Tijd van ontdekkers en hervormers 1500 - 1600
kenmerkende aspecten: 18, 19, 20, 21 en 22
5.1 Renaissance en humanisme
kenmerkende aspecten 19 en 20
de renaissance
- Kruistochten en handel → In contact met Arabische wetenschap.
- In Noord-Italië opkomende zelfbewuste burgerij die genoot van het leven → Carpe
Diem.
- De klassieke kunst beleefd een renaissance: Een Wedergeboorte.
- Nieuwe gebouwen kregen zuilen en timpanen en gezichten op kunstwerken kregen
emoties.
- Homo universalis = Iemand met meerdere beroepen.
het humanisme
- Volgens wetenschappers uit de renaissance was het geloof en de uitleg van de Bijbel
door de Kerk niet langer de basis van alle kennis over het leven en de wereld.
- Veel fouten in Bijbel door verkeerd vertalen → Kloppen de regels wel?
- Humanistisch onderzoek → Vernieuwd geestelijk mensbeeld en fysiek mensbeeld.
5.2 Ontdekkers van nieuwe werelden
Kenmerkende aspecten 18, 19 en 20
Portugezen gaan voor
- zelf handelen met Indië zou goedkoper zijn → over land onmogelijk want Arabieren
en Ottomanen weigerden Europese handelaars in hun gebieden → onmogelijk om
ongezien door Ottomaanse Rijk te reizen.
- 1488 → Bartolomeus Diaz voer als eerste om zuidpunt van Afrika
- 1498 → Vasco da Gama bereikt westkust van India
Spanje volgt Portugal
- Portugezen hielden zeeroute naar Azië geheim.
- 1492 → Einde ‘reconquista’
- 1492 → Columbus probeert via het Westen India te bereiken, maar bereikt Amerika
→ noemt inwoners Indianen
- 1494 → Verdrag van Tordesillas → Westelijk helft van “nieuwe wereld” van Spanje
en oostelijke helft aan Portugal
- Amerigo Vespucci verkende Zuid-Amerika en besefte dat er een nieuw werelddeel
ontdekt was
, Ondergang van Azteken en Inca’s
- Azteken en Inca’s bezaten een groot tijk met hoogontwikkelde cultuur
- Verarmde Spaanse adel op zoek naar fortuin in Amerika → Deze Conquistadores
trekken gewapend met vuurwapens, paarden en honden binnenland in → Na 2 jaar
geven Azteken zich over.
- 10 jaar later → Francisco Pizarro veroverd Inca-Rijk op dezelfde manier.
- Vijandige volkeren van Azteken en Inca’s vechten mee met Spanjaarden.
- Miljoenen Indianen sterven aan ziektekiemen die conquistadores bij zich droegen.
Spanje koloniseert Amerika
- Encomienda = Conquistadores die gebieden veroverden kregen stukken landgoed
terug, lokale indianen werkten er verplicht.
- De Las Casas pleitte ervoor Indianen te sparen → Nieuwe wetten in 1542 → Indiaan
is volwaardig mens mits hij/zij bekeert tot het christendom
- Met behulp van trans-Atlantische slavenhandel werden Afrikaanse slaven naar
Amerika gebracht.
- Samenleving was ingedeeld op afkomst: 1. Casta”s (2 Europese ouders), 2.
gemengd bloed, 3. Indianen, 4. Slaven.
Gevolgen van de ontdekkingsreizen
- Ziekte, geweld en ontbering kostte 90% van de Indianen hun leven
- Er ontstond Driehoekshandel tussen Europa, Afrika en Amerika.
- Europa: Wapens, textiel, luxegoederen → Afrika en Amerika
- Afrika: Slaven → Amerika en verkopen ze daar
- Amerika: Koffie, cacao, katoen, tabak → Europa
5.3 De kerkhervorming
Kenmerkend aspect 21
Vraag om hervormingen
- De paus leidde de Christelijke gemeenschap, plaatsvervanger van God op aarde.
- Leefwijze paus stond ver weg van soberheid → Veel kritiek.
- Kerk noemde mensen die van de kerkelijke leer afweken ketters → vervolgd door de
Inquisitie (kerkelijke rechtbank)
- John Wycliffe pleitte voor terugkeer naar de eenvoud zoals in de bijbel beschreven.
- Johannes Hus stelde dat niet de paus, maar God aan het hoofd van de kerk stond..
Luther: van hervorming naar splitsing
- 1517: Luther publiceert zijn 95 stellingen → nadruk op aflaathandel
- Luther wilt met hervorming en reformatie misstanden rechtzetten → paus staat hier
niet voor open en deed Luther in de kerkelijke ban
- Keizer Karel V deed Luther in de rijksban → iedereen mocht Luther straffeloos
doden.
- Volgens Luther hebben gelovigen genoeg aan alleen een Bijbel → hij vertaalde de
bijbel naar het Duits.
kenmerkende aspecten: 18, 19, 20, 21 en 22
5.1 Renaissance en humanisme
kenmerkende aspecten 19 en 20
de renaissance
- Kruistochten en handel → In contact met Arabische wetenschap.
- In Noord-Italië opkomende zelfbewuste burgerij die genoot van het leven → Carpe
Diem.
- De klassieke kunst beleefd een renaissance: Een Wedergeboorte.
- Nieuwe gebouwen kregen zuilen en timpanen en gezichten op kunstwerken kregen
emoties.
- Homo universalis = Iemand met meerdere beroepen.
het humanisme
- Volgens wetenschappers uit de renaissance was het geloof en de uitleg van de Bijbel
door de Kerk niet langer de basis van alle kennis over het leven en de wereld.
- Veel fouten in Bijbel door verkeerd vertalen → Kloppen de regels wel?
- Humanistisch onderzoek → Vernieuwd geestelijk mensbeeld en fysiek mensbeeld.
5.2 Ontdekkers van nieuwe werelden
Kenmerkende aspecten 18, 19 en 20
Portugezen gaan voor
- zelf handelen met Indië zou goedkoper zijn → over land onmogelijk want Arabieren
en Ottomanen weigerden Europese handelaars in hun gebieden → onmogelijk om
ongezien door Ottomaanse Rijk te reizen.
- 1488 → Bartolomeus Diaz voer als eerste om zuidpunt van Afrika
- 1498 → Vasco da Gama bereikt westkust van India
Spanje volgt Portugal
- Portugezen hielden zeeroute naar Azië geheim.
- 1492 → Einde ‘reconquista’
- 1492 → Columbus probeert via het Westen India te bereiken, maar bereikt Amerika
→ noemt inwoners Indianen
- 1494 → Verdrag van Tordesillas → Westelijk helft van “nieuwe wereld” van Spanje
en oostelijke helft aan Portugal
- Amerigo Vespucci verkende Zuid-Amerika en besefte dat er een nieuw werelddeel
ontdekt was
, Ondergang van Azteken en Inca’s
- Azteken en Inca’s bezaten een groot tijk met hoogontwikkelde cultuur
- Verarmde Spaanse adel op zoek naar fortuin in Amerika → Deze Conquistadores
trekken gewapend met vuurwapens, paarden en honden binnenland in → Na 2 jaar
geven Azteken zich over.
- 10 jaar later → Francisco Pizarro veroverd Inca-Rijk op dezelfde manier.
- Vijandige volkeren van Azteken en Inca’s vechten mee met Spanjaarden.
- Miljoenen Indianen sterven aan ziektekiemen die conquistadores bij zich droegen.
Spanje koloniseert Amerika
- Encomienda = Conquistadores die gebieden veroverden kregen stukken landgoed
terug, lokale indianen werkten er verplicht.
- De Las Casas pleitte ervoor Indianen te sparen → Nieuwe wetten in 1542 → Indiaan
is volwaardig mens mits hij/zij bekeert tot het christendom
- Met behulp van trans-Atlantische slavenhandel werden Afrikaanse slaven naar
Amerika gebracht.
- Samenleving was ingedeeld op afkomst: 1. Casta”s (2 Europese ouders), 2.
gemengd bloed, 3. Indianen, 4. Slaven.
Gevolgen van de ontdekkingsreizen
- Ziekte, geweld en ontbering kostte 90% van de Indianen hun leven
- Er ontstond Driehoekshandel tussen Europa, Afrika en Amerika.
- Europa: Wapens, textiel, luxegoederen → Afrika en Amerika
- Afrika: Slaven → Amerika en verkopen ze daar
- Amerika: Koffie, cacao, katoen, tabak → Europa
5.3 De kerkhervorming
Kenmerkend aspect 21
Vraag om hervormingen
- De paus leidde de Christelijke gemeenschap, plaatsvervanger van God op aarde.
- Leefwijze paus stond ver weg van soberheid → Veel kritiek.
- Kerk noemde mensen die van de kerkelijke leer afweken ketters → vervolgd door de
Inquisitie (kerkelijke rechtbank)
- John Wycliffe pleitte voor terugkeer naar de eenvoud zoals in de bijbel beschreven.
- Johannes Hus stelde dat niet de paus, maar God aan het hoofd van de kerk stond..
Luther: van hervorming naar splitsing
- 1517: Luther publiceert zijn 95 stellingen → nadruk op aflaathandel
- Luther wilt met hervorming en reformatie misstanden rechtzetten → paus staat hier
niet voor open en deed Luther in de kerkelijke ban
- Keizer Karel V deed Luther in de rijksban → iedereen mocht Luther straffeloos
doden.
- Volgens Luther hebben gelovigen genoeg aan alleen een Bijbel → hij vertaalde de
bijbel naar het Duits.
