1
THEMA GEDRAG
WEEK 4: Angststoornissen
Leerdoel 1:
Angststoornissen
Angst is een normale reactie op een angstopwekkende prikkel
Angst helpt om met een moeilijke en gevaarlijke situatie om te gaan
Pathologische angst is ongewoon intens en/of langdurig en treedt zonder angstprikkel op
Er is sprake van een angststoornis bij pathologische angst met beperkingen in het dagelijks leven
Angststoornissen worden onderverdeeld in:
De typische patiënt met een gegeneraliseerde angststoornis piekert over allerlei gevaren die in de toekomst
kunnen plaatsvinden terwijl daar geen aanwijsbare reden voor is
Piekerstoornis ; Alle dagen een beetje angstig
De typische patiënt met een paniekaanval bezoekt de eerstehulpafdeling omdat hij/zij het gevoel heeft dood te
gaan en daardoor zeer angstig is
Lichamelijke angst!
De typische patiënt met agorafobie mijdt openbare plaatsen en/of onbekende situaties
Subtype agorafobie w in DSM5 als op een zichzelf staande aandoening beschouwd waarin angst voor bepaalde
openbare situaties centraal staat (Ontsnappen zal moeilijk zijn)
, 2
De typische patiënt met een sociale fobie is extreem angstig voor sociale situaties
De patiënt is bang om voor schut te staan, zichzelf belachelijk te maken of kritiek te krijgen
De typische patiënt met een specifieke fobie ervaart een aanhoudende angst voor en vermijding van bepaalde
objecten of situaties
Subtypes specifieke fobie: Diertype, natuurtype, bloed-/injectie-/verwondingstype, situationeel type en overig
(slik of braakfobie)
Veel patiënten met een angststoornis vertonen vermijdingsgedrag => Patiënt delay
Angst: Op afstand, toekomstig gevaar
Vrees: Direct gevaar in nabije toekomst
Paniek: Gevaar is er al
Obsessieve-compulsieve stoornis
-> Ervaren gerustellende dwanghandelingen bij dwanggedachten, die hinderlijk toenemen (>1h/dag) om een
gevoel van veiligheid te creëren
-> De typische patiënt is weinig flexibel, kan slecht tegen veranderingen, kan moeilijk samenwerken en is
perfectionistisch en onderlijk ingesteld
-> Start gemiddeld tussen 22-36 jaar
-> Vaak in combinatie met depressieve stoornis, andere angststoornissen, schizofrenie, ticstoornissen en
cluster C
-> Smetvrees is het meest voorkomende subtype
-> DSM-5:
Valt samen met mofrodysforie onder obsessief, compulsieve en verwante stoornissen
✓ Recidiverende, persisterende en ongewenste gedachten, impulsen of voorstellingen (obsessies) en/of
repetitieve handelingen of psychische activiteiten in reactie op obessies (compulsies)
✓ Voorkomen/ verminderen angst of lijdensdruk of voorkomen gevreesde situatie
-> Risicofactoren:
! Stressvolle levensgebeurtenissen
! Laag inkomen
! Lagere opleiding
! Infecties met streptokokken in de kindertijd
-> Mogelijke betrokkenheid van neurotransmittersystemen (serotonine en dopamine)
Erfelijke factoren spelen een grote rol
-> Behandeling:
Eerste keus is cognitieve gedragstherapie
Psycho-educatie
Exposure in vivo met responspreventie
Medicatie:
Eerste keus: SSRI
Tweede keus: TCA
=> Vaak therapieresistent
-> Onbehandeld is er een episodisch beloop met (in)complete tussentijdse remissie
Bij 20% is het toch chronisch
-> Behandeld is er bij 50% volledig ‘herstel’ ; bij 25% symptoom reductie ; bij 25% geen afname van klachten
Bij stoppen medicatie heeft 50-70% binnen 1 jaar een terugval
Een obsessie = dwangmatige gedachte die de angst doet toenemen
bijvoorbeeld een dwang om je handen te wassen
Een compulsie = het uitvoeren van deze dwangmatige gedachte wat dan de angst verminderd
THEMA GEDRAG
WEEK 4: Angststoornissen
Leerdoel 1:
Angststoornissen
Angst is een normale reactie op een angstopwekkende prikkel
Angst helpt om met een moeilijke en gevaarlijke situatie om te gaan
Pathologische angst is ongewoon intens en/of langdurig en treedt zonder angstprikkel op
Er is sprake van een angststoornis bij pathologische angst met beperkingen in het dagelijks leven
Angststoornissen worden onderverdeeld in:
De typische patiënt met een gegeneraliseerde angststoornis piekert over allerlei gevaren die in de toekomst
kunnen plaatsvinden terwijl daar geen aanwijsbare reden voor is
Piekerstoornis ; Alle dagen een beetje angstig
De typische patiënt met een paniekaanval bezoekt de eerstehulpafdeling omdat hij/zij het gevoel heeft dood te
gaan en daardoor zeer angstig is
Lichamelijke angst!
De typische patiënt met agorafobie mijdt openbare plaatsen en/of onbekende situaties
Subtype agorafobie w in DSM5 als op een zichzelf staande aandoening beschouwd waarin angst voor bepaalde
openbare situaties centraal staat (Ontsnappen zal moeilijk zijn)
, 2
De typische patiënt met een sociale fobie is extreem angstig voor sociale situaties
De patiënt is bang om voor schut te staan, zichzelf belachelijk te maken of kritiek te krijgen
De typische patiënt met een specifieke fobie ervaart een aanhoudende angst voor en vermijding van bepaalde
objecten of situaties
Subtypes specifieke fobie: Diertype, natuurtype, bloed-/injectie-/verwondingstype, situationeel type en overig
(slik of braakfobie)
Veel patiënten met een angststoornis vertonen vermijdingsgedrag => Patiënt delay
Angst: Op afstand, toekomstig gevaar
Vrees: Direct gevaar in nabije toekomst
Paniek: Gevaar is er al
Obsessieve-compulsieve stoornis
-> Ervaren gerustellende dwanghandelingen bij dwanggedachten, die hinderlijk toenemen (>1h/dag) om een
gevoel van veiligheid te creëren
-> De typische patiënt is weinig flexibel, kan slecht tegen veranderingen, kan moeilijk samenwerken en is
perfectionistisch en onderlijk ingesteld
-> Start gemiddeld tussen 22-36 jaar
-> Vaak in combinatie met depressieve stoornis, andere angststoornissen, schizofrenie, ticstoornissen en
cluster C
-> Smetvrees is het meest voorkomende subtype
-> DSM-5:
Valt samen met mofrodysforie onder obsessief, compulsieve en verwante stoornissen
✓ Recidiverende, persisterende en ongewenste gedachten, impulsen of voorstellingen (obsessies) en/of
repetitieve handelingen of psychische activiteiten in reactie op obessies (compulsies)
✓ Voorkomen/ verminderen angst of lijdensdruk of voorkomen gevreesde situatie
-> Risicofactoren:
! Stressvolle levensgebeurtenissen
! Laag inkomen
! Lagere opleiding
! Infecties met streptokokken in de kindertijd
-> Mogelijke betrokkenheid van neurotransmittersystemen (serotonine en dopamine)
Erfelijke factoren spelen een grote rol
-> Behandeling:
Eerste keus is cognitieve gedragstherapie
Psycho-educatie
Exposure in vivo met responspreventie
Medicatie:
Eerste keus: SSRI
Tweede keus: TCA
=> Vaak therapieresistent
-> Onbehandeld is er een episodisch beloop met (in)complete tussentijdse remissie
Bij 20% is het toch chronisch
-> Behandeld is er bij 50% volledig ‘herstel’ ; bij 25% symptoom reductie ; bij 25% geen afname van klachten
Bij stoppen medicatie heeft 50-70% binnen 1 jaar een terugval
Een obsessie = dwangmatige gedachte die de angst doet toenemen
bijvoorbeeld een dwang om je handen te wassen
Een compulsie = het uitvoeren van deze dwangmatige gedachte wat dan de angst verminderd
