Complex system theory
Lessen bestaan uit twee delen
A: inleiding tot onderwerp
B: toepassing vanuit een complex systeem gebied
Je krijgt eerst achtergrond, dan ga je lezen en dan gaan we er op veder samen.
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1.......................................................................................................................................................1
Diversities in Youthcare A................................................................................................................................3
Hoorcollege 2.......................................................................................................................................................8
B: Diversiteit.....................................................................................................................................................8
Hoorcollege 3.....................................................................................................................................................16
HOOGBEGAAFDHEID B..................................................................................................................................16
Deel 2: angst en stemming A.........................................................................................................................23
Hoorcollege 4.....................................................................................................................................................30
Angst en stemming B.....................................................................................................................................30
Risicogedrag en Forensisch A.........................................................................................................................31
Hoorcollege 5.....................................................................................................................................................38
Risicogedrag en Forensische pedagogiek B...................................................................................................38
Beperkingen & handicaps en relationele ontwikkeling A..............................................................................43
Hoorcollege 6.....................................................................................................................................................48
Gastcollege Sonja en Linda............................................................................................................................48
Speciale leerbehoeften A...............................................................................................................................53
Hoorcollege 7.....................................................................................................................................................59
Speciale leerbehoefte B.................................................................................................................................59
Ethiek: normativiteit A...................................................................................................................................68
Hoorcollege 8:....................................................................................................................................................73
Ethiek: normativiteit B...................................................................................................................................73
Hoorcollege 1
Tentamen
, - De mythe van het gemiddelde: hoofdstuk 1-6
- Artikelen die online worden gezet
- Donderdag 7 december 8.30 – 11.30 uur
- Vragen downloaden vanaf brightspace en daarna uploaden
Complexe systemen
Wat zijn complexe systemen?
- Verzameling van componenten die in interactie staan met elkaar
- Meestal is het complexe gedrag niet te begrijpen als je kijkt naar de lossen
componenten. Of te wel het complexe gedrag is meer dan de som van allen maar de
losse componenten.
- Als we met dit soort systemen te maken hebben spreken we van zelf organiserende
systemen en emergent gedrag (zomaar tevoorschijn)
- Dit zorgt in de wetenschap voor paradigma shift
Eenvoudige v.s. complexe systemen
Component v.s. interactie
Lineaire verandering v.s. niet lineaire-verandering
1 schaal v.s. meerdere schalen (bij eenvoudig is het bijvoorbeeld alleen om ruimtelijke
schaal en bij complex loopt dit door elkaar)
o Micro/macro
o Ruimtelijk/temporeel
Statisch v.s. dynamisch
Enkelvoudige v.s. meervoudige causaliteit (nooit 1 oorzaak en gevolg die in
verhouding staan bij complex systeem)
Reductionisme v.s. zelforganisatie en emergentie
Als je naar tandwielen kijkt, weet je wat je kunt verwachten. Maar als je naar het menselijk
lichaam kijkt dan heb je met verschillende schalen te maken en weet je niet goed wat je kunt
verwachten. Ook gedrag is dus een complex systeem
Componenten
Reductionisme (simpel systeem)
- Reduceert gecompliceerde problemen tot eenvoudige delen
- Systeem gedrag = som van het gedrag van de componenten
Zelforganisatie (complex system benadering)
- Lokale interacties tussen de componenten
- Globaal emergent systeem gedrag
- Reduceert niet tot het gedrag van de componenten wat je
niet kunt voorspellen als je alles weet van de losse componenten
In een simpel/lineair systeem telt de activiteit van de componenten gewoon op (additiviteit=
toevoegen)
In complexe systemen werken de processen die betrokken zijn bij een activiteit zo sterk op
elkaar in dat ze niet afzonderlijk kunnen worden begrepen.
Wat hebben we tot nu toe geleerd van lineaire statistiek?
- Verklaringen over groepen
, o Vrouwen zijn emotionelere dan mannen
o Kinderen met ASS vertonen repetitief gedrag
- Verklaringen zijn vaak lineair
o Hoe ouder men wordt hoe minder impulsief het gedrag zal zijn
o Hoe meer/minder van het een hoe meer/minder van het ander
- Statisch worden
o Gemiddelde vergeleken
o Correlaties berekend
o ANOVA uitgevoerd
Dus let op bij lineaire statistiek dat
- Het alleen betrekking heeft op een groep, niet op het individu
- Lineaire relaties zijn
- Ze zoeken naar componenten om het gedrag te bepalen
- Onafhankelijke componenten worden opgeteld
- Waargenomen score = ware score + ruis
Complexiteitstheorie
- Het gaat over de groep & het individu, gemeten in tijd
- Niet lineaire correlaties (bijvoorbeeld faseovergang)
- Interacties verklaren gedrag (lokale interacties globaal patroon, opkomst)
- Afhankelijke componenten; niet A B, maar het systeem kan van belang zijn
- Waargenomen score = dynamische veranderingsproces
Lineair Niet lineair
Verandering in x gaat gepaard met een Een verandering in y is niet evenredig met x
evenredige verandering in y
Komen vaker voor in menselijk gedrag
Je switcht op het ene moment van het ene perspectief
naar het andere
Het switchen van de ene toestand naar de andere is een dynamisch proces. (Denk aan het
voorbeeld van het paard van stappen naar galop). Het verandert over de tijd heen. Statisch
kun je dat niet aantonen (een waarde op een bepaald moment)
Causaliteit
Dynamische interactie over de tijd heen. Dus causaliteit is anders bij niet-lineair.
Concepten m.b.t. complex systems
- Feedback loops - faseovergangen
- Attractoren - kritieke punten
- Orde en wanorde - chaos en fractals
Diversities in Youthcare A
‘Wetenschap van het individu’
= complex systeembenadering
, Je bent veel bezig met individuen, maar je onderzoekt vaak op populatie. Hoe kunnen we van
populatie naar individu?
Individuele verschillen worden nu gezien als ruis/error. Wetenschap is nu geïnteresseerd in
het gemiddelde en niet in de ruis, want het gemiddelde geldt voor de meeste mensen.
Echter dat wordt nu geloofd.
Als je bijvoorbeeld kijkt naar het gemiddelde Nederlandse gezicht, zie je deze maar weinig en
geldt het dus niet voor de meeste mensen. Net zoals bij hersenen.
Er kunnen dus verschillende patronen aan een gemiddelde ten grondslag liggen.
Grilligheidsprincipe (Todd Rose)
Het is gek dat het gemiddelde in sommige gevallen voor niemand lijkt te gelde =
grilligheidsprincipe.
Er kan/is sprake zijn van het grilligheidsprincipe als:
- Dimensionaliteit een concept bestaat uit meerdere aspecten
Bijna niemand scoort gemiddeld op multidimensionale constructen
Voorbeeld:
- Intelligentie
- Kledingmaat (bovenbeenmaat wordt bv niet meegenomen)
- Symptomen (depressie heeft 9 dimensies en iedereen kan
anders scoren hierop)
Dus: het grilligheidsprincipe maakt dus dat het gemiddelde vaak
weinig zegt over een individu
Zelfde IQ score, maar scoren totaal
Context-principe (Todd Rose) anders op de afzonderlijke
Maar ook de context speelt een rol. dimensies van het construct IQ.
- Fysieke constructen, bv kledingmaat, zijn redelijk stabiel over verschillende
contexten. Die veranderd niet als ik bijvoorbeeld thuis ben of bij een restaurant.
- Psychologische constructen zijn dat wel. Bijvoorbeeld iemand kan agressief zijn bij
vrienden en niet thuis. Terwijl een ander dat juist andersom kan hebben.
Wat zegt de populatie statistiek dan nog?
Als profielen grillig zijn en psychologische eigenschappen verschillen tussen contexten, wat is
een populatie dan?
Bijvoorbeeld
- Intelligent v.s. niet intelligent iemand kan even hoog iq hebben maar ergens
anders slim in zijn
- Extravert v.s. introvert iemand kan in bepaalde contexten intro zijn en anders juist
extrovert
- Angstig v.s. niet angstig ook context speelt een rol
- Replucatiecrisis onderzoeken opnieuw gedaan en kregen daarna vaak een ander
uitkomst context is veranderd dus zijn ze dan wel generaliseerbaar?
1. De gemiddelde persoon bestaat dus niet
Lessen bestaan uit twee delen
A: inleiding tot onderwerp
B: toepassing vanuit een complex systeem gebied
Je krijgt eerst achtergrond, dan ga je lezen en dan gaan we er op veder samen.
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1.......................................................................................................................................................1
Diversities in Youthcare A................................................................................................................................3
Hoorcollege 2.......................................................................................................................................................8
B: Diversiteit.....................................................................................................................................................8
Hoorcollege 3.....................................................................................................................................................16
HOOGBEGAAFDHEID B..................................................................................................................................16
Deel 2: angst en stemming A.........................................................................................................................23
Hoorcollege 4.....................................................................................................................................................30
Angst en stemming B.....................................................................................................................................30
Risicogedrag en Forensisch A.........................................................................................................................31
Hoorcollege 5.....................................................................................................................................................38
Risicogedrag en Forensische pedagogiek B...................................................................................................38
Beperkingen & handicaps en relationele ontwikkeling A..............................................................................43
Hoorcollege 6.....................................................................................................................................................48
Gastcollege Sonja en Linda............................................................................................................................48
Speciale leerbehoeften A...............................................................................................................................53
Hoorcollege 7.....................................................................................................................................................59
Speciale leerbehoefte B.................................................................................................................................59
Ethiek: normativiteit A...................................................................................................................................68
Hoorcollege 8:....................................................................................................................................................73
Ethiek: normativiteit B...................................................................................................................................73
Hoorcollege 1
Tentamen
, - De mythe van het gemiddelde: hoofdstuk 1-6
- Artikelen die online worden gezet
- Donderdag 7 december 8.30 – 11.30 uur
- Vragen downloaden vanaf brightspace en daarna uploaden
Complexe systemen
Wat zijn complexe systemen?
- Verzameling van componenten die in interactie staan met elkaar
- Meestal is het complexe gedrag niet te begrijpen als je kijkt naar de lossen
componenten. Of te wel het complexe gedrag is meer dan de som van allen maar de
losse componenten.
- Als we met dit soort systemen te maken hebben spreken we van zelf organiserende
systemen en emergent gedrag (zomaar tevoorschijn)
- Dit zorgt in de wetenschap voor paradigma shift
Eenvoudige v.s. complexe systemen
Component v.s. interactie
Lineaire verandering v.s. niet lineaire-verandering
1 schaal v.s. meerdere schalen (bij eenvoudig is het bijvoorbeeld alleen om ruimtelijke
schaal en bij complex loopt dit door elkaar)
o Micro/macro
o Ruimtelijk/temporeel
Statisch v.s. dynamisch
Enkelvoudige v.s. meervoudige causaliteit (nooit 1 oorzaak en gevolg die in
verhouding staan bij complex systeem)
Reductionisme v.s. zelforganisatie en emergentie
Als je naar tandwielen kijkt, weet je wat je kunt verwachten. Maar als je naar het menselijk
lichaam kijkt dan heb je met verschillende schalen te maken en weet je niet goed wat je kunt
verwachten. Ook gedrag is dus een complex systeem
Componenten
Reductionisme (simpel systeem)
- Reduceert gecompliceerde problemen tot eenvoudige delen
- Systeem gedrag = som van het gedrag van de componenten
Zelforganisatie (complex system benadering)
- Lokale interacties tussen de componenten
- Globaal emergent systeem gedrag
- Reduceert niet tot het gedrag van de componenten wat je
niet kunt voorspellen als je alles weet van de losse componenten
In een simpel/lineair systeem telt de activiteit van de componenten gewoon op (additiviteit=
toevoegen)
In complexe systemen werken de processen die betrokken zijn bij een activiteit zo sterk op
elkaar in dat ze niet afzonderlijk kunnen worden begrepen.
Wat hebben we tot nu toe geleerd van lineaire statistiek?
- Verklaringen over groepen
, o Vrouwen zijn emotionelere dan mannen
o Kinderen met ASS vertonen repetitief gedrag
- Verklaringen zijn vaak lineair
o Hoe ouder men wordt hoe minder impulsief het gedrag zal zijn
o Hoe meer/minder van het een hoe meer/minder van het ander
- Statisch worden
o Gemiddelde vergeleken
o Correlaties berekend
o ANOVA uitgevoerd
Dus let op bij lineaire statistiek dat
- Het alleen betrekking heeft op een groep, niet op het individu
- Lineaire relaties zijn
- Ze zoeken naar componenten om het gedrag te bepalen
- Onafhankelijke componenten worden opgeteld
- Waargenomen score = ware score + ruis
Complexiteitstheorie
- Het gaat over de groep & het individu, gemeten in tijd
- Niet lineaire correlaties (bijvoorbeeld faseovergang)
- Interacties verklaren gedrag (lokale interacties globaal patroon, opkomst)
- Afhankelijke componenten; niet A B, maar het systeem kan van belang zijn
- Waargenomen score = dynamische veranderingsproces
Lineair Niet lineair
Verandering in x gaat gepaard met een Een verandering in y is niet evenredig met x
evenredige verandering in y
Komen vaker voor in menselijk gedrag
Je switcht op het ene moment van het ene perspectief
naar het andere
Het switchen van de ene toestand naar de andere is een dynamisch proces. (Denk aan het
voorbeeld van het paard van stappen naar galop). Het verandert over de tijd heen. Statisch
kun je dat niet aantonen (een waarde op een bepaald moment)
Causaliteit
Dynamische interactie over de tijd heen. Dus causaliteit is anders bij niet-lineair.
Concepten m.b.t. complex systems
- Feedback loops - faseovergangen
- Attractoren - kritieke punten
- Orde en wanorde - chaos en fractals
Diversities in Youthcare A
‘Wetenschap van het individu’
= complex systeembenadering
, Je bent veel bezig met individuen, maar je onderzoekt vaak op populatie. Hoe kunnen we van
populatie naar individu?
Individuele verschillen worden nu gezien als ruis/error. Wetenschap is nu geïnteresseerd in
het gemiddelde en niet in de ruis, want het gemiddelde geldt voor de meeste mensen.
Echter dat wordt nu geloofd.
Als je bijvoorbeeld kijkt naar het gemiddelde Nederlandse gezicht, zie je deze maar weinig en
geldt het dus niet voor de meeste mensen. Net zoals bij hersenen.
Er kunnen dus verschillende patronen aan een gemiddelde ten grondslag liggen.
Grilligheidsprincipe (Todd Rose)
Het is gek dat het gemiddelde in sommige gevallen voor niemand lijkt te gelde =
grilligheidsprincipe.
Er kan/is sprake zijn van het grilligheidsprincipe als:
- Dimensionaliteit een concept bestaat uit meerdere aspecten
Bijna niemand scoort gemiddeld op multidimensionale constructen
Voorbeeld:
- Intelligentie
- Kledingmaat (bovenbeenmaat wordt bv niet meegenomen)
- Symptomen (depressie heeft 9 dimensies en iedereen kan
anders scoren hierop)
Dus: het grilligheidsprincipe maakt dus dat het gemiddelde vaak
weinig zegt over een individu
Zelfde IQ score, maar scoren totaal
Context-principe (Todd Rose) anders op de afzonderlijke
Maar ook de context speelt een rol. dimensies van het construct IQ.
- Fysieke constructen, bv kledingmaat, zijn redelijk stabiel over verschillende
contexten. Die veranderd niet als ik bijvoorbeeld thuis ben of bij een restaurant.
- Psychologische constructen zijn dat wel. Bijvoorbeeld iemand kan agressief zijn bij
vrienden en niet thuis. Terwijl een ander dat juist andersom kan hebben.
Wat zegt de populatie statistiek dan nog?
Als profielen grillig zijn en psychologische eigenschappen verschillen tussen contexten, wat is
een populatie dan?
Bijvoorbeeld
- Intelligent v.s. niet intelligent iemand kan even hoog iq hebben maar ergens
anders slim in zijn
- Extravert v.s. introvert iemand kan in bepaalde contexten intro zijn en anders juist
extrovert
- Angstig v.s. niet angstig ook context speelt een rol
- Replucatiecrisis onderzoeken opnieuw gedaan en kregen daarna vaak een ander
uitkomst context is veranderd dus zijn ze dan wel generaliseerbaar?
1. De gemiddelde persoon bestaat dus niet
