A CRISE DO 1917: OS GOBERNOS DE CONCENTRACIÓN E A
GUERRA DE MARROCOS
O goberno de Eduardo Dato mantivo a España neutral na 1ª Guerra Mundial (1914-19) pero o conflito
tivo un grave impacto na sociedade española tanto desde o punto de vista ideolóxico, a opinión pública
dividiuse entre aliadófilos e xermanófilos.
Dende o punto de vista económico a guerra converteu a España en subministradora de todo tipo de
productos aos países belixerantes. Efecto positivo sobre o desenvolvemento comercial e industrial, pero
provocou un aumento dos prezos, especialmente dos productos de primeira necesidade. Os salarios
non subían ao mesmo ritmo que os prezos. Todo isto fixo que as condicións de vida das clases
populares se deteriorasen, acentuándose o malestar militar, social e político.
A crise militar : as xuntas de defensa
En 1916 se crearon en Barcelona as Xuntas de Defensa militares, asociación de carácter corporativo
formadas por oficiais de media e baixa graduación, para defender os seus intereses profesionais en
materia económica.
A perda de poder adquisitivo dos salarios e a precaria situación económica da oficialidade fixo que se
estenderan rápidamente por toda España. Engadiron outras reivindicacións: regulamento dos
ascensos, defensa do honor dos militares, represión contra o socialismo, o anarquismo e os
separatismos nacionalistas.
O goberno disolveu as Xuntas e os seus dirixentes foron detidos, pero a aberta rebelión solidaria dos
oficiais obrigou ao Goberno a recoñecelas.
O poder militar se impuxo novamente ao poder civil e a partir de entón os militares interviñeron no
nomeamento do ministro da Guerra e se converteron nos máximos garantes da orde pública.
Conseguiron as súas reivindicacións en materia de salarios e ascensos, pero os problemas graves do
exército non se solucionaron: orzamentos insuficientes, equipamento deficiente, exceso de oficiais,
divisións internas entre oficiais de distintas armas e entre africanistas e xuntistas.
A crise política: a Asamblea de Parlamentarios
A debilidade do Goberno provocada pola crise das Xuntas de Goberno, a división dos partidos
dinásticos e o desprestixio do rei polas súas intromisións en asuntos políticos… Todo isto foi
aproveitado por Francesc Cambó, líder da Lliga Rexionalista de Catalunya, para presionar ao goberno e
solicitar a autonomía para Cataluña.
Ante a intransixencia do Goberno de Madrid, a Liga convocou, o 5 de xullo, unha reunión de deputados
e senadores cataláns que demandaba unha inmediata reunión das Cortes con carácter de constituíntes
para que deliberasen sobre a organización do Estado e a autonomía rexional e municipal. A maioría
dos deputados e senadores cataláns acudiu. No caso de que o Goberno non accedese, invitábase a
todos os parlamentarios españois a unha Asemblea Extraordinaria como representantes da vontade do
país para que opinase sobre isos temas.
A Asemblea de Parlamentarios celebrouse o 19 de xullo en Barcelona a pesar da prohibición
gubernativa. Acudiron 71 dun total de 760. Só socialistas, republicanos e catalanistas, insistiron na
convocatoria de Cortes constituíntes. O goberno a considerou ilegal, sediciosa, e separatista. A
iniciativa fracasou pola falta de apoios e as divisións internas ante a folga xeral de agosto. A Lliga
Rexionalista, defensora dos intereses da burguesía abandonou as súas pretensións ante o medo á
revolución social e buscou un acordo coas autoridades centrais.
GUERRA DE MARROCOS
O goberno de Eduardo Dato mantivo a España neutral na 1ª Guerra Mundial (1914-19) pero o conflito
tivo un grave impacto na sociedade española tanto desde o punto de vista ideolóxico, a opinión pública
dividiuse entre aliadófilos e xermanófilos.
Dende o punto de vista económico a guerra converteu a España en subministradora de todo tipo de
productos aos países belixerantes. Efecto positivo sobre o desenvolvemento comercial e industrial, pero
provocou un aumento dos prezos, especialmente dos productos de primeira necesidade. Os salarios
non subían ao mesmo ritmo que os prezos. Todo isto fixo que as condicións de vida das clases
populares se deteriorasen, acentuándose o malestar militar, social e político.
A crise militar : as xuntas de defensa
En 1916 se crearon en Barcelona as Xuntas de Defensa militares, asociación de carácter corporativo
formadas por oficiais de media e baixa graduación, para defender os seus intereses profesionais en
materia económica.
A perda de poder adquisitivo dos salarios e a precaria situación económica da oficialidade fixo que se
estenderan rápidamente por toda España. Engadiron outras reivindicacións: regulamento dos
ascensos, defensa do honor dos militares, represión contra o socialismo, o anarquismo e os
separatismos nacionalistas.
O goberno disolveu as Xuntas e os seus dirixentes foron detidos, pero a aberta rebelión solidaria dos
oficiais obrigou ao Goberno a recoñecelas.
O poder militar se impuxo novamente ao poder civil e a partir de entón os militares interviñeron no
nomeamento do ministro da Guerra e se converteron nos máximos garantes da orde pública.
Conseguiron as súas reivindicacións en materia de salarios e ascensos, pero os problemas graves do
exército non se solucionaron: orzamentos insuficientes, equipamento deficiente, exceso de oficiais,
divisións internas entre oficiais de distintas armas e entre africanistas e xuntistas.
A crise política: a Asamblea de Parlamentarios
A debilidade do Goberno provocada pola crise das Xuntas de Goberno, a división dos partidos
dinásticos e o desprestixio do rei polas súas intromisións en asuntos políticos… Todo isto foi
aproveitado por Francesc Cambó, líder da Lliga Rexionalista de Catalunya, para presionar ao goberno e
solicitar a autonomía para Cataluña.
Ante a intransixencia do Goberno de Madrid, a Liga convocou, o 5 de xullo, unha reunión de deputados
e senadores cataláns que demandaba unha inmediata reunión das Cortes con carácter de constituíntes
para que deliberasen sobre a organización do Estado e a autonomía rexional e municipal. A maioría
dos deputados e senadores cataláns acudiu. No caso de que o Goberno non accedese, invitábase a
todos os parlamentarios españois a unha Asemblea Extraordinaria como representantes da vontade do
país para que opinase sobre isos temas.
A Asemblea de Parlamentarios celebrouse o 19 de xullo en Barcelona a pesar da prohibición
gubernativa. Acudiron 71 dun total de 760. Só socialistas, republicanos e catalanistas, insistiron na
convocatoria de Cortes constituíntes. O goberno a considerou ilegal, sediciosa, e separatista. A
iniciativa fracasou pola falta de apoios e as divisións internas ante a folga xeral de agosto. A Lliga
Rexionalista, defensora dos intereses da burguesía abandonou as súas pretensións ante o medo á
revolución social e buscou un acordo coas autoridades centrais.
