1.1 historische achtergrond 500-1500
toen na de 5e eeuw het west-romeinse rijk in elkaar was gestort werden de
franken steeds machtiger. onder de macht van Karel de grote (768-814) strekte
het frankische rijk zich uit over een groot deel van europa. het werd bestuurd
door middel van het feodale stelsel/leenstelsel. de leenheer gaf stukken land
aan de leenmannen, mensen van adel. ze mochten de opbrengsten houden en
moesten daarvoor in ruil trouw aan hem zijn en helpen om het rijk te verdedigen.
in de 9e eeuw viel het rijk uiteen in twee delen. het westelijke deel ontwikkelde
zich in de 13 eeuw tot centraal koninkrijk frankrijk. het oostelijke bleef tot 19e
eeuw versnipperd in vorstendommen die het Duitse rijk werden genoemd.
In de vroege middeleeuwen (500-1000) bouwden germanen op de restanten van
het veel hoger ontwikkelde romeinse rijk een nieuwe beschaving op. het
christdom had een belangrijke rol want daardoor bleef de romeinse cultuur
bewaard. priesters hadden de macht over het onderwijs omdat die als enige
konden lezen en schrijven. vanwege grote invloed van het geloof wordt de
cultuur: theocentrisch genoemd. alles was gericht op de adel of kerk.
1. eerste stand- geestelijke macht- priesters
2. tweede stand- wereldlijke macht- adel
In de hoge middeleeuwen (1000-1300) ontstonden de eerste steden. er kwam
een derde stand tot ontwikkeling: de burgerij, ze hielden zich bezig met handel
en nijverheid. ook begon toen de literatuur geschiedenis. In de late
middeleeuwen (1300-1500).
1.2 beeldende kunst en muziek
Ook de middeleeuwse kunst was theocentrisch, het diende niet alleen voor
ontspanning maar ook voor een belangrijke les. het ridderlijk is het tweede
kenmerk van de middeleeuwse kunst en cultuur. later kreeg het ook een
burgerlijk karakter. kathedralen stond symbool voor de verbinding tussen de
mens en god.
romaanse stijl (950-1200)
- ronde bogen
- massieve muren met kleine vensters
gotische kathedralen (1150-1500)
- hoge spitse bogen
- grote ramen
- luchtbogen
- rijk gedecoreerd
, - de officiële kerkelijke muziek was gregoriaans, vernoemd naar paus
gregorius de grote. het is een eenstemmige muziek zonder instrumentale
begeleiding. later werd dit wel meestemming en werden er instrumenten
gebruikt:
● luit- gitaar
● vedel - viool
● schalmei- fluit
1.3 literatuur en taal
in het einde van de 11e eeuw begon men ook teksten te schrijven in volkstalen in
plaats van het latijns. da begint de west-europese literatuurgeschiedenis. de
middeleeuwse letterkunde was niet bedoeld om te lezen maar om te beluisteren.
de schrijvers werden troubadours genoemd en hun teksten werden ten hore
gebracht door jongleurs of minstrelen. er bestonden maar weinig boeken omdat
elk boek moest overgeschreven worden. zo’n handschrift of codex werd door
klooster monniken gemaakt. door de boekdrukkunst was dit niet meer nodig en
werd de poezie in proza omgezet. boeken die gedrukt zijn tussen 1450-1500
worden wiegendrukken of incunabelen genoemd.
er was in de middeleeuwen nog geen eenheidstaal in het hele land. elke schrijver
had dan ook zijn eigen dialect, dit noemde ze ook wel diets. de
wetenschappelijke naam was middelnederlands.
1.4 de ridderroman
de populairste teksten waren ridderromans en het bestond in noord-frankrijk.
ze worden ook wel frankische romans of karelromans genoemd omdat ze allemaal
te maken hebben met karel de grote. de onderwerpen hebben te maken met
oorlog en trouw zijn: ook waren een hoofse romans waar ridders meer hoffelijk.
- roelantslied
- la chanson de roland
- karel ende elegast
1.5 van den vos Reynaerde
Het belangrijkste dichtwerk uit de middeleeuwen is van den vos, er zijn hiervan
meerdere verhalen die samen le roman de renart worden genoemd. Het is
satire, dit zijn humoristische en indirect bekritiseerde verhalen. Waar groepen
van de bevolking staan voor een bepaald dier. In het verhaal is Renart iedereen
steeds te slim af en hij staat voor het arme volk dat honger lijdt.
toen na de 5e eeuw het west-romeinse rijk in elkaar was gestort werden de
franken steeds machtiger. onder de macht van Karel de grote (768-814) strekte
het frankische rijk zich uit over een groot deel van europa. het werd bestuurd
door middel van het feodale stelsel/leenstelsel. de leenheer gaf stukken land
aan de leenmannen, mensen van adel. ze mochten de opbrengsten houden en
moesten daarvoor in ruil trouw aan hem zijn en helpen om het rijk te verdedigen.
in de 9e eeuw viel het rijk uiteen in twee delen. het westelijke deel ontwikkelde
zich in de 13 eeuw tot centraal koninkrijk frankrijk. het oostelijke bleef tot 19e
eeuw versnipperd in vorstendommen die het Duitse rijk werden genoemd.
In de vroege middeleeuwen (500-1000) bouwden germanen op de restanten van
het veel hoger ontwikkelde romeinse rijk een nieuwe beschaving op. het
christdom had een belangrijke rol want daardoor bleef de romeinse cultuur
bewaard. priesters hadden de macht over het onderwijs omdat die als enige
konden lezen en schrijven. vanwege grote invloed van het geloof wordt de
cultuur: theocentrisch genoemd. alles was gericht op de adel of kerk.
1. eerste stand- geestelijke macht- priesters
2. tweede stand- wereldlijke macht- adel
In de hoge middeleeuwen (1000-1300) ontstonden de eerste steden. er kwam
een derde stand tot ontwikkeling: de burgerij, ze hielden zich bezig met handel
en nijverheid. ook begon toen de literatuur geschiedenis. In de late
middeleeuwen (1300-1500).
1.2 beeldende kunst en muziek
Ook de middeleeuwse kunst was theocentrisch, het diende niet alleen voor
ontspanning maar ook voor een belangrijke les. het ridderlijk is het tweede
kenmerk van de middeleeuwse kunst en cultuur. later kreeg het ook een
burgerlijk karakter. kathedralen stond symbool voor de verbinding tussen de
mens en god.
romaanse stijl (950-1200)
- ronde bogen
- massieve muren met kleine vensters
gotische kathedralen (1150-1500)
- hoge spitse bogen
- grote ramen
- luchtbogen
- rijk gedecoreerd
, - de officiële kerkelijke muziek was gregoriaans, vernoemd naar paus
gregorius de grote. het is een eenstemmige muziek zonder instrumentale
begeleiding. later werd dit wel meestemming en werden er instrumenten
gebruikt:
● luit- gitaar
● vedel - viool
● schalmei- fluit
1.3 literatuur en taal
in het einde van de 11e eeuw begon men ook teksten te schrijven in volkstalen in
plaats van het latijns. da begint de west-europese literatuurgeschiedenis. de
middeleeuwse letterkunde was niet bedoeld om te lezen maar om te beluisteren.
de schrijvers werden troubadours genoemd en hun teksten werden ten hore
gebracht door jongleurs of minstrelen. er bestonden maar weinig boeken omdat
elk boek moest overgeschreven worden. zo’n handschrift of codex werd door
klooster monniken gemaakt. door de boekdrukkunst was dit niet meer nodig en
werd de poezie in proza omgezet. boeken die gedrukt zijn tussen 1450-1500
worden wiegendrukken of incunabelen genoemd.
er was in de middeleeuwen nog geen eenheidstaal in het hele land. elke schrijver
had dan ook zijn eigen dialect, dit noemde ze ook wel diets. de
wetenschappelijke naam was middelnederlands.
1.4 de ridderroman
de populairste teksten waren ridderromans en het bestond in noord-frankrijk.
ze worden ook wel frankische romans of karelromans genoemd omdat ze allemaal
te maken hebben met karel de grote. de onderwerpen hebben te maken met
oorlog en trouw zijn: ook waren een hoofse romans waar ridders meer hoffelijk.
- roelantslied
- la chanson de roland
- karel ende elegast
1.5 van den vos Reynaerde
Het belangrijkste dichtwerk uit de middeleeuwen is van den vos, er zijn hiervan
meerdere verhalen die samen le roman de renart worden genoemd. Het is
satire, dit zijn humoristische en indirect bekritiseerde verhalen. Waar groepen
van de bevolking staan voor een bepaald dier. In het verhaal is Renart iedereen
steeds te slim af en hij staat voor het arme volk dat honger lijdt.
