegt aan de patient en dat deze laatste dan simpelweg
mag beslissen, zonder te overleggen met de arts.
2. Wat is de maatschappelijke verantwoordelijkheid in de context van levensmoeë
ouderen?
Eerst en vooral moeten we voor een meer inclusieve en solidaire samenleving
zorgen tov ouderen. Erkennen dat men menswaardig oud kan worden met alle
fysieke en psychische kwaaltjes/kwetsbaarheden die daarbij horen, kan negatieve
percepties van ouderen hieromtrent verminderen en een gedeelde maatschappelijke
zinhorizon creëren. Bovendien moeten we zorgen dat ouderen zich geen last voelen
in de samenleving (kosten) en hen trots maken op wat ze gepresteerd hebben in hun
leven. Levensmoeheid heeft namelijk ook deels een maatschappelijk gegronde
oorzaak. Eenzaamheid, stigmatisatie en sociale uitsluiting zijn voorbeelden hiervan.
Deze kunnen aangepakt worden mbv sociale interventies, zorg voor dieren,
maatschappelijke participatie, … Dit proces van bewustwording, emancipatie en
vooroordelen afbreken is langdurig.
3. Is ‘kwaliteit van leven’ een hanteerbaar ethisch principe bij levenseindezorg van
pasgeborenen? Wat zijn de voor- en nadelen?
, ● QOL = zeer subjectief, kan enkel door de betrokkene (ook al is deze nog
wilsonbekwaam) worden beoordeeld (niet door medemens zoals ouder of
arts)
● criteria van QOL = onduidelijk, psychisch/fysiek, vaak vergeleken met de
mogelijkheden van een gezond kind (al gedoemd op voorhand)
● onzekerheid over toekomstige levenskwaliteit obv diagnose/prognose:
evolutie? nieuwe behandelingen?
● QOL vs geluk: mensen met aandoening zijn niet per se ongelukkig, geluk is
persoons- & contextgebonden, arts kan hier niet over oordelen, aanvaard
worden door directe omgeving & gehele samenleving speelt hier een grote rol
● discussie over QOL = evt kwetsend voor personen die hiermee door het leven
moeten gaan
● men toont wel respect voor het leven van de betrokkene en zijn/haar
lichamelijke integriteit
● bewerkstelligen van zo groot mogelijk toekomstig welzijn
● zorgen voor evt menswaardig stervensproces
Kwaliteit van leven heeft, net zoals respect voor autonomie en sociale
rechtvaardigheid, zijn fundering in de waardigheid van de menselijke persoon. En de
hulpverleners proberen altijd vanuit de best-interest voor het kind te vertrekken,
maar het belang van derden (zoals ouders) speelt ook een rol. Obv de overwegende
negatieve argumenten behoudt men eerder een grote terughoudendheid tov deze
benadering van ‘kwaliteit van leven’. Deze is namelijk subjectief en afhankelijk van de
specifieke context.
4. Wat is de bijdrage van kwalitatief empirisch onderzoek aan de ethiek?
Deze zijn erg geschikt om de beleefde ervaringen van patiënten, hulpverleners en
familieleden zichtbaar te maken door bv diepgaand en uitgebreid interviewen van
deze. Hierdoor schept men een genuanceerd beeld over de beleving van de huidige
zorgrealiteit. De resultaten geven ons een beter inzicht en kunnen antwoorden
bieden op levensvragen zoals ‘Hoe voelt het om levensmoe te zijn of hoe beleeft
men zwangerschapsafbreking?’. Zo hebben we bv met kwalitatief empirisch
onderzoek aan het licht gebracht dat verpleegkundigen een grotere betrokkenheid in
het euthanasiezorgproces dan men dacht en dat de beleving hiervan ook als
emotioneel moeilijk/zwaar/intens werd ervaren. Hierdoor houdt men bij de ethische
visieontwikkeling over euthanasie nu ook meer rekening met de verpleegkundigen.
Kwalitatief empirisch onderzoek geeft ons dus niet alleen perspectief in een
specifieke context, maar geeft ook een stem aan eerder onzichtbare groepen
(emancipatie).
