Module Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ)
Module Openbare Geestelijke
Gezondheidszorg (OGGZ)
(College 12 tm 16)
College 12: 24 Sept. ’18 – Dr. O. Floris – Gedwongen opnames: Wet BOPZ....................................................................2
College 13: 25 Sept. ’18 – Dr. M. Slockers – Streetwise met de straatdokter..................................................................5
College 14: 27 Sept. ’18 – Dr. C. L. Mulder – Bemoeizorg................................................................................................7
College 15: 28 Sept. ’18 – Dr. Ozcan Erdem – Onderzoek Depressie GGD.....................................................................10
College 16: 28 Sept. ’18 – Dr. P. Bisscheroux – Depressie prevente implementate: mentaal gezondheidsbeleid.......11
1
, Module Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ)
College 12: 24 Sept. ’18 – Dr. O. Floris – Gedwongen opnames:
Wet BOPZ
Sommige gevallen zonder “informed consent” gedwongen opnames/behandeling
Bij: Psychogeriatrische patenten/psychiatrische patiënten/verstandelijk beperkte patiënten
Demografische ontwikkelingen (WANNEER?)
► 1884 Krankzinnigenwet: aandoening nu scheldwoord.
Krankzinnige verblijven in krankzinnige inrichtingen.
► 1971 1e ontwerp wet BOPZ: Vervanger krankzinnige wet
Bijzondere opneming psychiatrisch ziekenhuis (Bijzonder omdat je geen toestemming geeft,
maar er liggen ook vele vrijwillig in een psychiatrisch ziekenhuis).
► 1979 (Europees hof) Winterwerp-arrest:
Opname tegen wil in (rechtmatige detentie) onder 3 voorwaardes.
De stoornis van de geestesvermogens moet op grond van betrouwbare en objectieve
medische gegevens zijn aangetoond, tenzij sprake is van een noodgeval.
De stoornis moet zodanig zijn dat vrijheidsbeneming gerechtvaardigd is.
De voortzetting van vrijheidsbeneming is alleen rechtmatig zolang de stoornis voortduurt.
+ Novelle: Wet BOPZ ook van toepassing op de verstandelijke gehandicapten zorg
en de psychogeriatrie.
► 1994 Inwerkingtreding wet BOPZ: Inclusief grofweg de 3 voorwaardes van het Winterwerp-arrest
en inclusief de Novelle kanttekening (+verstandelijke gehandicapten & psychogeriatrie)
Voorwaardes voor gedwongen opname: (voortgekomen uit voorwaardes Winterwerp-arrest):
Gevaarscriterium: (Art. 2 lid 2 sub a en b: causaal verband)
Stoornis van geestvermogens (ook verslavingen), die gevaar doet veroorzaken (causaal verband,
door geestvermogens stoornis gevaar).
Gevaar volgens de wet is:
Suïcidaliteit/automutilatie
Maatschappelijk te gronde gaan (bv. geen onderdak)
Ernstige zelfverwaarlozing (bv. hygiëne)
Hinderlijk gedrag dat agressie oproept
Een ander letsel toebrengen of doden (Gevaar voor sociaal en maatschappelijk bestaan
van betrokkene, Gevaar voor lichamelijke en geestelijke gezondheid van ‘omstanders’)
Psychische gezondheid ander
Verwaarlozing van een ander (bv. kinderverwaarlozing)
Algemene veiligheid (bv. Gevaarlijk gedrag in verkeer)
Creëren van chronisch explosieve situaties
Moet ten gevolge van een stoornis zijn veroorzaakt.
Bereidheidscriterium:
Alleen betrokkene ZELF kan blijk geven van bereidheid = toestemming, dus GEEN vervangende
bereidheid of toestemming van mentor of curator of ouders/voogd. Wanneer dit niet gebeurd
opname
Ultimum-remedium-criterium:
Dat gevaar kan niet anders dan door opname worden afgewend.
Juridisch kader
Wetten die recht op vrijheid, onaantastbaarheid… tenzij/behoudens… (bv. tenzij je gevaar vormt voor jezelf
of andere)
Art. 5 EVRM: Recht op vrijheid….
Art.10 GW: Een ieder heeft recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer, behoudens
…
Art. 11 GW: Een ieder heeft recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam, behoudens…
2
Module Openbare Geestelijke
Gezondheidszorg (OGGZ)
(College 12 tm 16)
College 12: 24 Sept. ’18 – Dr. O. Floris – Gedwongen opnames: Wet BOPZ....................................................................2
College 13: 25 Sept. ’18 – Dr. M. Slockers – Streetwise met de straatdokter..................................................................5
College 14: 27 Sept. ’18 – Dr. C. L. Mulder – Bemoeizorg................................................................................................7
College 15: 28 Sept. ’18 – Dr. Ozcan Erdem – Onderzoek Depressie GGD.....................................................................10
College 16: 28 Sept. ’18 – Dr. P. Bisscheroux – Depressie prevente implementate: mentaal gezondheidsbeleid.......11
1
, Module Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ)
College 12: 24 Sept. ’18 – Dr. O. Floris – Gedwongen opnames:
Wet BOPZ
Sommige gevallen zonder “informed consent” gedwongen opnames/behandeling
Bij: Psychogeriatrische patenten/psychiatrische patiënten/verstandelijk beperkte patiënten
Demografische ontwikkelingen (WANNEER?)
► 1884 Krankzinnigenwet: aandoening nu scheldwoord.
Krankzinnige verblijven in krankzinnige inrichtingen.
► 1971 1e ontwerp wet BOPZ: Vervanger krankzinnige wet
Bijzondere opneming psychiatrisch ziekenhuis (Bijzonder omdat je geen toestemming geeft,
maar er liggen ook vele vrijwillig in een psychiatrisch ziekenhuis).
► 1979 (Europees hof) Winterwerp-arrest:
Opname tegen wil in (rechtmatige detentie) onder 3 voorwaardes.
De stoornis van de geestesvermogens moet op grond van betrouwbare en objectieve
medische gegevens zijn aangetoond, tenzij sprake is van een noodgeval.
De stoornis moet zodanig zijn dat vrijheidsbeneming gerechtvaardigd is.
De voortzetting van vrijheidsbeneming is alleen rechtmatig zolang de stoornis voortduurt.
+ Novelle: Wet BOPZ ook van toepassing op de verstandelijke gehandicapten zorg
en de psychogeriatrie.
► 1994 Inwerkingtreding wet BOPZ: Inclusief grofweg de 3 voorwaardes van het Winterwerp-arrest
en inclusief de Novelle kanttekening (+verstandelijke gehandicapten & psychogeriatrie)
Voorwaardes voor gedwongen opname: (voortgekomen uit voorwaardes Winterwerp-arrest):
Gevaarscriterium: (Art. 2 lid 2 sub a en b: causaal verband)
Stoornis van geestvermogens (ook verslavingen), die gevaar doet veroorzaken (causaal verband,
door geestvermogens stoornis gevaar).
Gevaar volgens de wet is:
Suïcidaliteit/automutilatie
Maatschappelijk te gronde gaan (bv. geen onderdak)
Ernstige zelfverwaarlozing (bv. hygiëne)
Hinderlijk gedrag dat agressie oproept
Een ander letsel toebrengen of doden (Gevaar voor sociaal en maatschappelijk bestaan
van betrokkene, Gevaar voor lichamelijke en geestelijke gezondheid van ‘omstanders’)
Psychische gezondheid ander
Verwaarlozing van een ander (bv. kinderverwaarlozing)
Algemene veiligheid (bv. Gevaarlijk gedrag in verkeer)
Creëren van chronisch explosieve situaties
Moet ten gevolge van een stoornis zijn veroorzaakt.
Bereidheidscriterium:
Alleen betrokkene ZELF kan blijk geven van bereidheid = toestemming, dus GEEN vervangende
bereidheid of toestemming van mentor of curator of ouders/voogd. Wanneer dit niet gebeurd
opname
Ultimum-remedium-criterium:
Dat gevaar kan niet anders dan door opname worden afgewend.
Juridisch kader
Wetten die recht op vrijheid, onaantastbaarheid… tenzij/behoudens… (bv. tenzij je gevaar vormt voor jezelf
of andere)
Art. 5 EVRM: Recht op vrijheid….
Art.10 GW: Een ieder heeft recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer, behoudens
…
Art. 11 GW: Een ieder heeft recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam, behoudens…
2
